Yapay zekâ kullanımı, liderlik tarzı ve bilinç seviyesi arasındaki ilişki: Türkiye ve Yemen özel sektör yöneticileri üzerine nitel bir araştırma
The relationship between artificial intelligence use, leadership style, and consciousness level: A qualitative study on private sector managers in Yemen and Turkey
- Tez No: 979864
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SELMA KILIÇ KIRILMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası Ticaret, International Trade
- Anahtar Kelimeler: Bilinç, Liderlik, Yapay zeka, Consciousness, Leadership, Artificial intelligence
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası Ticaret ve İşletmecilik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Liderlik, bilinç seviyesi ve yapay zekâ arasındaki ilişki, literatürde yeterince incelenmemiş, özgün ve derinlemesine araştırma gerektiren bir alan sunmaktadır. Bu tez, Türkiye ve Yemen özel sektör yöneticileri bağlamında liderlik tarzları, yapay zekâ kullanımına yönelik tutumlar ve Hawkins Bilinç Ölçeği Haritası'na (HBÖH) göre bilinç seviyeleri arasındaki ilişkileri incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, liderlik tarzı, bilinç seviyesi ve yapay zekâ tutumu arasındaki çok boyutlu ilişkileri analiz ederek literatürdeki boşluğu doldurmayı hedeflemekte; HBÖH'nin liderlik araştırmalarında kavramsal bir araç olarak kullanımıyla özgün bir katkı sunmaktadır. Ayrıca liderlerin bilinç seviyelerinin liderlik yaklaşımlarını ve yapay zekâya yönelik tutumlarını nasıl şekillendirdiğini ortaya koyarken, Türkiye ve Yemen örneklemleri üzerinden liderlik tarzlarının yapay zekâ benimsenmesi üzerindeki etkilerini karşılaştırmalı olarak ele almaktadır. Böylece araştırma, hem kuramsal literatüre katkı sağlamakta hem de liderlik gelişimi ve dijital dönüşüm süreçlerinde uygulayıcılara yol gösterici bilgiler sunmaktadır. Araştırma, Türkiye (15) ve Yemen'de (15) olmak üzere özel sektörde görev yapan toplam 30 yöneticiyle gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar, kolayda örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Veriler, 15 açık uçlu sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Yapılan görüşmeler hem yüz yüze hem de çevrim içi platformlar üzerinden yürütülmüştür. Elde edilen veriler, Braun ve Clarke'ın (2006) tematik analiz modeli doğrultusunda değerlendirilmiş ve MAXQDA 20 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma bulgularına göre, Türkiye ve Yemen'de en yaygın liderlik tarzları babacan ve işlemsel liderliktir. Otantik, otokratik ve demokratik liderlik tarzları orta tercih edilirken; dijital, serbest bırakıcı ve dönüştürücü liderlik tarzları en az benimsenmektedir. Yapay zekâ kullanımına yönelik tutum her iki ülkede genel olarak olumlu olsa da, Türkiye'de nötr ve şüpheci yaklaşımlar daha sık ve Yemen'de olumlu tutumlar daha baskın görülmektedir. HBÖH'na göre, bilinç seviyeleri her iki ülkede de düşük seviyelerde yoğunlaşmaktadır. Bu bağlamda; Türkiye'de“arzu”ve“korku”, Yemen'de ise“gurur”seviyesi öne çıkmaktadır. Liderlik tarzları ile bilinç seviyeleri arasında anlamlı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları, bilinç seviyesinin liderlik tarzları ve yapay zekâ kullanım tutumları arasında belirleyici bir değişken olduğunu göstermektedir. Yapay zekâya yönelik tutum ise liderlik tarzı ve bilinç seviyesi ile çok boyutlu bir ilişki içerisindedir.
Özet (Çeviri)
This thesis explores the underexamined relationship between leadership, consciousness levels, and artificial intelligence (AI). It investigates how leadership styles, attitudes toward AI, and consciousness levels—measured via the Hawkins Map of Consciousness (HBÖH)—interact among private sector managers in Turkey and Yemen. By analyzing these multidimensional connections, the study fills a gap in the literature and introduces the HBÖH as a novel conceptual tool in leadership research. It examines how leaders' consciousness levels influence their leadership approaches and AI attitudes, while comparing how leadership styles affect AI adoption across Turkey and Yemen, offering both theoretical insights and practical guidance for leadership development and digital transformation. The study was conducted with a total of 30 private sector managers, 15 from Turkey and 15 from Yemen, selected through convenience sampling. Data were collected via semi-structured interviews consisting of 15 open-ended questions. The interviews were conducted both face-to-face and through online platforms. The data were analyzed using Braun and Clarke's (2006) thematic analysis framework with the support of MAXQDA 20 software. Findings indicate that the most prevalent leadership styles in both Turkey and Yemen are paternalistic and transactional. Authentic, autocratic, and democratic leadership styles are moderately preferred, while digital, laissez-faire, and transformational styles are the least adopted. Although attitudes toward AI use are generally positive in both countries, neutral and skeptical perspectives are more frequent in Turkey, whereas positive attitudes are more dominant in Yemen. According to the HBÖH, levels of consciousness in both countries are concentrated at lower stages. Specifically,“desire”and“fear”levels prevail in Turkey, while the“pride”level is more pronounced in Yemen. Significant associations were identified between leadership styles and levels of consciousness. The results demonstrate that consciousness level functions as a determining variable in the relationship between leadership styles and attitudes toward AI use. Moreover, attitudes toward AI are embedded in a multidimensional relationship with both leadership style and level of consciousness.
Benzer Tezler
- Manisa yöresinde domateste anlaşmalı tarım ve karşılaşılan sorunlar
Başlık çevirisi yok
OSMAN MURAT KOÇTÜRK
- Bir pamuk iplikhanesinde fiili çalışma metodlarının incelenmesi ve mevcut işlemlerin standart sürelerinin saptanması
Başlık çevirisi yok
MÜRŞİDE KESEROĞLU
- Çiğit ve ayçiçek yağlarının doğal antioksidan içerikleri ile bu yağların stabilitelerinin arttırılmaları üzerinde araştırmalar
Başlık çevirisi yok
ALİ KEMAL YALNIZ
- Computer aided design of lumped and distributed broadband matching and filtering networks
Başlık çevirisi yok
ADNAN KÖKSAL
Yüksek Lisans
İngilizce
1987
Orta Doğu Teknik ÜniversitesiElektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
