Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi'nde büyükbaş hayvancılık işletmelerinin finansal risk analizi
Finacial risk analysis of cattle farms in northeastern natolia region
- Tez No: 986648
- Danışmanlar: PROF. DR. YAVUZ TOPCU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: AgriRisk Endeksi, büyükbaş hayvancılık işletmeleri, finansal risk analizi, Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi, senaryo-stres testi, AgriRisk Index, cattle farms, financial risk analysis, Northeastern Anatolia Region, scenario-stress testing
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tarım İşletmeciliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmanın amacı, Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi'nde faaliyet gösteren büyükbaş hayvancılık işletmelerinin finansal risk düzeylerini ortaya koymak ve klasik finansal oran analizlerinden elde edilen bulguları geliştirilen AgriRisk Endeksi ve Senaryo–Stres Testleri aracılığıyla karşılaştırmaktır. Materyal ve Metot: Erzurum, Ağrı ve Kars illerinde 351 büyük baş hayvancılık yapan işletmelerden elde edilen verilere dayalı olarak işletmelerin varlık ve kaynak yapıları envanter analizi yoluyla belirlenmiş, bilanço ve gelir tabloları hazırlanmıştır. Klasik finansal oranlar hesaplanmış ve belirlenmiş eşik değerlere göre sınıflandırılmıştır. Risk eşik değerleri normalize edilmiş ve farklı boyutlar altında toplanarak AgriRisk Endeksi geliştirilmiştir. Ayrıca işletmelerin piyasa ve üretim şokları karşısındaki dayanıklılığını ölçmek amacıyla yem maliyetleri, destek ödemeleri, süt fiyatları ve kredi koşullarındaki değişimleri içeren 11 farklı senaryo altında stres testleri uygulanmıştır. Bulgular: Araştırmanın bulguları, işletmelerin özellikle likidite ve kârlılık risklerine karşı yüksek düzeyde kırılgan olduklarını göstermektedir. Yem maliyetlerindeki artış, işletmelerin nakit akışı üzerinde en kritik baskıyı yaratmış; destekleme ödemelerindeki gecikmeler ise kısa vadeli borçların çevrilmesini zorlaştırarak finansal sürdürülebilirliği tehdit etmiştir. Ölçek küçüklüğü önemli bir dezavantaj olarak öne çıkmış, küçük işletmeler büyük ölçekli işletmelere kıyasla daha yüksek risk altında bulunmuştur. İl bazında farklılıklar da dikkat çekicidir: Erzurum'daki işletmeler görece daha sağlam bir finansal yapıya sahipken, Ağrı ve Kars'taki işletmeler daha zayıf göstergeler sergilemiştir. Sonuç: Çalışma, çok boyutlu bir risk değerlendirmesi sunmuş ve literatüre metodolojik bir katkı sağlamıştır. AgriRisk Endeksi, işletmelerin risk düzeylerini bütüncül bir şekilde ortaya koyarken, senaryo–stres testleri işletmelerin olası şoklara karşı direnç düzeylerini ölçmüştür. Bulgular, hem mikro düzeyde işletme yönetimi hem de makro düzeyde tarım politikalarının şekillendirilmesi için önemli ipuçları sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Purpose: The aim of this study is to reveal the financial risk levels of large-scale cattle farms operating in the Northeast Anatolia Region and to compare the findings obtained from classical financial ratio analysis with those obtained through the developed AgriRisk Index and Scenario–Stress Tests. Material and Method: Based on data obtained from 351 cattle farms in the provinces of Erzurum, Ağrı, and Kars, the farms' asset and resource structures were determined through inventory analysis, and balance sheets and income statements were prepared. Classical financial ratios were calculated and classified according to specified threshold values. Risk threshold values were normalized and grouped under different dimensions to develop the AgriRisk Index. In addition, stress tests were applied under 11 different scenarios, including changes in feed costs, subsidy payments, milk prices, and credit conditions, to measure the resilience of farms to market and production shocks. Findings: The findings of the study showed that farms were highly vulnerable, particularly to liquidity and profitability risks. The increase in feed costs created the most critical pressure on farms' cash flow, while delays in support payments have threatened financial sustainability by making it difficult to roll over short-term debt. Small scale emerged as a significant disadvantage, with small farms facing higher risks compared to large-scale farms. Provincial differences were also noteworthy: Farms in Erzurum had a relatively stronger financial structure, while those in Ağrı and Kars exhibited weaker indicators. Conclusion: The study provided a multidimensional risk assessment and contributes methodologically to the literature. The AgriRisk Index comprehensively revealed the risk levels of farms, while scenario–stress tests measure their resilience to potential shocks. The findings provide valuable insights for both micro-level farms management and macro-level agricultural policy formulation.
Benzer Tezler
- Kumyazı Çayı havzasının (Elazığ) beşeri ve iktisadi coğrafyası
Human and economic geography of the Kumyazı River basin (Elazığ)
ZEYNEP KARAGÖZOĞLU
- Taşlıçay (Ağrı) kasabasının coğrafyası
The geography of Taşlıçay (Ağrı) town
ALİ TANRIKULU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
CoğrafyaAğrı İbrahim Çeçen ÜniversitesiCoğrafya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FARUK KAYA