Toplumsal cinsiyet bağlamında evde bakım verenlerin yaşam deneyimleri: Elazığ örneği
Life experiences of home caregivers in the context of gender: The Elazığ example
- Tez No: 984756
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖZGÜR ALTINDAĞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyal Hizmet, Social Work
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, toplumsal cinsiyet bağlamında evde bakım veren bireylerin yaşam deneyimlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Toplumsal cinsiyet rolleri, bireylerin yaşamlarında üstlendikleri sorumlulukları ve emek pratiklerini belirleyen önemli bir sosyo-kültürel yapıdır. Bu roller doğrultusunda evde bakım hizmetleri çoğunlukla kadınlar tarafından yerine getirilmekte ve bu durum, bakım emeğinin toplumsal cinsiyet temelli eşitsizlikler çerçevesinde değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır. Çalışmada, yaşlı, hasta ya da engelli bireylerin bakımını üstlenen kişilerin deneyimleri, toplumsal cinsiyet rolleriyle olan ilişkisi bağlamında ele alınmıştır. Araştırma, nitel araştırma desenine uygun olarak yürütülmüş; bakım veren bireylerle derinlemesine mülakatlar gerçekleştirilmiş ve katılımcı anlatıları tematik analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bu araştırmada 14 kadın, 8 erkek olmak üzere toplamda 22 bakım veren kişi ile görüşme yapılmıştır. Görüşmeler sonucunda elde edilen verilerden bakım yükü ve günlük yaşama etkisi, bakımın anlam dünyası, toplumsal cinsiyet ve bakım emeği son olarak da evde bakım hizmet politikası dört ana tema ve bunların alt temalarından oluşmuştur. Yapılan görüşmeler MAXQDA programı ile analiz edilmiştir. Görüşmeler sonucunda, bakım sürecine ilişkin duygusal, fiziksel ve sosyal yüklerin büyük oranda kadınlar tarafından taşındığı, bu durumun toplumsal beklentilerle iç içe geçtiği ve bakım emeğinin hem kamusal politikalar hem de bireysel yaşamlar açısından yeterince görünür kılınmadığı tespit edilmiştir. Tezin temel bulguları, toplumsal cinsiyetin bakım emeğini belirleyen temel bir unsur olduğunu ve bu emeğin toplumsal cinsiyet rejimi tarafından şekillendirildiğini göstermektedir. Evde bakımın yalnızca bireysel bir sorumluluk alanı değil, aynı zamanda toplumsal eşitsizliklerin derinleştiği yapısal bir olgu olduğu vurgulanmaktadır. Bu bağlamda tez, bakım verenlerin yaşam deneyimlerinin görünür hale getirilmesinin, toplumsal cinsiyet eşitliğine dayalı sosyal politika üretimi açısından önemli bir adım olduğunu ortaya koymaktadır Elde edilen veriler doğrultusunda, toplumsal cinsiyet rollerinin evde bakım emeği üzerindeki belirleyiciliği, katılımcıların öznel anlatılarıyla ortaya konulmuştur. Araştırma bulguları, bakım emeğinin görünmezliğini ve bu emeğin kadınlara atfedilme biçimini eleştirel bir çerçevede değerlendirmektedir. Tez, evde bakım hizmetlerinin yalnızca özel alanla sınırlı bir faaliyet olarak değil; aynı zamanda toplumsal cinsiyet eşitsizliklerinin yeniden üretildiği bir kamusal alan olarak düşünülmesi gerektiğini savunmaktadır. Bu bağlamda çalışma, bakım emeğine ilişkin politikaların toplumsal cinsiyet perspektifiyle yeniden ele alınmasının gerekliliğine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to examine the life experiences of individuals providing home care within the context of gender. Gender roles are significant socio-cultural constructs that shape the responsibilities individuals undertake and the labor practices they engage in. In line with these roles, home care services are predominantly carried out by women, which necessitates an evaluation of care labor within the framework of gender-based inequalities. In this study, the experiences of individuals who provide care for elderly, ill, or disabled persons are analyzed in relation to gender roles. The research was conducted using a qualitative research design; in-depth interviews were held with caregivers, and the participants' narratives were evaluated using thematic analysis. A total of 22 individuals—14 women and 8 men—were interviewed. Based on the data obtained from the interviews, three main themes and their sub-themes emerged: home care experience, the impact of gender on caregiving, and home care service policy. The interviews were analyzed using the MAXQDA software. The findings indicate that emotional, physical, and social burdens related to the caregiving process are largely borne by women, that this situation is intertwined with social expectations, and that care labor remains insufficiently visible both in public policy and in individual lives. The core findings of the thesis demonstrate that gender is a key determinant of care labor and that this labor is shaped by the gender regime. The study emphasizes that home care is not only a matter of individual responsibility but also a structural phenomenon where social inequalities are reproduced. In this context, the thesis reveals that making caregivers' life experiences visible is a significant step toward the development of social policies grounded in gender equality. Based on the data collected, the influence of gender roles on home care labor is revealed through the subjective narratives of participants. The research findings critically assess the invisibility of care labor and the gendered attribution of this labor to women. The thesis argues that home care services should not be considered solely a private domain activity but also a sphere where gender inequalities are perpetuated. Accordingly, the study highlights the necessity of re-evaluating care labor policies from a gender-sensitive perspective.
Benzer Tezler
- Televizyon üzerinden dindar/mütedeyyin kadınları anlamak: Dindar kadınların televizyonu alımlama ve kullanım biçimleri
Understanding religious/pious women through television: Religious women's reception and usage of television
ERGEN DEVRİM KARAGÖZ
Doktora
Türkçe
2022
İletişim BilimleriGalatasaray ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZLEM DANACI YÜCE
- Becoming trans geographies: Gendered embodiment and production of place
Oluş halinde trans coğrafyalar: Cinsiyetli bedenleşme ve yerin üretimi
TUNA ÖĞÜT
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İPEK AKPINAR AKSUGÜR
DOÇ. DR. DİDEM KILIÇKIRAN
- Avmlerin fijital deneyim merkezlerine dönüşümü ve artırılmış gerçeklik tabanlı bir oyunlaştırılmış ortam önerisi:“Forus”
The transformation of the malls to the phygital experience centers and as a gamification framework for ar based phygital retail:“Forus”
ÇAĞIL ÖZALP
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEMA ALAÇAM
- Kentsel alanlardaki fiziksel ve sosyoekonomik belirleyicilerin çocuk sağlığına etkilerinin CBS ile araştırılması
Investigating the effects of physical and socio-economic determinants on children health through GIS
ASLI KAHRAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Uygulamaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET ÖZGÜR DOĞRU
- Kadın akademisyenlerin görünmeyen emeği üzerine bir araştırma: Munzur Üniversitesi örneği
An investigation into the invisible work of women academics: The case of Munzur University
ZEYNEP DÖNDÜ FİDAN