Şeker pancarı üretiminde lider iller ve Türkiye'nin 2024-2027 dönemindeki üretimlerinin arıma modeliyle tahmini
Estimation of the amount of sugar beet production in Türkiye in the period 2024-2027 with the arima model
- Tez No: 977836
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET SEMİH UZUNDUMLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Özelleştirme, Şeker Pancarı Fabrikası, Şeker Pancarı Üretimi, Zaman Serisi, Customization, Sugar Beet Factory, Sugar Beet Production, Time Series
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Şeker pancarı, endüstriyel şeker üretiminde rafinasyon işlemlerinden geçen önemli bir kültür bitkisidir. Ekonomik değerinin yanı sıra katma değeri yüksek, çeşitli girdilere ve istihdama katkı sağlayan bir üründür. Yüksek şeker içeriği nedeniyle hem gıda hem de hayvan yemi olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmada, 2024-2027 dönemi için Türkiye'deki şeker pancarı üretimindeki ilk 10 il ve Türkiye toplamı için üretim miktarlarının tahmini amaçlanmıştır. Materyal ve Yöntem: Çalışmanın ana verileri TÜİK'ten elde edilmiştir. Ayrıca çeşitli ulusal ve uluslararası kaynaklardan, makale, kitap, tez ve raporlardan yararlanılmıştır. 1991-2023 yıllarına ait 33 yıllık şeker pancarı üretim verileri, SAS programında ARIMA yöntemiyle analiz edilmiştir. Bulgular: Türkiye genelinde şeker pancarı üretiminde ilk sırada %28,19 ile Konya yer alırken, onu %8 ile Yozgat ve %5,9 ile Eskişehir izlemektedir. Tahmin sonuçlarına göre, 2019-2023 döneminde ilk on ilin üretimdeki payı %73,51 iken, 2024-2027 için bu oranın %74,80'e çıkması beklenmektedir. Üretimi artan iller arasında Konya, Aksaray, Kahramanmaraş, Kayseri ve Sivas yer alırken; Yozgat, Eskişehir, Afyonkarahisar ve Tokat'ta düşüş öngörülmektedir. Bu düşüş özellikle özelleştirme yapılan illerde yoğunlaşmaktadır. Ankara'da ise üretimin sabit kalacağı tahmin edilmektedir. Sonuç: İncelenen iller, Türkiye üretiminde belirleyici rol oynamakta olup, üretim trendleri bölgesel politikalar ve yatırımlar çerçevesinde dikkatle izlenmelidir. Verimliliği artırmak ve düşüş eğilimindeki illeri desteklemek amacıyla bölgesel tarım politikaları yeniden değerlendirilerek yerel ihtiyaçlara uygun teşvik mekanizmaları geliştirilmelidir.
Özet (Çeviri)
Purpose: Sugar beet is a cultivated crop processed through refining for industrial sugar production. Beyond its economic value, it contributes significantly to added value, inputs, and employment. Due to its high sugar content, it is used both as a food source and animal feed. This study aims to forecast sugar beet production amounts in major producing ten provinces, and Türkiye as a whole for the 2024–2027 period. Method: The main data were obtained from TurkStat. Additional national and international sources, including articles, books, theses, and reports were also utilized. Sugar beet production data from 1991 to 2023 (33 years) were analyzed using the ARIMA statistical method in the SAS software. Findings: Konya ranks first in sugar beet production across Türkiye with a share of 28.19%, followed by Yozgat with 8% and Eskişehir with 5.9%. According to forecast results, the top ten provinces accounted for 73.51% of total production during the 2019–2023 period, and this share is expected to increase to 74.80% for the 2024–2027 period. Among the provinces with increasing production are Konya, Aksaray, Kahramanmaraş, Kayseri, and Sivas, while a decline is projected in Yozgat, Eskişehir, Afyonkarahisar, and Tokat. Notably, this decline is concentrated in provinces where privatization has taken place. In Ankara, production is expected to remain stable. Conclusion: The provinces under study play a decisive role in Türkiye's overall production, and production trends should be closely monitored within the framework of regional policies and investments. In order to increase productivity and support provinces with declining trends, regional agricultural policies should be re-evaluated, and incentive mechanisms tailored to local needs should be developed.
Benzer Tezler
- Erzincan koşullarında bazı şeker pancarı (beta vulgaris l.) çeşitlerinin verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of yield and quality characteristics of some sugar beet (beta vulgaris l.) cultivars in Erzincan conditions
İKRAM BAĞCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
ZiraatBayburt ÜniversitesiOrganik Tarım İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VOLKAN GÜL
- Türkiye'de biyoetanol üretiminde kullanım potansiyeli olan tarımsal atık miktarının belirlenmesi
Determination of the agricultural waste capacity for bioethanol production in Turkey
ENES YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Çevre MühendisliğiGebze Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MELEK ÖZKAN
- Forecasting for bioethanol production in Turkey
Türkiye'de biyoetanol üretimi için öngörü
EZGİ BAYRAKDAR ATEŞ
Doktora
İngilizce
2017
Enerjiİstanbul Teknik ÜniversitesiEnerji Bilimi ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. FİLİZ KARAOSMANOĞLU
- Biohydrogen gas production from sugar beet
Şeker pancarından hidrojen gazı üretimi
BURCU ERKUL
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
BiyoteknolojiDokuz Eylül ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SERKAN EKER
- Şeker pancarı üretiminde farklı tohum yatağı hazırlama uygulamalarının bazı toprak özelliklerine ve verim parametrelerine etkisi
The efects on yield parameters and some soil properties of different seed bed preparation applications in sugar beet production
ERGÜN ÇITIL
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
ZiraatSelçuk ÜniversitesiTarım Makineleri Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. HAYDAR HACISEFEROĞULLARI