Transforming Deleuze & Guattari's rhizome analogy into a parametric design strategy through anatolian Yörük tent
Deleuze & Guattari'nin rizom analojisini anadolu Yörük çadırları üzerinden parametrik bir tasarım stratejisine dönüştürmek
- Tez No: 982943
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÜLRU MUTLU TUNCA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İç Mimari ve Dekorasyon, Interior Design and Decoration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Çankaya Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İç Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, 20. yüzyılın en etkili düşünürlerinden biri olan Gilles Deleuze'ün klasik Batı hiyerarşilerine yönelik eleştirileri ve buna alternatif olarak geliştirdiği rizom metaforunu analiz ederek, geleneksel mimari paradigmaların ötesinde mekansal üretimi yeniden düşünmek için verimli bir çerçeve sunmaktadır. Bu kavramsal bakış açısıyla araştırma, göçebe toplulukların günlük yaşamlarını ve mekansal uygulamalarını inceleyerek, ister kentsel bağlamlarda azınlık olarak yerleşmiş olsunlar ister topografik yerleşimlerle varlıklarını sürdürsünler, çağdaş mimari söylem içinde göçebenin minör ancak dirençli özelliklerinin temel rollerini yeniden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Yörükleri bir vaka çalışması olarak ele alan bu çalışma, minör toplulukların (Deleuzeyen bağlamda: asamblajların) geleneksel hiyerarşik ve doğrusal mekan üretim biçimlerini nasıl aştığını inceleyerek, yatay ve artiküle ilişkisel yapının mekansal işlevselliği sürdürmedeki rolünü vurgulamaktadır. Bu bağlamda, çalışmanın metodolojik yaklaşımı Deleuzeyen çerçeve içinde kalarak, rizom metaforunu çağdaş uygulamaya aktarmaktadır. Çoklu ve yatay ilişkiselliği öne çıkaran bu uyarlama, açık kaynak kodlu parametrik tasarım algoritmaları ve betik teknikleriyle eklemlenerek esnek, ölçeklenebilir ve bağlama duyarlı mekansal müdahalelerin üretilmesine olanak sağlamaktadır. Bulgular, rizomatik metodolojinin mekansal üretimi daha dinamik bir biçimde anlamayı kolaylaştırdığını ve aynı zamanda uyarlanabilir, kapsayıcı ve sürdürülebilir tasarım stratejilerinin geliştirilmesini mümkün kıldığını göstermektedir. Hesaplamalı ve açık kaynaklı çerçevelerin entegrasyonu sayesinde, Yörük çadırları ve hafif tektonik sistemler gibi minör mimariler, sosyo-mekansal dönüşüm için katalizör görevi görerek kentsel ve topoğrafik olarak çeşitli ortamlara nüfuz etmekte ve yeniden kurucu, bağlam duyarlı müdahaleler üretmektedir. Bu uygulamalar yalnızca anlık işlevsel ihtiyaçları karşılamakla kalmayıp, aynı zamanda sosyal uyum, kültürel süreklilik ve ekolojik sürdürülebilirliğe de katkıda bulunmaktadır. UNESCO'nun miras politikaları ve Birleşmiş Milletler'in Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri (SKH'ler) gibi küresel gündemler çerçevesinde ele alındığında, araştırma, acil çağdaş sorunlara yanıt veren yerelleştirilmiş ve bağlam-farkında müdahalelerin önemini vurgulamaktadır. Dahası, Deleuze'cü felsefeyi parametrik tasarımın işlevsel aksiyomlarıyla ilişkilendirerek, minör mekansal uygulamaların modellenmesi için çoğaltılabilir bir çerçeve sunmakta ve gelecekte büyük veri kümeleri ile kentsel bağlamlarda tasarım, sosyal teori ve kolektif eylemlilik arasındaki ilişkileri araştıracak çalışmalara temel sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines Gilles Deleuze's critique of classical Western hierarchies and his alternative rhizome metaphor, offering a productive framework for rethinking spatial production beyond traditional architectural paradigms. With this conceptual perspective, the research aims to re-evaluate the foundational roles of the minor yet resilient characteristics of nomadic communities within contemporary architectural discourse by examining their daily lives and spatial practices, whether they are settled in urban contexts as minorities or maintain their existence through topographical settlement. This study, focusing on the Yörüks as a case study, examines how minor communities (in a Deleuzian context: assemblages) transcend traditional hierarchical and linear modes of spatial production, highlighting the role of horizontal and articulatory relationality in sustaining spatial functionality. In this regard, the study's methodological approach remains grounded within a Deleuzian framework, translating the rhizome metaphor into contemporary practice. By emphasizing multiplicity and horizontal relationality, this approach integrates open-source parametric design algorithms and scripting techniques, enabling flexible, scalable, and context-sensitive spatial interventions. The findings demonstrate that rhizomatic methodology facilitates a more dynamic understanding of spatial production while enabling adaptable, inclusive, and sustainable design strategies. By integrating computational and open- source frameworks, minor architectures, such as Yörük tents and lightweight tectonic systems, function as catalysts for socio-spatial transformation, infiltrating urban and topographically diverse environments to create reconstructive and context-sensitive interventions. These practices not only address immediate functional needs but also contribute to social cohesion, cultural continuity, and ecological sustainability. Framed within global agendas including UNESCO heritage policies and the United Nations' Sustainable Development Goals (SDGs) the study highlights the broader relevance of localized, context-aware approaches in responding to pressing contemporary challenges. Furthermore, by connecting Deleuzian philosophy with the functional axioms of parametric design, it provides a reproducible framework for modeling minor spatial practices and lays the groundwork for future studies that investigate the intersections of design, social theory, and collective agency in large datasets and urban contexts.
Benzer Tezler
- Tiyatroda kıvrımlar ve rizomlar: Oyuncu, seyirci, mekan ve prodüksiyon
Folds and rhizomes in theatre: Actor, spectator, space, and production
DENİZ YILMAZ
Doktora
Türkçe
2026
Radyo-TelevizyonBaşkent ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞEBNEM PALA GÜZEL
- The fowles machine: Desire and deterritorialization in John Fowles's novels
Fowles makinesi: John Fowles'un romanlarında arzu ve yersizyurtsuzlaşma
AYŞENUR ÖZDEMİR
Doktora
İngilizce
2025
İngiliz Dili ve EdebiyatıEge Üniversitesiİngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYLİN ATİLLA MAT
- Metaverse evreninin çoklu mekan kurguları: Kuantum fiziği ve rizom felsefesi üzerinden bir okuma
Multispace constructs of the metaverse: A reading through quantum physics and rhizome philosophy
BERİL DEREN ŞİMŞEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimari Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MELTEM AKSOY
- Mythical motifs in Mark Ravenhill's plays
Mark Ravenhill'in oyunlarindaki mitsel motifler
SİBEL KILINÇ
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
İngiliz Dili ve EdebiyatıTekirdağ Namık Kemal Üniversitesiİngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TATİANA GOLBAN
- Minor literature in Azar Nafisi's Reading Lolita in Tehran, The Republic of Imagination, and Read Dangerously
Minör edebiyat olarak Azar Nafisi'nin Reading Lolita in Tehran, The Republic of Imagination ve Read Dangerously eserleri
BÜŞRA TATAROĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Amerikan Kültürü ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiAmerikan Kültürü ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SANİYE BİLGE MUTLUAY ÇETİNTAŞ