Yûnus Emre'nin okunmamış şiirleri (Millet Yazma Eser Kütüphanesi Ali Emirî Efendi manzum eserler 521 numaralı dîvân nüshası)
Unread poems of Yûnus Emre (Millet Manuscript Library, Ali Emirî Efendi poetic works, dîvân manuscript no. 521)
- Tez No: 987260
- Danışmanlar: PROF. DR. EMİNE YILMAZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yûnus Emre, 13. yüzyıl sonu ve 14. yüzyılın ilk yarısında Anadolu'da yaşayan (1240/1241-1320/1321), şiirlerini Eski Anadolu Türkçesiyle büyük bir aşk ve lirizmle söyleyen, ilk mutasavvıf şairimizdir. O aynı zamanda Anadolu'nun yetiştirdiği ilk büyük şair ve Tekke edebiyatımızın kurucusudur. Yûnus Emre'nin Risâletü'n-Nushiyye ve Dîvân olmak üzere iki eseri bulunmaktadır. Tek nüsha üzerine çalışmak nüshaların ağız özelliklerini ve Eski Anadolu Türkçesinin söz varlığını ortaya koymak açısından son derece önemlidir. Böylelikle Yûnus Emre'nin karşılaştırmalı ve tarihsel söz varlığı sözlüklere kazandırılabilecektir. Bu çalışma, Millet Yazma Eser Kütüphanesi Alî Emirî Kitaplığı 521 Numaraya kayıtlı Yûnus Emre Dîvânı'ndaki bilinmeyen Yûnus mahlaslı şiirlerin yazıçevrimini, dil incelemesini ve sözlük-dizinini yapmayı amaç edinmiştir. Bu kapsamda, eser Millet Yazma Eser Kütüphanesinden temin edilmiş, ardından nüshadaki şiirler okunarak daha önce yayımlanmış nüshalarda olmayan ve bizim nüshamızda olan şiirler tespit edilmiş, bu şiirlerin yazıçevrimi yapılmış, sözlük-dizini yapılmış, şiirler hakkında notlar bölümü oluşturularak nüshadaki ilk kez tanıklanan ya da nadir tanıklanan sözcükler açıklanmış ve eserin dil incelemesi yapılmıştır. Çalışmada yararlanılan yöntemler, çeviri yazı, karşılaştırma ve fişleme yöntemidir. Tez çalışmasının sonucunda, şu ana kadar yayımlanmış Yûnus Emre Dîvân nüshaları içinde bulunmayan, daha önce bilinmeyen 140 Yûnus mahlaslı şiir ilk kez gün yüzüne çıkmış, üzerinde çalışılmış ve bilim âlemine tanıtılmıştır. Şiirlerin önce yazıçevrimi ve dil incelemesi yapılmış, söz varlığı çıkarılmış, sözlük-dizinde anlamları verilmiş, nüshada ilk kez tanıklanan veya nadir tanıklanan sözcüklerin söz varlığı, Eski Anadolu Türkçesi söz varlığına kazandırılmıştır.
Özet (Çeviri)
Yûnus Emre (1240/1241–1320/1321) was a prominent Anatolian poet of the late 13th and early 14th centuries who expressed profound mysticism and lyricism in Old Anatolian Turkish. He is regarded as the first Sufi poet of Turkish literature as well as the founder of Tekke (dervish lodge) literature, and one of the earliest great poets produced by Anatolia. Two major works are attributed to Yûnus Emre: Risâletü'n-Nushiyye and the Dîvân. Working on a single manuscript is highly significant for identifying the dialectal features of individual copies and revealing the lexical characteristics of Old Anatolian Turkish. In this way, the comparative and historical vocabulary of Yûnus Emre can be incorporated into Turkish lexicography. The present study aims to prepare the transliteration, linguistic analysis, and glossary–index of previously unknown poems attributed to Yûnus, found in the Yûnus Emre Dîvân registered under number 521 in the Ali Emiri Collection of the Millet Manuscript Library. Within this scope, the manuscript was obtained from the Millet Library, and all poems were examined to identify those not present in previously published copies. These newly identified poems were transliterated, linguistically analyzed, and included in a glossary–index. Notes were provided on lexical items newly attested or rarely encountered in other manuscripts, followed by a detailed linguistic examination of the text. The study employed the transliteration, comparision and card-indexing methods. As a result of this research, 140 poems bearing the pen name Yûnus, which do not appear in any previously published Dîvân manuscripts, have been discovered, analyzed, and introduced to the field of scholarship for the first time. Words newly or rarely attested in this manuscript have been incorporated into the corpus of Old Anatolian Turkish vocabulary.
Benzer Tezler
- Hayy bin Yakzan ve Robinson Crusoe arasındaki doğu-batı etkileşimlerinin metinlerarasılık bağlamında incelenmesi
An analysis of east-west interactions between Hayy bin Yakzan and Robinson Crusoe in the context of intertextuality
YUNUS EMRE İSPİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
İngiliz Dili ve EdebiyatıVan Yüzüncü Yıl Üniversitesiİngiliz Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FIRAT YILDIZ
- Yunus Emre'nin eserlerinin tahlili
Başlık çevirisi yok
BEHÇET DEDE
Doktora
Türkçe
1990
Türk Dili ve EdebiyatıUludağ ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİLGE SEYİDOĞLU
- Yunus Emre`nin Risaletü`n-Nushiyye Mesnevisi`nin grameri
Başlık çevirisi yok
AYTÜL ŞENYURT
Yüksek Lisans
Türkçe
1995
Türk Dili ve EdebiyatıSelçuk ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA ÇIPAN
- Yunus Emre'nin şahıslar dünyası
Başlık çevirisi yok
SULTAN BOZKUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
Türk Dili ve EdebiyatıDicle ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. HİMMET UÇ
- Yunus Emre'nin dünyasında insan-Allah ilişkisi
Human-God relation in the world of Yunus Emre
AYDIN KAYAER
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
DinAnkara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ETHEM CEBECİOĞLU