Eğitim sisteminde sendikal örgütlenme: Sistematik literatür taraması ve sendika yöneticilerinin görüşlerinin incelenmesi
Union organization in education system: A systematic literature review and analysis of union leaders' views
- Tez No: 976799
- Danışmanlar: PROF. DR. CAVİDE DEMİRCİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Eğitim sendikaları, Education unions
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmanın amacı, dünya genelinde eğitim sistemindeki sendikal örgütlenme ile ilgili alan yazındaki çalışmaları incelemek ve Türkiye'deki sendika yöneticilerinin görüşlerini almaktır. Yöntem: Bu çalışma nitel araştırma yöntem ve teknikleri kullanılarak yürütülmüş olup durum çalışması olarak desenlenmiştir. Çalışmanın ilk aşamasında, alan yazında eğitim sendikalarına ilişkin yürütülen çalışmaları incelemek üzere sistematik literatür taraması (SLT) gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında ise SLT sonucu ortaya çıkan temalara dayalı olarak Türkiye'deki sendika yöneticileriyle görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Eğitim sendikalarına ilişkin alan yazındaki çalışmaların büyük bölümü ABD, Avustralya, Kanada örnekleminde gerçekleştirilmiş ve çoğunlukla nitel araştırma yöntemleri tercih edilmiştir. Çalışmalarda sendikaların örgütsel yapıları ve işleyiş süreçlerine önemli ölçüde yer verilmiştir. Ayrıca, öğretmenler açısından sendikaların işlevi; siyaset, eğitim, sosyal adalet ve neoliberal politikalarla olan ilişkileri ile sendikal mücadele stratejileri, alan yazında ağırlıklı olarak ele alınan konular arasında yer almaktadır. Türkiye'deki sendika yöneticilerinin görüşlerine göre sendikal yönetim süreçleri kısmen demokratik özellikler sergilemekte, yönetici-üye iletişimi güçlü bir biçimde kurulmakta ve sendikalar üye tabanının genişletilmesi için yoğun çaba göstermektedir. Sendikalar okul yöneticilerinin olumsuz tutumları, üye kaygıları, sendikalar arası rekabet gibi daha birçok sorunla mücadele etmektedir. Sosyal medya üzerinden kamuoyu oluşturma, sendikaların başvurduğu en önemli mücadele yöntemidir. Sendikaların siyasi yaklaşımları genel olarak özerkliği kaybetme kaygısı ile örgütsel hedeflere ulaşma gayretleri arasındaki ikilemi yansıtmaktadır. Sendikalar tam olarak bağımlı ya da apolitik bir anlayışı temsil etmemektedir. Eğitim alanında sendikalar destekleyici bir rol üstlenme çabası içerisindedir. Neoliberal eğitim politikaları, tüm sendikalar tarafından ortak bir mücadele alanı olarak görülmekte ve bu politikalara karşı kolektif bir duruş sergilenmektedir. Sonuç ve Öneriler: Uluslararası alan yazında sendikalar yalnızca eğitim çalışanlarının hak arama sözcüleri olarak değil toplumsal ve siyasi rolleri olan aktörler olarak ele alınmaktadır. Türkiye'deki sendikaların faaliyetleri ve yaklaşımları genel olarak değerlendirildiğinde ise pragmatik sendikacılık modelinin büyük ölçüde benimsendiği anlaşılmaktadır. Ancak eğitim alanına katkı sunma çabaları ve neoliberal politikalar karşısındaki tutumları nedeniyle sendikaların sosyal adalet sendikacılığının bazı unsurlarını da taşıdıkları söylenebilir. Siyasi ilişkilerin niteliği ise makul mesafenin kurulmasıyla ilgili bir denge arayışına işaret etmektedir. Araştırma sonuçlarına dayanarak sendikal yönetim süreçlerinin daha demokratik hale getirilip üyelerin de dijital iletişim araçları yoluyla geniş ölçüde karara katılımlarının sağlanmasının, görüş birliği sağlanan konularda ise sendikaların iş birliği içerisinde hareket etmelerinin, sendikal gücü ve etkinliği artıracağı düşünülmektedir. Türkiye'deki sendikaların vizyonlarını ve stratejilerini belirleme konusunda, küresel sendikal eğilimlerin ve stratejilerin takip edilmesinin bu anlamda yol gösterici olabileceği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Purpose: The purpose of this study is to review the literature on union organization in education systems around the world and to explore the perspectives of education union leaders in Turkey. Method: This study was conducted using qualitative research methods and was designed as a case study. In the first phase of the study, a systematic literature review (SLR) was conducted to examine studies related to education unions in literature. In the