Cumhuriyetin ilanından günümüze Diyanet İşleri Başkanlığı'nın dinler tarihi alanındaki basılı eserleri (1924-2024)
Printed works of the Presidency of Religious Affairs in the field of history of religions from the proclamation of the Republic to the present day (1924-2024)
- Tez No: 980962
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET MASATOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Diyanet İşleri Başkanlığı, Dinler Tarihi, Basılı Eserler, Yayın Politikası, Kurumsallaşma, Presidency of Religious Affairs, History of Religions, Religious Publishing, Printed Works
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Iğdır Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Cumhuriyet'in ilanıyla birlikte Türkiye, siyasal, toplumsal ve dini alanlarda köklü dönüşümler yaşamış, özellikle din ile devlet arasındaki ilişki yeniden yapılandırılmıştır. Osmanlı döneminde dini işlerden sorumlu olan Şeriyye ve Evkaf Vekaleti'nin kaldırılmasıyla birlikte, toplumun dini hizmet ihtiyacını karşılayacak ve devlet politikalarıyla uyumlu bir kurumsal yapı oluşturma gerekliliği doğmuştur. Bu doğrultuda, 3 Mart 1924 tarihinde kurulan Diyanet İşleri Başkanlığı, din hizmetlerini düzenlemek, toplumsal taleplere yanıt vermek ve dini konularda rehberlik sağlamak amacıyla yapılandırılmıştır. Kurum, bu süreçte yalnızca dini hizmetleri yürütmekle kalmamış, aynı zamanda devlet ile toplum arasında bir köprü işlevi üstlenerek kurumsal istikrar ve toplumsal dengeyi sağlamayı hedeflemiştir. Diyanet İşleri Başkanlığı'nın toplumu din konusunda aydınlatma misyonunu yerine getirmesinde en temel araçlardan biri yayın faaliyetleridir. Kurum, farklı dini ve kültürel konuları ele alan kitap, dergi ve süreli yayınlar aracılığıyla geniş kitlelere ulaşmakta, toplumun dini bilgi düzeyini yükseltmeyi ve doğru, güvenilir bilgiye erişimi kolaylaştırmayı hedeflemektedir. Bu yayınlar, yalnızca bilgilendirme işlevi görmekle kalmayıp, aynı zamanda kurumun eğitim, rehberlik ve akademik çalışmalara kaynak oluşturma misyonuna da katkı sağlamaktadır. Diyanet İşleri Başkanlığı'nın yayıncılık faaliyetleri dinler tarihi alanını da kapsamaktadır. Bu alandaki çalışmalar, dinler tarihi literatürüne katkıda bulunmayı ve araştırmacılar için güvenilir, erişilebilir kaynaklar sağlamayı amaçlamaktadır. Yalnızca İslam diniyle sınırlı kalmayan yayın politikası sayesinde farklı dinler üzerine akademik düzeyde bilgi üretilmiş ve bu bilginin toplumla paylaşılmasına olanak tanınmıştır. Dinler tarihi alanındaki eserler, öncelikle toplumun dini bilinç düzeyini artırma ve toplumsal dini hassasiyetlerin doğru bir zeminde şekillenmesini sağlama ihtiyacına yanıt vermekte, bireylerin güncel dini meseleler hakkında güvenilir bilgi edinmesini mümkün kılmakta ve toplumsal bilgi altyapısının güçlenmesine katkı sunmaktadır. Bunun yanı sıra, bu yayınlar akademik açıdan da önemli bir işlev üstlenmektedir. Farklı inanç sistemleri ve dini gelenekleri kapsayan eserler, araştırmacılara karşılaştırmalı perspektifler sunmakta ve Türkiye'de dinler tarihi çalışmalarının gelişmesine katkıda bulunacak bir altyapı sağlamaktadır. Bu yönüyle Diyanet İşleri Başkanlığı'nın dinler tarihi alanındaki yayıncılık faaliyetleri hem toplumsal aydınlanma hem de akademik üretkenlik açısından kurumsal misyonunun bir yansıması olarak değerlendirilmektedir. Bu tezin temel amacı, Cumhuriyet'in ilanından günümüze kadar (1924-2024) Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından dinler tarihi alanında yayımlanan basılı eserleri literatür taraması yöntemiyle sistematik bir biçimde tasnif ve analiz etmektir. Çalışmada eserlerin içerikleri, yayımlanma amaçları ve odaklandıkları dinler ile dini gelenekler değerlendirilecektir. Ayrıca, Diyanet'in bu yayınları aracılığıyla sağladığı eğitimsel ve akademik katkılar, toplumsal dini bilinçlenmeye etkileri ve araştırmalara sağladığı kolaylıklar bütüncül bir perspektifle incelenecektir. Bu bağlamda çalışma, Diyanet İşleri Başkanlığı'nın tarihsel kurumsallaşması, yayın politikaları ve dinler tarihi alanındaki basılı eserlerin Türkiye'deki dinler tarihi yazımına ve akademik araştırma kültürüne sağladığı katkıları ortaya koymayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
