Tüketicilerin fonksiyonel tahıl ve tahıl benzeri ürünlere yönelik satın alma yaklaşımlarının planlı davranış teorisi kapsamında incelenmesi: Konya ili örneği
Examination of consumers' purchasing approaches towards functional grains and grain-like products within the scope of planned behavior theory: the case of Konya province
- Tez No: 981987
- Danışmanlar: PROF. DR. YUSUF ÇELİK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı Konya ilinde yaşayan tüketicilerin fonksiyonel tahıl ve tahıl benzeri ürünlere yönelik bilgi ve tutumları ile tüketim eğilimlerini planlı davranış teorisi çerçevesinde belirlemektir. Tahıl ve tahıl benzeri ürünlerde bulunan diyet lifin sağlık etkileri göz önüne alındığında, planlı davranış teorisinin; davranışa yönelik tutum, sübjektif norm, algılanan davranışsal kontrol ve satın alma niyeti boyutlarına sağlık bilinci değişkeni dahil edilmiştir. Araştırmanın ana materyalini ana kitle oranlarına dayalı kümelendirilmemiş tek aşamalı tesadüfi olasılık örneklemesi yöntemine göre 266 tüketiciden toplanan anket verileri oluşturmuştur. Katılımcıların demografik özellikleri ile fonksiyonel gıda kavramını bilme durumları ve fonksiyonel tahıl ve tahıl benzeri ürünleri tüketim durumları arasındaki ilişkiler ki-kare analiziyle incelenmiştir. Tüketicilerin demografik özellikleri ile fonksiyonel tahıl ve tahıl benzeri ürünlere yönelik satın alma niyetleri arasındaki farklılık bağımsız örneklem t testi ve tek yönlü varyans analizi ile incelenmiştir. Araştırmada kullanılan ölçeklerin yapı geçerliği için doğrulayıcı faktör analizi yapılmış ve değişkenler arasındaki ilişkiler yapısal eşitlik modeli ile değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre katılımcıların % 48,87'si tahıl ve tahıl benzeri ürünleri tüketmektedirler. Katılımcıların cinsiyet, aylık ortalama hane gelir düzeyi, çalışma durumu ve beslenme programı uygulama durumu ile fonksiyonel gıda kavramını bilme durumu arasında % 5 önem düzeyinde, eğitim durumu ile % 10 önem düzeyinde anlamlı farklılık bulunmuştur. Katılımcıların cinsiyeti ve beslenme programı uygulama durumları ile tahıl ve tahıl benzeri ürünleri tüketim durumları arasında % 5 önem düzeyinde, çalışma durumu ile % 10 önem düzeyinde anlamlı farklılık bulunmuştur. Katılımcıların tahıl ve tahıl benzeri gıdaları satın alma niyetleri ile cinsiyeti, ortalama hane gelir düzeyi, beslenme programı uygulama ve istihdam durumları arasında % 5 önem düzeyinde anlamlı farklar bulunmuştur. Yapısal eşitlik modeli sonuçlarına göre; davranışa yönelik tutum ve algılanan davranışsal kontrol boyutlarının satın alma niyeti üzerinde pozitif yönde anlamlı bir etkisi olduğu saptanmıştır. Sağlık bilinci ve sübjektif norm boyutlarının satın alma niyeti üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmamaktadır. Algılanan davranışsal kontrol boyutunun satın alma davranışı üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmamaktadır. Satın alma niyetinin satın alma davranışı üzerinde pozitif yönde anlamlı bir etkisi bulunmuştur.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to determine the knowledge, attitudes, and consumption patterns of consumers living in Konya province toward functional cereals and cereal-like products within the framework of the theory of planned behavior. Given the health effects of dietary fiber found in cereals and cereal-like products, the health consciousness variable was incorporated into the dimensions of the theory of planned behavior: attitude toward behavior, subjective norm, perceived behavioral control, and purchase intention. The main material of the study consisted of survey data collected from 266 consumers using the non-clustered single-stage random probability sampling method based on population proportions. The relationships between participants' demographic characteristics, their knowledge of the concept of functional foods, and their consumption of functional cereals and cereal-like products were examined using chi-square analysis. The differences between consumers' demographic characteristics and their purchase intentions for functional cereals and cereal-like products were examined using independent samples t-tests and one-way analysis of variance. Confirmatory factor analysis was conducted to assess the construct validity of the scales used in the study, and the relationships between the variables were evaluated using structural equation modeling. According to the research results, 48.87 % of the participants consume cereals and grain-like products. A significant difference was found between the participants' gender, average monthly household income, employment status, and nutrition program implementation status, as well as their knowledge of the concept of functional foods at the 5 % level of significance, and a significant difference was found between the participants' gender, nutrition program implementation status, and their consumption of cereals and grain-like products at the 5 % level of significance, and a significant difference was found between the participants' gender, nutrition program implementation status, and their consumption status at the 10 % level of significance. A significant difference was found between the participants' intention to purchase cereals and grain-like foods and their gender, average household income level, nutrition program implementation, and employment status at the 5 % level of significance. According to the structural equation model results, the attitude toward behavior and perceived behavioral control dimensions were found to have a significant positive effect on purchase intention. The health awareness and subjective norm dimensions had no significant effect on purchase intention. The perceived behavioral control dimension had no significant effect on purchase behavior. Purchase intention was found to have a significant positive effect on purchase behavior.
Benzer Tezler
- Farklı bitkisel protein kaynaklarının glutensiz bisküvinin kalite özelliklerine etkisi
The effect of different plant protein resources on quality properties of gluten-free biscuit
İPEK ENGİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Gıda Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASLI CAN KARAÇA
- Antioxidant activity and polyphenol composition of sesame paste and grape molasses blends
Tahin-pekmez karışımlarının antioksidan aktivitesi ve polifenol içeriklerinin incelenmesi
SERAP FATMA ÇELİK
Yüksek Lisans
İngilizce
2014
Gıda Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ESRA ÇAPANOĞLU GÜVEN
- Gıda kaynaklı laktik asit bakterileri kullanılarak ekzopolisakkarit üretimi
Exopolysaccharide production by using food borne lactic acid bacteria
İLKAY KIRMA
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Gıda Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEYNEP DİLEK HEPERKAN
- Çimlendirilmiş amarant (Amaranthus sp.) ve karabuğday (Fagopyrum sp.) tohumlarının ekmek ve tarhana üretiminde kullanımı
The usage of germinated amaranth (Amaranthus sp.) and buckwheat (Fagopyrum sp.) seeds in the production of bread and tarhana
NEZAHAT OLCAY
Doktora
Türkçe
2024
Gıda MühendisliğiNecmettin Erbakan ÜniversitesiGıda Bilimi ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA KÜRŞAT DEMİR
- Kars yöresine ait ata buğdayı Kavılca ve modern ekmeklik buğdaydan hazırlanan un ve ekmeğin fonksiyonel özelliklerinin ve sağlık etkilerinin incelenmesi
Investigation of the functional properties and health effects of flour and bread prepared from Kavılca wheat grown in Kars and modern bread wheat
ELİF FEYZA AYDAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Gıda Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BERAAT ÖZÇELİK