second phase of the study, interviews were conducted with union leaders in Turkey based on the themes that emerged from the SLR. Results: Most of the studies in the literature on education unions have been conducted in the United States, Australia, and Canada and the majority of these studies have preferred qualitative research methods. The studies have focused significantly on the organizational structures and operational processes of unions. Additionally, the role of unions from the perspective of teachers; their relationships with politics, education, social justice, and neoliberal policies; and union struggle strategies are among the topics predominantly addressed in literature. According to the views of union leaders in Turkey, union management processes exhibit partially democratic characteristics, communication between leaders and members is strong, and unions are making intensive efforts to expand their membership base. Unions face various challenges, such as the negative attitudes of school administrators, member concerns and competition between unions. Creating public opinion through social media is the most important method of struggle used by unions. The political approaches of unions generally reflect the dilemma between the desire to achieve organizational goals and the fear of losing autonomy. Unions do not represent a completely dependent or apolitical understanding. Unions strive to play a supportive role in the field of education. Neoliberal education policies are seen as a common area of struggle by all unions and a collective stance is taken against these policies. Conclusion and Suggestions: In international literature, unions are not only considered as advocates for the rights of education workers, but also as actors with social and political roles. When the activities and approaches of education unions in Turkey are evaluated in general, it is understood that the pragmatic unionism model has been largely adopted. However, due to their efforts to contribute to the field of education and their stance against neoliberal policies, it can be said that unions also carry some elements of social justice unionism. The nature of political relations points to a search for balance in establishing a reasonable distance. Based on the research findings, it is believed that making union management processes more democratic and ensuring that members participate extensively in decision-making through digital communication tools, as well as unions acting in cooperation on issues where consensus has been reached, will increase union power and effectiveness. It is believed that following global union trends and strategies could provide guidance in shaping the visions and strategies of unions in Turkey.
Benzer Tezler
- Türkiye sinema endüstrisi çalışma ilişkileri tarihi: Sorunlar ve çözüm önerileri 1923-2019
History of labour relations in Turkey's cinema industry: Problems and solution suggestions 1923-2019
SUNA CAN ÖZBULDUK
Doktora
Türkçe
2026
Radyo-TelevizyonAnadolu ÜniversitesiSinema Televizyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BARIŞ KILINÇ
- Makro kurumsal bağlam ve iş sistemi ilişkisinin örgüt formuna yansımaları: İsveç kapitalizminin ve Volvo grubu örneğinin tarihsel kurumsalcı perspektiften incelenmesi
Reflections of the relationship between the macro-institutional context and the business system on organizational form: An examination of Swedish capitalism and the case of the Volvo group from a historical-institutionalist perspective
SERHAT TÜRKEN
- İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku bakımından dijital platform çalışanlarının hukuki statüsü
Legal status of digital platform workers in terms of Labour and Social Security Law
HAZAL TOLU YILMAZ
Doktora
Türkçe
2022
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriGalatasaray ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ENVER MURAT ENGİN
- Prekaryel alan ve merkeziyetsiz örgütlenme: Mardin Kuyubaşılarındaki göçmen tarım işçileri
Precarious field and centerless organization: Migrant agricultural workers in Mardin Wellheads
RIDVAN ÖNER
Doktora
Türkçe
2026
SosyolojiMardin Artuklu ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SITKI KARADENİZ