Malatya Yöresi'nde tespit edilen havsız dokuma örnekleri
Pile-free weaving samples detected in Malatya Region
- Tez No: 973909
- Danışmanlar: PROF. DR. AYŞE ASLIHAN EROĞLU
- Tez Türü: Sanatta Yeterlik
- Konular: El Sanatları, Crafts
- Anahtar Kelimeler: Dokuma, Malatya, Kilim, Kültür, Weaving, Malatya, Rug, Culture verilmiştir
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Güzel Sanatlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Heykel Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Plastik Sanatlar Sanat Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Malatya yöresi, Anadolu'daki geleneksel havsız dokuma yaygı kültürünü yansıtan önemli bölgelerimizden biridir. Günümüze kadar ulaşabilen yöreye ait en eski tarihli örneklerin, XVIII. yüzyıla kadar indiği görülmektedir. Malatya yöresi havsız dokuma örnekleri konusunda yok denecek kadar az olan kaynakların ise sadece yörede merkeze ait bilimsel derinliği ve saha araştırmasına dayanmayan çalışmalar olduğu tespit edilmiştir. Malatya yöresinde 6 Şubat 2023 tarihinde gerçekleşen büyük deprem sonrası, dokuma yapılan yerleşim yerlerinin afet bölgesi olması hasebiyle kaynaklar büyük oranda tahrip ya da kayıplara uğramıştır. Deprem öncesi yapılan saha çalışmalarıyla tez konusu Malatya yöresi havsız dokumalarının kayıt altına alınması yöre dokuma kültürü ve Türk dokuma sanatı adına önem arz etmektedir. Yöntem: Bu çalışmada Malatya yöresinde saha araştırması yöntemi uygulanmıştır. Malatya yöresinde 1 il, 13 ilçe, 138 köy/mahalle araştırma kapsamına alınmış 86 köy/mahalleden havsız dokuma örnekleri belgelenmiştir. Saha araştırması kapsamında saha araştırma formu hazırlanmıştır. Formda; dokumanın yöresel adı, ölçüleri, kullanım amacı, kullanılan renkler, dokumanın motif analizi olmak üzere teknik bilgileri içeren kısım ve katalog yer almaktadır Bulgular: Araştırma sonucunda elde edilen verilere göre Malatya yöresi havsız dokumaları, Anadolu' da bulunan diğer örneklerle ortak dokuma tekniği ve motiflerin benzerliği belirgin olarak kendini göstermektedir. Malatya yöresi çevre yörelerle yakından ilişkili olması dokuma tekniği, ortak motifler ve renk değerlerinin benzerliği ile Türk kültürünün ortak izlerini havsız dokuma örneklerinde göstermektedir. Sonuç: Malatya yöresinde endüstriyel hareketlerdeki durağanlık, hızlı nüfus artışı, genç nüfusun kırsal yerleşim yerlerinden göçü, ekonomik sebepler, teknolojik yenilikler ve birçok alt başlık yörede yaşayanların son yıllarda dokuma kültürüne gerekli ilgiyi göstermemesine sebep olmuştur. Bu sebepler içerisinde yakın zamanda yaşanan salgın hastalıklar ve doğa felaketleri de yöre insanını oldukça derinden etkilemiştir. Şüphesiz bu sebeplerden en önemlisi 6 Şubat 2023'de yaşanan on bir ilin etkilendiği yüzyılın felaketi olarak nitelendirilen deprem olmuştur. Yaşanan büyük deprem yöre insanın büyük bir oranının ebediyete intikal etmesi, yaşam alanlarının çok büyük oranda tahrip olması hatta bazı köy ve mezraların tamamen yaşanmaz hale gelmesi ile sonuçlanmıştır. Çalışma kapsamında ön hazırlık süreci dahil 2019,2020,2021,2022 saha araştırmalarında yer alan birçok yöre insanı göç etmek zorunda kalmış veya ebediyete intikal etmiştir. Bu yaşanan sürecin yaşanmaması temenni edilse de yaşadığımız toprakların bir deprem kuşağında yer alması bizlerin bu gerçekle iç içe olmamızı kaçınılmaz hale getirmiştir. Bizlerde bu bilinçle kültürel değerlerimizin kayıt altına alınmasının ne kadar önem arz ettiğini acı bir tecrübeyle bir kez daha kavramış bulunmaktayız. Çalışma kapsamında 2020-21-22 yıllarında başlayan saha araştırmalarının görüntü ve ses arşivinin oluşturulması yörenin dokuma sanatına ve dokuma kültürüne hizmet etmesi açısından bilimsel bir çalışmaya dönüştürülmesi daha bir önem kazanmıştır. Malatya yöresi havsız dokumaları yöresel özellik gösteren örnekleri kataloglanarak, her bir örneğin teknik, kompozisyon, motif, renk ve sembolik anlatımları hakkında detaylı bilgiler verilmiştir.
