Uluslararası uzay hukukunda barışçıl amaçlarla kullanım ilkesi
Principle of peaceful use in international space law
- Tez No: 981409
- Danışmanlar: DOÇ. DR. UĞUR SAMANCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kamu Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Barışçıl amaçlarla kullanım ilkesinin uluslararası uzay hukuku bağlamındaki anlamı ve kapsamı, hâlen tartışmalı olup ilke ortak bir tanıma kavuşmamıştır. Öğretide iki temel yaklaşım görülmektedir: Bir görüş, uzayda gerçekleştirilen her türlü askerî faaliyetin ilkeye aykırı olduğunu savunurken; diğer yaklaşım, yalnızca“saldırgan”nitelikteki askerî faaliyetlerin bu kapsam dışında bırakılması gerektiğini, savunma veya gözlem amacı taşıyan askerî unsurların ise barışçıl amaçlarla kullanım kapsamında değerlendirilebileceğini ileri sürmektedir. Öğretide ilk yıllarda birinci yaklaşım yaygın kabul görmüş; buna karşılık, tarihsel perspektiften bakıldığında, devletlerin uygulamaları büyük ölçüde ikinci yaklaşıma dayanmıştır. Devletler bu eğilimi özellikle ilk dönemlerde açıkça dile getirmemiş, askerî faaliyetleri genellikle dolaylı ve örtülü biçimde yürütmüştür. Zamanla bu yaklaşım daha görünür hâle gelmiş, öğretide de benzer bir yönelim gözlemlenmiştir. Öte yandan, son yıllarda literatürde giderek daha fazla yer bulan bir başka yaklaşım ise ilkenin“pragmatik”yorumudur. Bu görüşe göre, bir faaliyetin barışçıl sayılıp sayılmayacağı, genel kurallarla değil; faaliyetin amacı, kullanılan teknoloji ve mevcut uluslararası güvenlik ortamı gibi somut koşullar göz önünde bulundurularak olay bazında değerlendirilmelidir. Bu çalışmanın amacı, uluslararası uzay hukukunun temel ilkelerinden biri olan barışçıl amaçlarla kullanım ilkesine ilişkin öğretideki farklı yorumları kavramsal ve hukuki çerçevede incelemek ve bu yorumların uluslararası hukukta ilkenin anlamı ve sınırları üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır. Çalışma ayrıca, bu ilkenin devletlerin ve uluslararası örgütlerin uzay politikalarında nasıl yer bulduğunu ve güvenlik stratejileriyle nasıl ilişkilendirildiğini analiz etmeyi hedeflemektedir. Çalışmanın birinci bölümünde, ilkenin tarihsel gelişimi, teorik temelleri ve uluslararası belgelerdeki yeri ele alınmakta; Birleşmiş Milletler uzay andlaşmaları ve benzer normatif belgelerdeki düzenlemeler üzerinden“barışçıl”kavramına yönelik yorumlar değerlendirilmektedir. İkinci bölümde ise, uzay faaliyetlerinde önde gelen bazı aktörlerin uzay politikaları, güvenlik odaklı yaklaşımları, askerî kapasite ve stratejik belgeleri ışığında incelenmekte; bu aktörlerin barışçıl amaçlarla kullanım ilkesini nasıl yorumladıkları ve uyguladıkları karşılaştırmalı olarak analiz edilmektedir.
Özet (Çeviri)
The meaning and scope of the principle of peaceful use within the context of international space law remain controversial, and the principle has yet to reach a universally accepted definition. Two main approaches are observed in the literature. One argues that all military activities conducted in outer space are contrary to the principle, while the other contends that only military activities of an“aggressive”nature fall outside its scope, and that military elements aimed at defense or surveillance can be considered within the framework of peaceful use. In the early years, the first approach was widely accepted in the literature; in contrast, state practice has historically been largely based on the second approach. States did not explicitly articulate this tendency in the initial period and generally carried out military activities in an indirect and covert manner. Over time, this interpretation has become more visible, and a similar shift can be observed in academic discourse. On the other hand, a more recent approach that has gained increasing attention in the literature is the“pragmatic”interpretation. According to this view, whether an activity is to be considered peaceful should not be determined solely by general rules, but rather evaluated on a case-by-case basis, taking into account factors such as the purpose of the activity, the technology used, and the prevailing international security environment. The aim of this study is to examine the differing interpretations of the principle of peaceful use—one of the fundamental principles of international space law—within a conceptual and legal framework, and to reveal how these interpretations influence the understanding and limits of the principle in international law. The study also seeks to analyze how this principle is reflected in the space policies of states and international organizations, and how it relates to their security strategies. The first part of the study addresses the historical development and theoretical foundations of the principle, as well as its place in international legal texts. It evaluates various interpretations of the concept of“peaceful”based on the provisions found in the United Nations space treaties and similar normative frameworks. The second part examines the space policies of some leading actors in space activities in light of their security-oriented approaches, military capacity, and strategic documents, and comparatively analyzes how these actors interpret and implement the principle of peaceful use.
Benzer Tezler
- Hava ve uzay hukukunun tarihsel gelişimi ve uyduların barışçıl amaçlarla kullanımı sorunu
Historical development of air and space law and the problem use of satellites for peaceful purposes
PERVİN ŞEKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
İzmir Katip Çelebi ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Uluslararası sermaye ihracı ve ithalindeki nedensellik ve Türkiye'de yabancı sermaye
Başlık çevirisi yok
FARUK ESKİOĞLU