Davranışsal iktisat ve vergi politikası açısından seçilmiş ülkelerdeki vergi isyanlarının değerlendirilmesi
Evaluation of tax rebels in selected countries from the perspective of behavioral economics and tax policy
- Tez No: 975012
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MAHMURE EŞGÜNOĞLU BULMUŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Maliye, Finance
- Anahtar Kelimeler: Vergi Politikası, Davranışsal İktisat, Dürtme, Vergi Psikolojisi, Vergi Uyumu, Vergi İsyanı, Tax Policy, Behavioral Economics, Nudge, Tax Psychology, Tax Compliance, Tax Revolt
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Maliye Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Toplumlar; çeşitli görevler ve fonksiyonlar yüklediği devleti oluşturmada mutabık kalmıştır. Devlet ise toplumun yüklediği ekonomik, sosyal, siyasal görev ve fonksiyonları ifa etmek adına sürekliliği olan bir finansmana gereksinim duymuş ve vatandaşlarından vergi adı altında bir gelir toplamayı zorunlu kılmıştır. Tarihsel süreç içerisinde yer ve zaman değişse de vergi, farklı adlar altında her zaman var olmuştur ve özellikle son yüzyılda vergiye atfedilen değer daha da artmıştır. Ülkelerin iktisat anlayışında yüzlerce yıl hâkim olan ana akım iktisat yerini, 1929 Büyük Ekonomik Buhran sonrası Keynesyen iktisadi anlayışa bırakmıştır. Keynesyen iktisadi anlayışın genel kabul görmesiyle ekonomide devlet müdahalesi her alanda artmaya başlamıştır. Bu müdahaledeki finansmanın sağlanması ve artırılmasında vergi uyumunun sağlanması önem kazanmıştır. Küreselleşmenin yaygınlaştığı günümüzde, genel olarak ülkelerin ekonomik anlamdaki en önemli hedefi; güçlü, kırılganlığı olmayan, istikrarlı iktisadi politikalarla ekonomik büyüme ve kalkınmayı gerçekleştirmektir. Ülkelerin bu istikrarı sağlamasında elbette ki maliye politikası büyük önem taşımaktadır. Güçlü bir maliye politikası oluşturulmasında en önemli araç ülke vatandaşlarının ekonomik ve sosyal yapısının çok iyi analiziyle hazırlanan güçlü vergi politikalarıdır. Vergi politikalarının başarısında ise temel vergi ilkelerinin esas alınmasıyla oluşturulan adil bir vergi politikası, maliye politikasını destekler nitelikte olacaktır. Geleneksel iktisadın, belirli kalıplara sığdırdığı rasyonel insan varsayımını eleştirerek ortaya çıkan davranışsal iktisattaki gelişim son yıllarda hem dünyada hem de Türkiye'de kamu politikalarında uygulama alanını giderek genişletmiştir. İnsan psikolojisinin ve sosyolojisinin iktisatla birleşimi olan davranışsal iktisat; ekonominin temel unsurlarından olan bireylerin davranışlarını yani tüketim, tasarruf, yatırım gibi kararlarını etkilemektedir. Bireylerin vergiye yönelik davranışlarının analiziyle başarılı vergi politikalarının oluşturulmasında, vergi uyumunun artırılmasında, vergi gelirlerinin maksimum düzeye çıkarılmasında dünya genelinde davranışsal iktisadın yeri ve önemi gittikçe artmıştır. Bu çalışmada; vergi ve vergi politikalarının önemi üzerinde durulmuştur. Tarihsel süreç içerisinde davranışsal iktisat kavramı, esas olan genel hatlarıyla açıklanmıştır. Bireylerin karar alma süreci ve karar alırken karşılaştığı gizli tuzakların neler olduğu açıklanmaya çalışılmıştır. Vergi uyumunun sağlanmasında mükelleflerin karar sürecinde de etkili olan bu tuzakların hangi dürtme yöntemiyle destekleneceği üzerinde durulmuştur. Davranışsal iktisadın alt dalı olan mali psikolojisi ve vergi psikolojisinin genel amaçlarından bahsedilerek mükelleflerin vergiye karşı pasif ve aktif tepkilerinin ne gibi durumlar sonucu oluştuğu literatürdeki çalışmalarla açıklanmaya çalışılmıştır. Aktif tepki sonucunda gerçekleşen verginin reddi ve vergi isyanı açıklanmaya çalışılmıştır. Dünya tarihinde seçilmiş ülkelerde gerçekleşen vergi isyanları ele alınarak bu isyanların davranışsal iktisat açısından nasıl sonuçlara neden olduğu ve bu isyanların vergi politikasına etkisinin analizi yapılarak çalışma sonuç ve öneriyle tamamlanmıştır.
