Enflasyonist dönemdeki tüketici rasyonelliğinin dürtme teorisi çerçevesinde incelenmesi
An investigation of consumer rationality during the inflationist period within the framework of nudge theory
- Tez No: 980231
- Danışmanlar: PROF. DR. SİNEM YAPAR SAÇIK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Dürtme, Ekonomi, Enflasyon, Tüketici davranışı, İktisada giriş, İktisadi adam, İktisadi İdari Bilimler Fakültesi, Nudge, Economy, Inflation, Consumer behavior, Indruduction to economics, Homo economicus, Business Administration Faculty
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İktisat Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Enflasyonist dönemler, ekonomik belirsizlik yaratarak tüketicilerin rasyonel karar alma süreçlerini sekteye uğratmaktadır. Klasik iktisadın rasyonel aktör varsayımının aksine, tüketicilerin“Dürtme Teorisi”kapsamındaki tetikleyicilerden (seçim mimarisi, sosyal normlar vb.) etkilenme düzeyi, enflasyonist sarmalın anlaşılması açısından kritik bir sorun teşkil etmektedir. Tüketicilerin irrasyonel eğilimlerinin talep yönlü enflasyon üzerindeki potansiyel katkısını incelemek, bu çalışmanın teorik zeminini oluşturmaktadır. Bu bağlamda, nicel araştırma deseni kullanılarak 376 katılımcıdan anket yöntemiyle veri toplanmıştır. Veri analizinde, Tüketici Rasyonali̇tesi̇ Ölçeği ile Youn'un İçgüdüsel Satın Alma Ölçeği arasındaki ilişki incelenmiştir. Analizler için t-testi, ANOVA, korelasyon ve regresyon tekniklerinden faydalanılmıştır. Araştırmanın temel bulguları, Tüketici Rasyonelliği ile İçgüdüsel Satın Alma arasında pozitif yönlü ve güçlü bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Bu paradoksal bulgunun, rasyonellik ölçeğinin alt boyutlarından kaynaklandığı saptanmıştır. Çoklu regresyon analizi, içgüdüsel satın almayı yordayan asıl faktörün bilişsel (planlama) rasyonellik olmadığını; aksine,“Hedonik Tüketim Eğilimi”ve“Dışsal Faktörlere Duyarlılık”olduğunu kanıtlamıştır. Dürtme teorisinin unsurlarından etkilenen tüketicilerin, enflasyonist ortamda dahi, talep yönlü enflasyonun varlığına ve devamlılığına katkı sağlayacak şekilde irrasyonel kararlar verme eğiliminde oldukları gözlemlenmiştir. Bu çerçevede farklı demografik kategorilerde de benzer irrasyonel tüketici faaliyetleri tespit edilmiştir. Elde edilen veriler, enflasyonla mücadelede tüketicilerin bilinçlendirilmesinin ve ekonomik okuryazarlık seviyesinin artırılmasının önemini güçlü bir şekilde vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
Inflationary periods disrupt consumers' rational decision-making processes by creating economic uncertainty. Contrary to the rational actor assumption of classical economics, the extent to which consumers are affected by“Nudge Theory”triggers (e.g., choice architecture, social norms) constitutes a critical problem for understanding the inflationary spiral. Examining the potential contribution of consumers' irrational tendencies to demand-pull inflation forms the theoretical basis of this study. In this context, data were collected from 376 participants via the survey method using a quantitative research design. In the data analysis, the relationship between the Consumer Rationality Scale and Youn's Impulsive Buying Scale was examined. T-test, ANOVA, correlation, and regression techniques were utilized for the analyses. The main findings of the research revealed a strong, positive relationship between Consumer Rationality and Impulsive Buying. This paradoxical finding was determined to originate from the sub-dimensions of the rationality scale. Multiple regression analysis proved that the main predictor of impulsive buying was not cognitive (planning) rationality; but rather, the“Hedonic Consumption Tendency”and“Sensitivity to External Factors.”It was observed that consumers, influenced by elements of nudge theory, tend to make irrational decisions that contribute to the existence and continuity of demand-pull inflation, even in an inflationary environment. Within this framework, similar irrational consumer activities were identified across different demographic categories. The obtained data strongly emphasize the importance of raising consumer awareness and increasing the level of economic literacy in combating inflation.
Benzer Tezler
- Enflasyonla mücadelede istikrar politikaları
Başlık çevirisi yok
BİLGİN ORHAN ÖRGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
EkonomiMarmara Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OSMAN ZEKAYİ ORHAN
- The impact of bank credit uptake on income inequality in inflationary periods: The case of Türki̇ye
Enflasyonist dönemlerde banka kredisi kullanımının gelir eşitsizliği üzerindeki etkisi: Türkiye örneği
ÖMER FARUK ERENBAŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Ekonomiİstanbul Teknik Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞERİFE GENÇ İLERİ
- Enflasyonun yapay sinir ağları kullanılarak tahmin edilmesi
Estimation of inflation using artificial neural networks
ESRA AKSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiYıldız Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELÇUK ALP