With the proclamation of the Republic, Turkey experienced radical transformations in political, social, and religious spheres, particularly the restructuring of the relationship between religion and the state. With the abolition of the Ministry of Religious Affairs and Foundations, which had been responsible for religious affairs during the Ottoman period, the need arose to establish an institutional structure that would meet society's needs for religious services and align with state policies. Accordingly, the Presidency of Religious Affairs, established on March 3, 1924, was structured to regulate religious services, respond to social demands, and provide guidance on religious matters. During this period, the institution not only carried out religious services but also served as a bridge between the state and society, aiming to maintain institutional stability and social balance. Publishing activities are one of the most fundamental tools for the Presidency of Religious Affairs to fulfill its mission of enlightening society about religion. The institution reaches a wide audience through books, magazines, and periodicals covering various religious and cultural topics, aiming to raise public religious knowledge and facilitate access to accurate and reliable information. These publications not only serve an informative function but also contribute to the institution's mission of providing resources for education, guidance, and academic research. The Presidency of Religious Affairs' publishing activities also encompass the history of religions. Studies in this field aim to contribute to the literature on the history of religions and provide reliable, accessible resources for researchers. Thanks to its publishing policy, which is not limited to Islam, academic knowledge on various religions has been generated and facilitated for this knowledge to be shared with the public. Works in the field of history of religions primarily address the need to raise society's religious awareness and ensure that societal religious sensitivities are shaped on a sound basis. They enable individuals to obtain reliable information about current religious issues and contribute to the strengthening of the social knowledge infrastructure. In addition, these publications serve an important academic function. Works covering different belief systems and religious traditions offer researchers comparative perspectives and provide a foundation that will contribute to the development of studies on the history of religions in Turkey. In this respect, the Presidency of Religious Affairs' publishing activities in the field of history of religions are considered a reflection of its institutional mission in terms of both social enlightenment and academic productivity. The primary objective of this study is to systematically classify and analyze the printed works in the field of history of religions published by the Presidency of Religious Affairs from the proclamation of the Republic to the present (1924–2024) using a literature review method. The study will evaluate the content of the works, their purposes of publication, and the religions and religious traditions they focus on. Furthermore, the educational and academic contributions made by the Presidency of Religious Affairs through these publications, their impact on public religious awareness, and the facilitation they provide for research will be examined from a holistic perspective. In this context, the study aims to reveal the historical institutionalization of the Presidency of Religious Affairs, its publishing policies, and the contributions of printed works in the field of history of religions to the historiography of religions and academic research culture in Turkey.
Benzer Tezler
- Demokrasiye geçiş sürecinde Demokrat Parti'nin din ve laiklik politikalarının sosyolojik tahlili
Sociological analysis of the Democratic Party's religion and secularism policies in the transition to democracy
CİHAN KARATAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
SosyolojiAdıyaman ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEFA SALİH AYDEMİR
- Sosyolojik açıdan günümüz Sıbyan mektepleri (Rize ili örneği)
Sociological review of today's religious kindergarten schools(Example of Rize province)
TUBA KAYA
- Dinin siyasallaşması Türkiye örneği (islamın siyasallaşması)
Başlık çevirisi yok
DÜNYAMİN AKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Siyasal Bilimlerİstanbul Gelişim ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SEZER AYVAZ
- Türkiye'de kırâat ilminin gelişimi ve Tayyar Altıkulaç'ın bu alandaki çalışmalarının tahlili
The development of qur'anic recitation knowledge in Turkey And Tayyar Altıkulac's works on this area analysis
EMRE İPEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
DinAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYDIN KUDAT
- Cumhuriyetin ilanından günümüze ilköğretim II. kademesinde coğrafya eğitimi
Geography education in secondary schools from the establishment of republic to our time
HÜSEYİN UGAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
Eğitim ve ÖğretimSelçuk ÜniversitesiOrtaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. AHMET DOĞAN BULDUR