Ermeni ve İslam kaynaklarına göre Selçukluların Anadolu'daki ilk yüzyılı (1000-1100)
The first century of the Seljuks in Anatolia according to Armenian and Islamic sources (1000-1100)
- Tez No: 976557
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AHMET DEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırıkkale Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türkler tarih boyunca çeşitli milletlerle ilişkiler kurmuşlardır, Selçuklular ile birlikte Anadolu'da yaşananlar Türk ve dünya tarihini etkilemiştir. Bu dönem Bizans, Haçlı, Gürcü, Süryani, Ermeni ve İslam kaynaklarında geniş bir şekilde yer almaktadır. Ermeniler tarih yazıcılığında gelişmiş bir medeniyet olmasının yanı sıra Türkler ile karşılaşmış ve bu hareketlilikten etkilenmiş bir millettir. Dolayısıyla 1000'li yıllardan itibaren Türk – Ermeni ilişkileri başlamış ve günümüze kadar da devam etmiştir. Ermeniler bu duruma tepkisiz kalmayarak ilk dönem Selçuklu varlığına karşı önlem almayı ihmal etmemiştir. Dolayısıyla 1000'lerin başında başlayan Türk- Ermeni ilişkileri zaman içinde farklı boyutlar kazanmış, Selçuklu Devleti'nin yıkılması, Osmanlı'nın son dönemi ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulma sürecinde de bu ilişkiler devam etmiştir. Kısacası bin yılı aşkın bir etkileşim söz konusudur. Türklerin Orta Asya bozkırlarında yaşamları, Araplarla etkileşimi, İslamiyet'i kabulü ve daha sonra Anadolu'ya geliş süreci İslam kaynaklarına yansımada ve Türklerin kaynak tercihlerinde etkili olmuştur. İslam kaynaklarının ayrıntılı ve kesintisiz olarak süreci incelemiş olması Türkler tarafından tercih edilmesindeki önemli etkenlerdendir. Neticede iki farklı kültüre ait kaynaklar süreci kendi bakış açılarından değerlendirip kaleme almıştır. Türklerin tarih yazıcılığı o dönem çok gelişmediğinden Ermeni ve İslam kaynakları sayesinde Anadolu'ya gerçekleştirdikleri ilk akınlar, göçler, savaşlar, yerleşme süreci ve sosyo-kültürel hayata dair ayrıntıların ortaya konulması mümkün olabilmektedir. Ermeni ve İslam kaynakları bu dönemi ayrıntılı şekilde ele almakla beraber bunların pek çoğu günümüze ulaşmış ve Türkçeye çevrilmiştir. Karşılaştırmalı tarih metodolojisi kullanılarak farklı tarih yazıcılığı örnekleri üzerinden Selçukluların ilk dönemine ait olaylar detaylı şekilde aktarılmış, yapılan mukayese sonucu Ermeni ve İslam kaynaklarındaki benzerlik ve farklılıklar açıklanmış, tahlil edilip yorumlanmıştır. Dolayısıyla döneme ait her detay karanlık bir nokta kalmayacak şekilde ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bahsedilen yöntem kapsamında Anadolu'da ilk karşılaşma, Türklerin ilerleyişi, Melikşah dönemi ve sonrasında devletin durumu incelenerek karşılaştırma yapılmış, kaynaklarda konunun ele alış biçimi, aktarılan olayların benzerlik ve farklılıkları ortaya konulmuştur. Bu çalışma ile Ermeni kaynaklarında verilen bilgiler ile İslam kaynaklarındaki bilgilerin karşılaştırması sonucunda Türk tarihine ilişkin tespitler yapılması amaçlanmıştır.
Özet (Çeviri)
Turks have established relations with various nations throughout history, and the events in Anatolia with the Seljuks have affected Turkish and world history. This period is widely covered in Byzantine, Crusader, Georgian, Assyrian, Armenian and Islamic sources. In addition to being a developed civilization in historiography, Armenians are a nation that has encountered Turks and been affected by this movement. Therefore, Turkish-Armenian relations began in the 1000s and have continued until today. Armenians did not remain indifferent to this situation and did not neglect to take precautions against the early Seljuk presence. Therefore, Turkish-Armenian relations, which began in the early 1000s, have gained different dimensions over time, and these relations continued during the collapse of the Seljuk State, the last period of the Ottoman Empire and the establishment of the Republic of Turkey. In short, there is an interaction that exceeds a thousand years. The lives of Turks in the Central Asian steppes, their interaction with Arabs, their acceptance of Islam and later the process of coming to Anatolia have been reflected in Islamic sources and have been effective in the source preferences of Turks. The fact that Islamic sources have examined the process in detail and without interruption is one of the important factors in its preference by the Turks. As a result, sources belonging to two different cultures have evaluated and written about the process from their own perspectives. Since the historiography of the Turks was not too developed at that time, it is possible to reveal the details of the first raids, migrations, wars, settlement process and socio-cultural life of the Turks thanks to the Armenian and Islamic sources. Although Armenian and Islamic sources examine this period in detail, many of them have survived to the present day and have been translated into Turkish. Using the comparative history methodology, events belonging to the early period of the Seljuks will be conveyed in detail through different historiography examples, and as a result of the comparison to be made, the similarities and differences in the Armenian and Islamic sources will be explained, analyzed and interpreted. Therefore, every detail belonging to the period will be tried to be presented in a way that leaves no dark spots. Within the scope of the mentioned method, the first encounter in Anatolia, the progress of the Turks, the state's situation during and after the Melikşah period will be examined and compared, and the way the subject is addressed in the sources, the similarities and differences of the events conveyed will be revealed. This study aims to make determinations regarding Turkish history as a result of comparing the information given in Armenian sources with the information in Islamic sources.
Benzer Tezler
- XII. yüzyıl İslam ve batı kaynaklarına göre I. Haçlı Seferi sırasında Yahudiler
Jews during the first crusade according to İslamic and western sources of the twelfth century
MELEK KAYA
- Osmanlı arşiv kaynaklarına göre Osmanlı Ermenileri arasındaki ihtilaflar (1863-1918)
Conflicts between Ottoman Armenians according to the Ottoman archive (1863-1918)
SELCAN ALPERAY ERASLAN
- İslâm, Hristiyan ve Musevi ilahilerinde Gül, Haç ve Davud Yıldızı sembolleri
Rose, Cross and Shield of David symbols in Islâmic, Christian and Jewish hymns
HATİCE FAHAMET ÜNAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
MüzikMarmara Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE BAŞAK HARMANCI
- XX.yüzyıl başlarına kadar doğuda ve batıda Emîr Timur algısı
The perception of Emir Timur in the east and the west until the early 20th century
EMİNE DEMİRBAŞ
- XI.-XIII. yüzyıllarda Kıpçak savaşları ve Kıpçak askerî kültürü
Qipchaq wars of the 11th-13th centuries and Qipchaq military culture
FATİH DEDE
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
TarihÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAYRETTİN İHSAN ERKOÇ