Technical efficiency and irregularities in Turkish municipalities: A dual perspective using dea and machine learning
Türkiye belediyelerinde teknik etkinlik ve usulsüzlük: VZA ve makine öğrenmesi ile ikili yaklaşım
- Tez No: 975776
- Danışmanlar: PROF. DR. HÜSEYİN TAŞTAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Kamu Yönetimi, Siyasal Bilimler, Economics, Public Administration, Political Science
- Anahtar Kelimeler: Kamu gözetim kurumları, Public auditing bodies
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ekonomi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İktisat (ingilizce) Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türkiye il belediyelerinin teknik etkinliğini değerlendiren ve mali tablolardan olası usulsüzlükleri öngören ikili bir yaklaşım geliştirmektedir. Çalışma, 2012–2022 dönemini kapsayan ve 600'den fazla belediye–yıl gözleminden oluşan bir il–yıl paneli ile bugüne kadar Türkiye il belediyeleri üzerine derlenen en büyük ve en kapsamlı veri setini oluşturmuştur. Veri seti, Sayıştay raporlarındaki (PDF formatından) mali tabloların algoritmik yöntemlerle işlenebilir veriye dönüştürülmesi ile denetim raporu bulgularını bütünleştirmektedir. Yöntemsel olarak araştırma iki tamamlayıcı yaklaşım sunmaktadır: Birinci yaklaşımda, bir karar vericinin girdiler ve çıktılar üzerinden teknik etkinliğini ölçen Veri Zarflama Analizi (VZA) uygulanmıştır. Çıktı değişkenleri olarak, temel hizmetler ve arıtma verileri kullanılarak iki ayrı VZA modeli aracılığıyla teknik etkinlik değerleri elde edilerek, belediyeler arasında kalıcı farklılıkları ve belediye tipi ile hizmet alanına göre sistematik değişimleri ortaya koymuştur. İkinci yaklaşımda ise, Sayıştay denetim rapor bulgularını baz alan, Gizil Drichlet Dağılımı (Latent Dirichlet Allocation - LDA) gibi metin analizi teknikleri kullanılarak, usulsüzlük endeksleri türetilmiştir. Bu veri seti mali tablolar ile birleştirilerek, Gradyan Artırmalı Ağaçlar (Gradient Boosted Machines) ve Rasgele Orman (Random Forest) algoritmaları kullanılarak usulsüzlük potansiyellerini öngören modeller oluşturulmuştur. Tahmin sonuçlarında iştirak ve mülkiyet gelirleri, sosyal güvenlik giderleri ve kısa vadeli yükümlülükler, usulsüzlüklerin en etkili mali öngörücüleri olarak öne çıkmaktadır. Bu modelin pratik kullanımını daha net sergilemek için spesifik belediyeler üzerinde uygulama örnekleri Shapley Katkı Açıklamaları (SHapley Additive exPlanations – SHAP) desteğiyle sunulmuştur. Ekonometrik panel regresyonları ise, teknik etkinlik değerlerini usulsüzlük endeksleriyle sistematik biçimde ilişkilendirmiş ve özellikle gayrimenkul ve varlık yönetimi ilgili alanlardaki usulsüzlüklerin belediye etkinliğini düşürdüğüne dair kanıt sunmuştur. Genel anlamda bu tez, ampirik katkı olarak Türkiye belediyeleri için şimdiye kadar inşa edilen en zengin veri setini oluşturmakta; yöntemsel katkı olarak VZA'yı denetim temelli endeksler üzerinde makine öğrenmesi ile bütünleştirmekte; politika katkısı olarak ise ayrı ayrı ele alınan teknik etkinlik ve usulsüzlük analizleri, kanıta dayalı belediye karşılaştırmaları, denetim kurumunu potansiyel usulsüzlüklere odaklayarak denetim veriminin arttırılması ve politika tasarımı için bir temel sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This dissertation develops an integrated framework that evaluates the efficiency of Turkish municipalities and predicts irregularities from financial accounts, thereby linking service production and governance integrity. The study compiles the largest and most comprehensive dataset to date on Turkish municipalities: a province–year panel spanning 2012–2022 and covering more than 600 municipality–year observations. The dataset integrates unstructured audit report text and structured financial tables extracted algorithmically from Sayıştay reports (in PDF format). Methodologically, the research advances two complementary perspectives: first, Data Envelopment Analysis is applied to measure technical efficiency through service supply and treatment services models, revealing persistent heterogeneity across municipalities and systematic variation by municipality type and service domain; second, novel irregularity indices are derived from Court of Accounts audit reports using text mining techniques such as Latent Dirichlet Allocation (LDA) and are then predicted from financial accounts using Gradient Boosted Machines and Random Forests. The machine learning models yield strong predictive performance, with R² values reaching 0.80 for the LDA-based index. The constructed indices together with the machine learning models assign higher weights to irregularities in accounting and asset management, budgeting and financial oversight, and public oversight and social services, highlighting their stronger link to financial statements. On the prediction side, enterprise and ownership revenues, social security expenses, and short-term liabilities emerge as the most influential fiscal predictors of irregularities. SHAP analysis is employed selectively on random samples to illustrate and interpret the model outputs. Econometric panel regressions further extend this analysis by systematically linking efficiency scores with the irregularity indices, thereby offering evidence on how governance failures, particularly in real estate and asset-related domains, translate into lower municipal efficiency. Overall, the dissertation contributes empirically by assembling the richest dataset ever constructed for Turkish municipalities, methodologically by integrating DEA with machine learning on audit-based indices, and substantively by disentangling efficiency from integrity, providing a foundation for evidence-based municipal benchmarking, improving audit performance by providing areas to focus, and policy design.
Benzer Tezler
- Türkiye'de teftiş mekanizması ve kurumsallaşması
Auditing mechanism and its institutionalization in Turkey
UFUK ÜNLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Kamu YönetimiÇankaya ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAHYA ZABUNOĞLU
- Bir deprem güvenliği sınıflandırma algoritmasının başarısının farklı betonarme taşıyıcı sistemler için irdelenmesi
Evaluation of the success of an earthquake safety classification algorithm for different reinforced concrete structural systems
İLKNUR KARAKUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERCAN YÜKSEL
- Ark PVD yöntemiyle tin kaplanmış kesici takımların karakterizasyonu ve performanslarının incelenmesi
Başlık çevirisi yok
M.CENK TÜRKÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
Metalurji Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiMetalurji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. E. SABRİ KAYALI
- Mevcut çelik bir yapının 2007 Deprem Yönetmeliği'ne göre taşıyıcı sistem ve birleşimlerinin incelenmesi
Structural system and connection analyses of an existing steel structure according to 2007 Turkish Earthquake Code
MEHMET KAMİL PARLAKYİĞİT
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NESRİN YARDIMCI