Sosyal anksiyete bozukluğunda zihin kuramı yetenekleri ve psikolojik esneklik becerileri arasındaki ilişki
The relationship between theory of mind abilities and psychological flexibility in social anxiety
- Tez No: 976173
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HASAN TURAN KARATEPE
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Medeniyet Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sosyal Anksiyete Bozukluğu (SAB), bireyin başkaları tarafından değerlendirilme ya da olumsuz yargılanma korkusu yaşadığı, sosyal ortamlardan kaçınmanın eşlik ettiği psikiyatrik bir bozukluktur. Bu bozukluk, sosyal işlevsellikte ve duygusal düzenlemede belirgin güçlüklerle ilişkilidir. Son yıllarda yapılan çalışmalar, sosyal anksiyetenin altında yatan bilişsel mekanizmaların anlaşılmasında sosyal bilişin, özellikle de zihin kuramının önemli bir rol oynadığını göstermektedir. Bu çalışmanın amacı, SAB tanılı bireylerde duygusal zihin kuramı becerileri ile psikolojik esneklik arasındaki ilişkiyi incelemektir. Katılımcıların tanı doğrulaması, DSM-5 için Yapılandırılmış Klinik Görüşme (SCID-5) ile yapılmıştır. Sosyal anksiyete düzeyi Liebowitz Sosyal Anksiyete Ölçeği (LSAÖ) ile değerlendirilmiştir. Duygusal zihin kuramı performansı Gözlerden Zihin Okuma Testi (GZOT) ile ölçülmüştür. Psikolojik esneklik düzeyi Sosyal Anksiyete İçin Kabul ve Eylem Formu (SAAEF), Değer Odaklı Yaşam Ölçeği (DOYÖ) ve Bilişsel Birleşme Ölçeği (CFS) ile değerlendirilmiştir. Ek olarak, Öz Şefkat Ölçeği (ÖŞÖ) ve Kısa Form-12 Sağlık Anketi (SF-12) destekleyici değişkenler olarak incelenmiştir. Veriler, değişkenler arasındaki ilişkileri belirlemek amacıyla korelasyon ve regresyon analizleriyle değerlendirilmiştir. Çalışmamızın bulguları, yüksek sosyal anksiyete düzeylerinin daha düşük duygusal zihin kuramı performansı, azalmış psikolojik esneklik, düşük yaşam kalitesi düzeyi ve düşük öz şefkat ilişkili olduğunu göstermiştir. Ayrıca düşük öz şefkat ile bilişsel birleşme ve psikolojik katılık arasında pozitif korelasyon saptanmıştır. Bu sonuçlar, duygusal zihin kuramındaki bozulmaların ve azalmış psikolojik esnekliğin, sosyal anksiyete bozukluğunda gözlenen kişilerarası güçlüklerde rol oynayabileceğini göstermektedir. Bilişsel ayrışma ve öz şefkate vurgu yapan terapötik müdahaleler (örneğin ACT temelli yaklaşımlar), sosyal anksiyete belirtilerinin azaltılmasına ve SAB tanılı hastaların işlevselliğinin artmasına katkı sağlayabilir.
Özet (Çeviri)
Social Anxiety Disorder (SAD) is characterized by a persistent fear of social situations in which an individual may be exposed to scrutiny or negative evaluation. The disorder is associated with impairments in interpersonal functioning and affect regulation. Recent research has emphasized the role of social cognition in understanding the cognitive mechanisms underlying social anxiety. The present study aimed to investigate the relationship between affective ToM abilities and psychological flexibility in individuals with SAD. Participants were assessed using the Structured Clinical Interview for DSM-5 (SCID-5) to confirm diagnostic status. Social anxiety severity was evaluated with the Liebowitz Social Anxiety Scale (LSAS). Affective ToM was measured using the Reading the Mind in the Eyes Test (RMET), while psychological flexibility was assessed with the Acceptance and Action Questionnaire for Social Anxiety (SA-AAQ), Value-based Living Questionnaire (VLQ) and the Cognitive Fusion Scale (CFS). Self-compassion Scale and Short Form Health Survey-12 (SF-12) were measured as supporting constructs. Data were analyzed using correlation and regression analyses to explore associations among variables. Our findings indicate that higher levels of social anxiety are associated with poorer affective theory of mind performance, reduced psychological flexibility, lower quality of life, and diminished self-compassion. Additionally, we observed a positive correlation between low self-compassion and increased cognitive fusion and psychological inflexibility. These results suggest that deficits in affective aspects of Theory of Mind and reduced psychological flexibility may contribute to interpersonal difficulties observed in SAD. Interventions targeting cognitive defusion, psychological flexibility and self compassion (e.g., ACT-based approaches) may enhance social functioning in SAD patients and reduce social anxiety symptoms.
Benzer Tezler
- Sosyal anksiyete bozukluğunda, çekingen kişilik bozukluğu olan ve olmayan grupların zihin kuramı açısından karşılaştırılması
Comparison of groups with and without avoidant personalitydisorder in social anxiety disorder in terms of theory of mind
TURKAN AGHAKISHIYEVA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KADİR ÖZDEL
- Sosyal anksiyete bozukluğu ve yaygın anksiyete bozukluğu olan hastalarda zihin kuramı işlevlerinin karşılaştırılması
Comparision of theory of mind functions in social anxiety disorder and generalized anxiety disorder patients
CEYDA DENİZ VURAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
PsikiyatriEskişehir Osmangazi ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÖKAY AKSARAY
- Madde kullanım bozukluğu olan ergenlerin sosyal bilişsel işlevler açısından değerlendirilmesi
Evaluation of adolescents with substance use disorder in terms of social cognitive functions
REMZİ OĞULCAN ÇIRAY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
PsikiyatriDokuz Eylül ÜniversitesiÇocuk Psikiyatrisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞAHBAL ARAS
- İntihar girişiminde bulunan major depresif bozukluk hastalarının zihin kuramı becerilerinin değerlendirilmesi ve umutsuzluk düzeyi ile ilişkisi
Theory of mind in major depressive disorder patients who attempted suicide and its relationship with the level of hopelessness
NURBANU ERGÜN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MELİHA ZENGİN EROĞLU
- Farklı nöbet tipleri deneyimleyen pediatrik epilepsi hastalarında algılanan damgalanma ve zihin kuramı düzeyinin sosyal anksiyete üzerine etkisi
Effects of perceived stigma and theory of mind level on social anxiety in pediatric epilepsy patients experience different seizure types
HACER BÜŞRA ASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİLARA FÜSUN İÇAĞASIOĞLU