Metotreksat ile karaciğer hasarı oluşturulmuş sıçanlarda karnozinin koruyucu etkilerinin araştırılması
Investigation of the protective effects of carnosine in methotrexate-induced liver injury in rats
- Tez No: 975852
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FEVZİYE BURCU ŞİRİN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Biyokimya, Biochemistry
- Anahtar Kelimeler: Hepatotoksisite, İnflamasyon, Karnozin, Metotreksat, Oksidatif stres, Carnosine, Hepatotoxicity, Inflammation, Methotrexate, Oxidative Stress
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Süleyman Demirel Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Biyokimya Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Metotreksat (MTX), klinikte yaygın olarak kullanılan bir antimetabolit olup karaciğer üzerinde toksik etkiler oluşturabilmektedir. Literatürde MTX'in oksidatif stres, inflamasyon ve apoptoz süreçlerini tetikleyerek hepatotoksisiteye neden olabildiği bildirilmiştir. Bu çalışmada MTX'e bağlı gelişen karaciğer hasarında karnozinin (CAR) olası koruyucu etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmamızda 32 adet Wistar Albino türü erkek sıçan Kontrol, MTX, MTX+CAR ve CAR olmak üzere 4 gruba ayrılmıştır. MTX+CAR ve CAR grubundaki sıçanlara 24 gün boyunca 100 mg/kg/gün dozunda CAR intraperitoneal (i.p.) olarak uygulanmıştır. Deneyin 21. gününde MTX ve MTX+CAR grubundaki sıçanlara 20 mg/kg dozunda MTX i.p. olarak uygulanmıştır. Kontrol grubuna ise CAR uygulanan grupla aynı miktarda SF i.p. olarak uygulanmıştır. Sıçan serumlarının biyokimyasal analizleri sonucunda, MTX uygulamasının serum AST ve ALT düzeylerini anlamlı şekilde artırdığı belirlenmiştir. Karaciğer dokusunda TNF-α düzeylerinde de benzer biçimde artış saptanmıştır. Gen ekspresyon analizleri, MTX'in karaciğer dokusunda BAX mRNA ekspresyonunu artırdığını; NRF2, HO-1 ve BCL-2 ekspresyon düzeylerini ise azalttığını göstermiştir. İmmünohistokimyasal değerlendirmelerde kaspaz-3 immünreaktivitesinin MTX grubunda belirgin şekilde arttığı gözlemlenmiştir. Oksidatif stres parametrelerinden TOS ve OSİ düzeyleri MTX grubunda artarken, antioksidan kapasite göstergesi olan TAS düzeyi ise azalmıştır. Karnozin uygulaması, MTX'in oluşturduğu bu değişiklikleri büyük ölçüde tersine çevirmiştir. Uygulama sonucunda serum AST, ALT ve TNF-α düzeyleri ile BAX, kaspaz-3, TOS ve OSİ düzeyleri azalırken; BCL-2, NRF2, HO-1 ekspresyonları artmıştır. Histopatolojik incelemelerde elde edilen bulgular da bu biyokimyasal ve moleküler sonuçları destekler niteliktedir. Çalışmamızın sonuçları dikkate alındığında, CAR'ın antiapoptotik, antioksidan ve antiinflamatuar etkileri aracılığıyla MTX kaynaklı hepatotoksisiteye karşı potansiyel bir koruyucu ajan olabileceğini öngörmekteyiz. Ancak CAR'ın koruyucu etkilerinin doz, uygulama süresi ve moleküler etki mekanizmaları açısından daha ayrıntılı biçimde ortaya konabilmesi için ileri düzey, kapsamlı çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
Özet (Çeviri)
Methotrexate (MTX) is an antimetabolite widely used in clinical practice and is known to exert toxic effects on the liver. Previous studies have reported that MTX may induce hepatotoxicity by triggering oxidative stress, inflammation, and apoptosis. This study aimed to investigate the potential protective effects of carnosine (CAR) against MTX-induced liver injury. In our study, 32 male Wistar albino rats were divided into four groups: Control, MTX, MTX+CAR, and CAR. Rats in the MTX+CAR and CAR groups received carnosine (CAR) intraperitoneally at a dose of 100 mg/kg/day for 24 days. On day 21 of the experiment, rats in the MTX and MTX+CAR groups were administered methotrexate (MTX) intraperitoneally at a dose of 20 mg/kg. The Control group received an equivalent volume of saline intraperitoneally, similar to the CAR-treated groups. Biochemical analysis of rat serum samples revealed that MTX administration significantly increased serum AST and ALT levels. A similar increase was observed in TNF-α levels in liver tissue. Gene expression analysis demonstrated that MTX elevated BAX mRNA expression while reducing NRF2, HO-1, and BCL-2 expression levels in liver tissue. Immunohistochemical evaluation showed a marked increase in Caspase-3 immunoreactivity in the MTX group. Among oxidative stress parameters, TOS and OSI levels were elevated in the MTX group, whereas TAS, an indicator of antioxidant capacity, was decreased. Carnosine (CAR) administration largely reversed these MTX-induced alterations. Following CAR treatment, serum AST, ALT, and TNF-α levels as well as BAX, Caspase-3, TOS, and OSI levels decreased, while BCL-2, NRF2, and HO-1 expression levels increased. Histopathological findings were consistent with and supported the biochemical and molecular results. Considering the results of our study, we suggest that CAR may serve as a potential protective agent against MTX-induced hepatotoxicity through its anti-apoptotic, antioxidant, and anti-inflammatory effects. However, further advanced and comprehensive studies are required to clarify the optimal dose, duration of administration, and detailed molecular mechanisms underlying the protective effects of CAR.
Benzer Tezler
- Metotreksat ile karaciğer hasarı oluşturulmuş sıçanlarda silmarinin koruyucu etkilerinin araştırılması
İnvestigation op the protective effects of silymarin on the metotrexate-induced hepatotoxicity in rats
NEVİN KOCAMAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2012
Histoloji ve EmbriyolojiFırat ÜniversitesiHistoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DÜRRİN ÖZLEM DABAK
- Sıçanlarda metotreksat ile oluşturulmuş karaciğer ve böbrek hasarlanmasına L-NAME ve Aminoguanidin'in etkilerinin incelenmesi
Research of L-NAME and Aminoguanidine effects with methotrexate-induced liver and kidney damage in rats
BELKIS BİRDEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Histoloji ve EmbriyolojiSüleyman Demirel ÜniversitesiHistoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MERAL ÖNCÜ
- Kemoterapötik ajanların bağırsak duvarı, florası ve bakteriyel translokasyon üzerine etkileri
Başlık çevirisi yok
İSMAİL ÖZEL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1998
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıUludağ ÜniversitesiÇocuk Cerrahisi Ana Bilim Dalı
- Rat karaciğerinde metotreksat ile oluşturulan oksidatif stres üzerine rutinin etkisi
The effect of rutin on methotrexate-induced oxidative hepatic damage in rat
SUEDA TÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Veteriner HekimliğiHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiVeterinerlik Biyokimyası Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FİLİZ KAZAK
- Ratlarda metotreksat kaynaklı karaciğer ve böbrek hasarında C vitamininin koruyucu etkisinin araştırılması
Invastigation of protective effect of vitamin C on methotrexate- induced hepatic and renal injury in rats
MEHTAP SAVRAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2011
Eczacılık ve FarmakolojiSüleyman Demirel ÜniversitesiFarmakoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. EKREM ÇİÇEK