Duygusal Zekânın İş Sağlığı ve Güvenliği Teknolojilerinin Kabul ve Kullanımı Üzerindeki Aracılık Rolü
The mediating role of emotional intelligence on the acceptance and use of occupational health and safety technologies
- Tez No: 980480
- Danışmanlar: PROF. DR. BÜLENT MERTOĞLU, PROF. DR. MELİH ENGİN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Kazalar, Psikoloji, Sociology, Accidents, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İş Güvenliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İş Güvenliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, iş kazalarının ve meslek hastalıklarının önlenmesine yönelik davranışsal değişimleri desteklemek amacıyla Teknoloji Kabul ve Kullanım Birleştirilmiş Modeli-2 (TKKBM-2) çerçevesinde iş sağlığı ve güvenliği önleme ve kontrol teknolojilerinin (İSG-ÖKT) benimsenmesini incelemektedir. Bu bağlamda performans beklentisi, çaba beklentisi, sosyal etki, kolaylaştırıcı koşullar, hedonik motivasyon, maliyet değeri ve alışkanlık gibi model bileşenlerinin davranışsal niyet üzerindeki etkisinde duygusal zekânın (DZ) aracılık rolü test edilmiştir. Çalışma, İSG-ÖKT'nin kabulünde duygusal süreçlerin etkisini değerlendiren sınırlı sayıdaki araştırmalar dikkate alındığında, bu alandaki önemli bir boşluğu doldurarak literatüre bütüncül ve yenilikçi bir katkı sunmaktadır. İSG-ÖKT araçlarını kullanan 607 çalışanı içeren bu araştırmadan, toplanan veriler, sırasıyla betimsel istatistikler, normallik testleri, madde analizleri, korelasyon analizleri, doğrulayıcı faktör analizi, güvenirlik analizi ve aracılık yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, İSG-ÖKT araçlarının kabulü ve kullanımı modelinin performans beklentisi, çaba beklentisi, sosyal etki, kolaylaştırıcı koşullar, hedonik motivasyon, maliyet değeri ve alışkanlık gibi alt boyutlarının davranışsal niyet üzerindeki etkilerinde DZ'nin kısmi bir aracılık rolü üstlendiğini ortaya koymaktadır. İSG-ÖKT araçlarının işyerlerinde riskleri azaltmada etkili bir şekilde benimsenmesi ve kullanılması yalnızca teknik özelliklerine bağlı olmayıp aynı zamanda çalışanların tutum, niyet ve davranışları tarafından da belirlenmektedir. Bu nedenle DZ, çalışanların İSG-ÖKT araçlarını kabul etme ve kullanma niyetlerini etkileyen önemli bir değişken olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışma, işyerinde psikolojik ve duygusal süreçlerle etkileşim halinde olan DZ'nin, İSG- ÖKT kabulünü ve güvenlik performansını artırmadaki rolünü ortaya koymakta; ayrıca DZ'nin geliştirilmesine yönelik eğitim, liderlik desteği, etkili iletişim, stres yönetimi ve performans değerlendirmesi gibi stratejilerin hem çalışanların hem de işyerlerinin güvenliğini ve verimliliğini artırarak kurumsal İSG uygulamalarına teorik ve pratik olarak katkı sağlayacağını göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines the adoption of occupational health and safety prevention and control technologies (OHS-PCTs) within the Technology Acceptance and Usage Combined Model-2 (UTAUT-2) framework to support behavioral changes aimed at preventing occupational accidents and diseases. In this context, the mediating role of emotional intelligence (EQ) in the effect of model components such as performance expectancy, effort expectancy, social influence, facilitating conditions, hedonic motivation, cost value, and habit on behavioral intention was tested. Considering the limited number of studies evaluating the impact of emotional processes on the adoption of OHS-PCT, this study fills an important gap in this field. It contributes to the literature comprehensively and innovatively. The data collected from this study, which included 607 employees using OHS-PCT tools, were analyzed using descriptive statistics, normality tests, item analyses, correlation analyses, confirmatory factor analysis, reliability analysis, and mediation methods. The findings reveal that EQ plays a partial mediating role in the effects of the OHS-PCT tool acceptance and usage model's sub-dimensions, such as performance expectation, effort expectation, social influence, facilitating conditions, hedonic motivation, price value, and habit, on behavioral intention. The effective adoption and use of OHS-PCT tools in workplaces to reduce risks is not solely dependent on their technical features but is also determined by employees' attitudes, intentions, and behaviors. Therefore, EQ is an important variable influencing employees' intentions to adopt and use OHS-PCT tools. This study highlights the role of EQ, which interacts with psychological and emotional processes in the workplace, in enhancing OHS-PCT acceptance and safety performance; it also demonstrates that strategies such as training, leadership support, effective communication, stress management, and performance evaluation to enhance both employee and workplace safety and productivity, thereby contributing to organizational OHS practices both theoretically and practically.
Benzer Tezler
- İş güvenliği uzmanlarının zihinsel iş yüklerinin iş stresi ve iş tatmini üzerindeki etkisinde duygusal zekânın aracılık rolü
The mediating role of emotional intelligence in the effect of mental workload of occupational safety experts on job stress and job satisfaction
HÜSRE GİZEM AKALP
Doktora
Türkçe
2025
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Gedik Üniversitesiİş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET ERKASAP
- A psychological assessment model on the commercial maritime transport sector
Ticari deniz taşımacılığı sektörüne ilişkin bir psikolojik değerlendirme modeli
CENK AY
Doktora
İngilizce
2024
Denizcilikİstanbul Teknik ÜniversitesiDeniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF BAL BEŞİKÇİ
- Prediction of personality traits from videos by using machine learning algorithms
Makine öğrenmesi algoritmalarını kullanarak videolardan kişisel özelliklerin tahmin edilmesi
ERTAN TAŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ERSEL KAMAŞAK
- Özgül öğrenme bozukluğunun çocuk ve ergenlerdeki bağlanma stilleri üzerine etkisinin ve ilişkili etmenlerin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of specific learning disorder on attachment styles in children and adolescents and related factors
DENİZ NAMIDURU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
PsikiyatriEskişehir Osmangazi ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SANİYE TÜLİN FİDAN
- Suça sürüklenen çocuklarda katı duygusuz özellikleri ile sosyal dikkat ve empati arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between callous-unemotional traits, social attention, and empathy in juvenile delinquents
MÜBERRA KOLAK ÇELİK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriAtatürk ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULLAH BOZKURT