Türk dilinde yükümlülük kipliği: Başkurt Türkçesi örneği
Deontic modality in Turkish language: The case of Bashkir language
- Tez No: 974802
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AHMET TURAN TÜRK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Dilbilim, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, yükümlülük kipliğini otorite temelli bir yaklaşımla ele alarak iç otoriteye ve dış otoriteye dayalı olmak üzere iki temel kategoride incelemeyi amaçlamaktadır. Beş bölümden oluşan çalışmanın ilk bölümünde araştırmanın amacı, yöntemi ve sınırlılıkları ortaya konmuştur. İkinci bölümde kiplik ve yükümlülük kipliği kavramları tanımlanmış, ilgili literatür incelenmiş ve otorite temelli yükümlülük kipliği yaklaşımına ilişkin kuramsal çerçeve sunulmuştur. Üçüncü bölümde yükümlülük kipliğinin çok katmanlı yapısı ile otorite kavramının dilsel ve anlamsal boyutları tartışılmıştır. İç ve dış otorite temelli yükümlülük kiplikleri zorunluluk, izin ve emir anlam alanları üzerinden teorik olarak değerlendirilmiştir. Dördüncü bölümde Başkurt Türkçesinden derlenen yazılı veriler ışığında örnek analizleri gerçekleştirilmiştir. İnceleme kapsamında yükümlülük kipliği iç ve dış otorite temelli ayrım doğrultusunda yapılandırılmış ve her bir kategori ilgili anlam alanları çerçevesinde bağlamsal olarak incelenmiştir. Sonuç bölümünde araştırma bulguları özetlenmiş ve ulaşılan sonuçlar değerlendirilmiştir. Çalışmada yükümlülük kipliği, otoriteye dayalı bir yaklaşımla sınıflandırılmış; içsel ve dışsal otorite ayrımı temelinde zorunluluk, izin ve emir anlam alanları bağlam temelli olarak incelenmiştir.
Özet (Çeviri)
This study investigates deontic modality within a framework grounded in the concept of authority, classifying it into two primary types: modality derived from internal authority and modality based on external authority. The dissertation is structured in five chapters. The first chapter outlines the research objectives methodology, and limitations. The second chapter establishes the theoretical background by defining the concepts of modality and deontic modality, reviewing relevant literature, and presenting the foundations of the authority-based approach. The third chapter discusses the multilayered structure of deontic modality, focusing on the linguistic and semantic dimensions of authority. Within this framework, a revised classification is proposed, distinguishing between internal and external sources of authority, and analyzing the core semantic domains of obligation, permission, and command. The fourth chapter presents the analytical section, where data from written texts in Bashkir Turkish are examined. The data are analyzed contextually according to their relation to internal or external authority and each example is evaluated in relation to the relevant semantic domain. The final chapter summarizes the findings, offers an overall evaluation, and provides suggestions for further research. In this study, deontic modality is classified within an authority-based framework; on the basis of the distinction between internal and external authority, the domains of obligation, permission, and the imperative are analyzed in a context-based manner.
Benzer Tezler
- Türkiye Türkçesinde izin ve rica kipliği
Permission and request modality in Turkish
EDA KUTUCU
Doktora
Türkçe
2024
DilbilimAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HABİBE YAZICI ERSOY
- Okul yöneticilerinin kişilik özelliklerinin örgütsel etik üzerine etkisi
The effect of school directors personality properties on organizational ethics
JÜLİDE KENTSÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Eğitim ve ÖğretimYeditepe ÜniversitesiEğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. MUSTAFA OTRAR
- Bulut bilişim sözleşmelerine uygulanacak hukuk
The law applicable to cloud computing contracts
MUSTAFA CEMRE CAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
HukukGalatasaray ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE ÖZDEMİR KOCASAKAL
- Türk dilinde geniş zaman ifadesi
Başlık çevirisi yok
ÇAĞRI ÖZDARENDELİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1992
Türk Dili ve EdebiyatıTrakya ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF.DR. NECMETTİN HACIEMİNOĞLU