Belgesel sinemada sansürün çok katmanlı yapısı: Türkiye'de yönetmen deneyimleri üzerine bir inceleme
The multi-layered structure of censorship in documentary cinema: A study of director experiences in Türkiye
- Tez No: 980188
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET TOPLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Radyo-Televizyon, İletişim Bilimleri, Radio and Television, Communication Sciences
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
2000'li yıllardan itibaren Türkiye'de; teknolojide yaşanan gelişmeler, yeni kuşak bağımsız yönetmenlerin belgesel sinemaya artan ilgisi, film festival sayısındaki artış, uluslararası platformların desteği, sosyal, ekonomik ve politik gelişmeler ile sinema alanındaki hareketlenmeler, belgesel film üretiminde belirgin bir artışa yol açmıştır. Günümüzde belgesel sinema, iktidarın meşruiyetini sorgulayan politik bir alan olarak öne çıkmaktadır. Bu durum, belgesel sinemanın kurumsallaşmasının önünde engel oluşturmakta ve sansür uygulamalarına zemin hazırlamaktadır. Böylece belgesel film yapımcılarının ve izleyicilerin sanatsal ifade özgürlüğü bu süreçten olumsuz etkilenmektedir. Belgesel sinemada sansür olgusu ise çok katmanlı bir yapıya sahiptir. Nitekim bu çalışma belgesel sinemadaki sansür uygulamalarını yalnızca hukuki açıdan değil, aynı zamanda ekonomik, politik ve toplumsal bağlamda ele almaktadır. Ayrıca, filmleri sansüre uğramış belgesel film yönetmenleriyle gerçekleştirilen görüşmeler, sansüre ilişkin çeşitli temaları ve sansürün yönetmenler üzerindeki etkilerini ortaya koymaktadır. Çalışmanın sonucunda Türkiye'de belgesel sinemada sansürün tarihsel olarak çok katmanlı bir yapıya sahip olduğu, 2000'li yıllardan itibaren ise sansürle ilişkili aktörlerin çeşitlendiği, dolayısıyla sansürün yalnızca hukuki ve resmi mekanizmalarla dışarıdan değil, aynı zamanda ekonomik, politik ve ahlaki gerekçelerle içeriden de kaynaklandığı sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla belgesel sinemada klasik ve yeni sansür anlayışının bir arada işlediği, günümüzde sansür ile otosansür uygulamalarının arttığı ve giderek normalleştiği görülmüştür. Bu bağlamda bu çalışma, sansür alanındaki güncel belgesel sinema çalışmalarına katkı sağlaması bakımından önem arz etmektedir.
Özet (Çeviri)
Since the 2000s, technological advances, the growing interest of new generations of independent directors in documentary filmmaking, the increase in the number of film festivals, the support of international platforms, social, economic and political developments, and movements in the field of cinema have led to a significant rise in documentary film production in Turkey. Today, documentary cinema stands out as a political field that questions the legitimacy of power. This situation creates an obstacle to the institutionalization of documentary cinema and paves the way for censorship practices. Thus, the artistic freedom of expression of documentary filmmakers and audiences is negatively affected by this process. The phenomenon of censorship in documentary cinema has a multi-layered structure. As a matter of fact, this study examines censorship practices in documentary cinema not only from a legal perspective but also from an economic, political and social context. Additionally, interviews with documentary film directors whose films have been subjected to censorship reveal various themes related to censorship and its effects on directors. As a result of the study, it was concluded that censorship in documentary cinema in Turkey has historically had a multi-layered structure, and that since the 2000s, the actors of the related to censorship have diversified, and therefore, censorship originates not only from outside through legal and official mechanisms, but also from inside due to economic, political and moral reasons. Therefore, it has been observed that the classical and new censorship approaches work together in documentary cinema, and that today, censorship and self-censorship practices have increased and become increasingly normalized. In this context, this study is important in terms of contributing to current documentary cinema studies in the field of censorship.
Benzer Tezler
- “Durgunluk Dönemi”nde Rus Sovyet sineması ve Leonid Ilyiç Brejnev'in kurtardığı filmler"
Russian Soviet cinema during“Era of Stagnation”and“Films that Brezhnev saved”
NİGAR ALİYEVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Radyo-TelevizyonMarmara ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATİME NEŞE KAPLAN
- Toplumsal hafıza, belgesel, sansür: Bakur örneği
Social memory, documentary, censorship: Bakur
TANER TAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2020
İletişim BilimleriMarmara ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DR. AYÇA ÇİFTÇİ
- Türkiye'de sinema filmelrini denetleme sistemi
Başlık çevirisi yok
DEFNE ÖZONUR
Doktora
Türkçe
2005
Radyo-TelevizyonGazi ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. AHMET ÇİFTÇİ
- Belgesel sinemada gerçekçilik anlayışı ve Türkiye`deki örnekleri
Understanding of realism in documentary cinema and its samples in Turkey
TUNCAY YÜCE
Doktora
Türkçe
2001
Sahne ve Görüntü SanatlarıDokuz Eylül ÜniversitesiSinema Televizyon Ana Sanat Dalı
PROF.DR. OĞUZ ADANIR
- Belgesel sinemada nesnellik olgusu
Objectivity on documentary film
AHSEN DENİZ MORVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Sahne ve Görüntü SanatlarıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSinema Televizyon Ana Sanat Dalı
DOÇ. DR. CEM ODMAN