Müteahhirîn dönem kelâm atomculuğu ve Cevher-i Ferd
Kalam atomism in the muta'akhkhirin period and al-Jawhar al-Fard
- Tez No: 983074
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET BULGEN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kelam Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Müteahhirîn dönem kelamcılarından Fahreddîn er-Râzî'nin (ö. 606/1210) cevher-i ferdin (atom) varlığı konusundaki yaklaşımını incelemektedir. Mütekaddimîn dönemde kelâmcılar arasında hâkim teori olan atomculuk, Müteahhirîn dönemde özellikle İbn Sînâ'nın eleştirilerinin etkisiyle yeniden tartışma konusu hâline gelmiştir. Araştırmada Râzî'nin el-Mebâhisü'l-meşrikiyye, el-Metâlibü'l-âliye ve el-Cevherü'l-ferd gibi önemli eserleri karşılaştırmalı biçimde analiz edilmiştir. Râzî'nin bölünebilirlik tartışmalarında ele aldığı başlıca konular; hareket, zaman ve mesafe arasındaki ilişki; noktanın mahiyeti, geometrik şekillerin imkânı; temas ve cüzlerin birleşmesi gibi meselelerdir. Çalışmada, bu konulardaki görüş ayrılıklarının yalnızca doğru görüşün tespiti açısından değil, farklılıkların sebeplerini ortaya koymak bakımından da değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Son olarak Râzî'nin erken dönem eserlerinde cevher-i ferdin varlığını reddetmeye eğilimli bir tutum sergilediği; buna karşılık geç dönem eserlerinde cevher-i ferdin varlığını savunan kesin delilleri öncelediği görülmüştür.
Özet (Çeviri)
This study examines the approach of mutaʾakhkhirūn theologian Fakhr al-Dīn al-Rāzī (d. 606/1210) to the existence of al-jawhar al-fard (the indivisible atom). While atomism had been the dominant theory among theologians of mutaqaddimūn, it became a matter of renewed discussion in the muta'akhkhirīn period, particularly under the influence of Ibn Sīnā's critiques. The research comparatively analyzes Rāzī's major works, inculuding al-Mabāḥith al-Mashriqiyyah, al-Maṭālib al-ʿĀliyah, and al-Jawhar al-Fard. Rāzī's treatment of the divisibility question centers on key topics such as the relationship between motion, time, and distance; the nature of the point; the possibility of geometric forms; and the contact and combination of parts (ajzāʾ). The study aims not only to determine which view is correct, but also to reveal the underlying reasons for these divergences. It concludes that while Rāzī's early works display a tendency to reject the existence of the jawhar al-fard, his later writings prioritize the definitive proofs affirming its existence.
Benzer Tezler
- İlâhî zât-sıfat ilişkisi bağlamında kelâm sıfatı: Seyfüddîn Âmidî örneği
The attribute of kalam in the context of the divine essence-attribute relationship: The case of Seyfüddîn Amidî
MUHAMMED DERİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Dinİstanbul 29 Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA SİNANOĞLU
- Islahat sonrası Osmanlıda kelam âlimleri
Kelam sciences in Ottoman state after the edict of islahat
BÜŞRA ARI
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
DinVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET KESKİN
- İzmirli İsmail Hakkı düşüncesinde Gazzâlî -Cerîde-i İlmiye bağlamında
Al-Ghazali in the thought of İzmirli İsmail Hakkı' –In the context of Ceride-i iİlmiye
MUHLİS KÖRPE
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
DinSüleyman Demirel ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDÜLGAFAR ASLAN
- Molla Hayâlî'nin kelâmî görüşleri (Şerhu'l-Kasîdeti'n-Nûniyye bağlamında)
Theological views of Mullah Hayâlî (In the context of Sharh al-Qasidah al-Nûniyya)
SEZGİN ELMALI
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
DinTrakya ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ARİF AYTEKİN
- Şehristânî'ye göre isbât-ı vâcib
Isbat al-wajib (Proving god's existence) according to Shahristani
MEHMET SELİM BALCİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
DinVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BURHANEDDİN KIYICI