Özet (Çeviri)
Over time, societies have agreed to form states, to which they have assigned various duties and functions. The state, in turn, has required a sustainable source of funding to fulfill the economic, social, and political duties and functions imposed on society, making it necessary to collect revenue from its citizens in the form of taxes. While time and place have changed throughout history, taxes have always existed under different names, and the value attributed to taxes has increased, particularly in the last century. Mainstream economics, which dominated the economic understanding of countries for centuries, gave way to Keynesian economics after the Great Depression of 1929. With the widespread acceptance of Keynesian economics, state intervention in the economy began to increase in all areas. Ensuring tax compliance has become crucial in financing and increasing this intervention. In an environment where globalization is widespread, the most important economic goal for countries is to achieve economic growth and development through strong, stable, and non-fragile economic policies. Fiscal policy is, of course, crucial for countries to achieve this stability. The most important tool in developing a strong fiscal policy is strong tax policies, developed through thorough analysis of the economic and social structure of a country's citizens. A fair tax policy, based on fundamental tax principles, will support fiscal policy in ensuring the success of tax policies. The development of behavioral economics, which emerged from a critique of traditional economics' assumption of a rational individual, has gradually expanded its application in public policy both globally and in Turkey in recent years. Behavioral economics, a fusion of human psychology and sociology with economics, influences individual behavior—consumption, savings, and investment decisions—which are fundamental elements of economics. By analyzing individuals' tax behavior, the role and importance of behavioral economics has grown globally in developing successful tax policies, increasing tax compliance, and maximizing tax revenues. This study focuses on the importance of taxes and tax policies. The concept of behavioral economics is explained in broad outline throughout history. It attempts to explain individuals' decision-making processes and the pitfalls they encounter. It also focuses on the nudge method that can be used to support these traps, which also influence taxpayers' decision-making processes in ensuring tax compliance. By discussing fiscal psychology, a sub-branch of behavioral economics, and the general objectives of tax psychology, we explore the circumstances that shape taxpayers' active and passive responses to taxes, drawing on studies in the literature. Tax refusals and tax revolts resulting from active responses are explored. Tax revolts that have occurred in selected countries throughout world history are examined, and the consequences of these revolts in terms of behavioral economics and their impact on tax policy are analyzed. The study concludes with conclusions and recommendations.
Benzer Tezler
- Central bank digital currencies (CBDCs): A countermeasure to anti-money laundering (AML) challenges posed by cryptocurrencies?
Merkez bankası dijital para birimleri (CBDC'ler): Kripto para birimlerinin neden olduğu karapara aklama (AML) zorluklarına karşı bir önlem mi?
ALBINA GAISINA
Doktora
İngilizce
2026
Ekonomiİstanbul Teknik Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MATTHIAS PETER FINGER
- Kocaeli ilinde (kır-kent ayrımında) hanehalkı tüketim harcamalarının analizi
The analysis of household consumption expenditures in Kocaeli province (in the rural and urban contexts)
ŞADAN ÇALIŞKAN
- A discussion of the political-economy of inequality in chile in the neoliberal era: Mental models
Şili'de neoliberal dönemde eşitsizliğin ekonomi politiği üzerine bir tartışma: Mental modeller
METE ABDULVAHAP PİŞİRİCİ
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Siyasal Bilimlerİstanbul Bilgi ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞADAN İNAN RÜMA
- Contribution a la recherche d'un cadre juridique pour un droit international de laconcurrence plus efficace
Daha etkin bir uluslararası rekabet için hukuki çerçeve arayışı
ALİ CENK KESKİN
Doktora
Fransızca
2009
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. JEAN MARC SOREL
PROF. DR. HALİL ERCÜMENT ERDEM
- Vergi aflarına mükellef tepkilerinin davranışsal maliye perspektifinden analizi
Analysis of taxpayer reactions to tax amnesty from a behavioral finance perspective
HACI MUHAMMET KEKEÇ