Özet (Çeviri)
Purpose: Malatya region is one of our important regions reflecting the traditional flat woven fabric culture in Anatolia. It is seen that the oldest dated examples of the region that have survived to the present day date back to the XVIII century. It has been determined that the scarce resources on flat weaving samples of Malatya region are only the studies that are not based on the scientific depth and field research of the center in the region. After the big earthquake dated January 6, 2023 in Malatya region, the disaster area of the settlements where weaving was made has suffered a great deal of destruction or loss in the resources. Recording the flat weavings of Malatya region is important for the local weaving culture and Turkish weaving art. Method: In this study, field research method was applied in Malatya region. In the Malatya region, 1 province, 12 districts, 138 towns/villages were included in the research. Within the scope of the field research, two charts were created and one of them, a field research form was created and the document; The catalog section contains technical information such as local name, dimensions, purpose of use, colors used, condition of weaving, motif analysis of reading. The second form belongs to the weavers; A scientific table graphic is included in the study in the form of analyzes that contain information about the name, surname, date of birth, year, age, gender, educational status, age of learning to weave and present the statistical data of the individuals who weave. Findings: According to the data obtained as a result of the application, the common weaving technique and the similarity of the burnings are evident in the flat weavings of the Malatya region in line with the Turkish weaving art. The fact that Malatya region is closely related to the surrounding regions shows the common traces of Turkish culture in flat weaving samples with the similarity of weaving technique, common mistakes and color values. Result: Industrial movements developing in Malatya region, rapid population growth, migration of young population from rural settlements, economic reasons and many reasons have laid the groundwork for not showing the necessary attention to weaving culture in the region in recent years. The most important of these reasons is the great earthquake disaster, the destruction of a very large proportion of the cultural texture in the region, the forced migration and the destruction of old buildings and cultural elements in the countryside, the most important of these is the passing of the valuable local people, who are the only hosts of this culture, to eternity. Within the scope of the study, the creation of the image and sound archive of the field researches, which started in 2019,2020-2021-2022, has gained more importance in terms of serving the culture of the region and transforming it into a scientific study. By cataloging the examples of Malatya region plain weaves showing local characteristics, detailed information is given about the technique, composition, motif, color and symbolic expressions of each example.
Benzer Tezler
- Malatya yöresinde kurutmalık kayısı ağaçlarının geleneksel gübrelemelerinde kullanılan klasik gübreler ile yeni nesil azot inhibitörlü (DMPB kaplamalı) gübrelerin bitki gelişimi, verim ve meyve kalitesine etkileri bakımından karşılaştırılması
Comparison of conventional fertilizers and new generation nitrogen inhibitor (DMPB coated) fertilizers used in traditional fertilization of dried apricot trees in Malatya region in terms of their effects on plant growth, yield and fruit quality
YADİGAR TOPCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
ZiraatKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF NİKPEYMA
- Farklı bölgelere ait kayısılarda elde edilen pürelerin bazı kimyasal özellikleri
Chemical properties of apricot purees processed from various regions in Turkey
SİBEL BERGE
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Gıda MühendisliğiÇukurova ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF.DR. CAHİDİ YAĞMUR
- Pamuk ve yün ipliklerinin zerdali dikeni (centaurea behen) bitkisi ile boyanmasından elde edilen renkler ve haslık değerleri
Colors and fastness values of cotton and wool yarns through the dyeing of yellow starthistle (centaurae behen) plant
GÜLŞAH BAKIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Güzel SanatlarAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiTekstil Tasarım Ana Sanat Dalı
PROF. DR. HÜRREM SİNEM ŞANLI
- Pirofillit mineralinin flotasyon yöntemi ile zenginleştirilmesi
Beneficiation of pyrophyllite with flotation method
SUNA ELİF AKÇİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Mühendislik Bilimleriİstanbul Teknik ÜniversitesiCevher Hazırlama Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLAY BULUT
- Taze ve kuru hacıhaliloğlu kayısı çeşidinden sirke üretimi üzerine bir araştırma
A research on vinegar production from fresh and dried hacihaliloğlu apricot variety
HATİCE ÖZCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Gıda Mühendisliğiİnönü ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT YILMAZTEKİN