Âşık Hüseyin Şemkirli'nin şiirleri (Çeviri yazı- aktarma ve dil bilgisi incelemesi)
Poems of Aşık Hüseyin Şemkirli (Transliteration, translation and grammar analysis)
- Tez No: 988086
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ONUR BALCİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Âşık Hüseyin Şemkirli, Azerbaycan Türkçesi, Türkiye Türkçesi, Türk Dili ve Edebiyatı, Türk lehçeleri, Âşık Hüseyin Şemkirli, Azerbaijan Turkish, Turkey Turkish, Turkish Language and Literature, Turkish dialects
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada Âşık Hüseyin Şemkirli'nin şiirleri ve destanı, Kiril alfabesinden Latin alfabesine çevrilmiş, ardından Türkiye Türkçesine aktarımı yapılmış ve şiirler dil bilgisi bakımından incelenmiştir. Birinci bölümde Âşık Hüseyin Şemkirli'nin Hayatı başlığı kapsamında şairin doğum yeri, ailesi, meslekî yaşamı, eğitim süreci, gezip gördüğü bölgeler, sanat anlayışı, bade içme geleneğiyle ilişkisi ve vefatı sistemli biçimde değerlendirilmiştir. İkinci bölümde şairin şiirleri Kiril harflerinden Latin harflerine çevrilmiş ve Türkiye Türkçesine anlam aktarımı gerçekleştirilmiştir. Üçüncü bölümde, şiirler ses bilgisi açısından değerlendirilmiş; bu değerlendirme, Türkçe ve yabancı kökenli kelimelerdeki ses değişmeleri olmak üzere iki başlık altında ele alınmıştır. Dördüncü bölümde ise metinler şekil bilgisi yönünden ele alınmış; yapım ve çekim eklerinin işleyişi, kelime türleri ve morfolojik yapı ayrıntılı biçimde ortaya konmuştur. Çalışmanın sonucunda, Âşık Hüseyin Şemkirli'nin şiir dili aracılığıyla Azerbaycan Türkçesinin Türkiye Türkçesiyle ortak tarihî temelleri koruduğu; ancak bölgesel ağız özellikleri sayesinde özgün bir fonetik ve morfolojik yapı sergilediği belirlenmiştir. Şemkirli'nin eserlerinin, Azerbaycan Türkçesinin kelime kullanımı ve seçiminde gösterdiği sanatkârane üslubu yansıtan örnekler sunduğu; ayrıca XIX. yüzyıl Azerbaycan edebî dilinin biçimsel özelliklerini anlamada önemli bir belge niteliği taşıdığı tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study transcribed the poems and dastan (epic) of Âşık Hüseyin Şemkirli from the Cyrillic alphabet to the Latin alphabet, followed by their translation into Turkey Turkish and a linguistic analysis of the poems. In the first chapter, titled“The Life of Âşık Hüseyin Şemkirli,”the poet's birthplace, family, professional life, educational background, regions he visited, artistic perspective, relationship with the bade (divine draught) tradition, and death were systematically evaluated. In the second chapter, the poet's poems were transcribed from Cyrillic to Latin characters, and their meaning was transferred into Turkey Turkish. The third chapter evaluated the poems in terms of phonology (sound information); this evaluation was addressed under two subheadings: sound changes in native Turkish words and sound changes in words of foreign origin. The fourth chapter addressed the texts from the perspective of morphology (structure information); the operation of derivational and inflectional suffixes, word classes, and the morphological structure were comprehensively presented. As a result of the study, it was determined that the poetic language of Âşık Hüseyin Şemkirli, through the language of his poems, preserves the common historical foundations of Azerbaijan Turkish with Turkey Turkish; however, it exhibits an original phonetic and morphological structure due to regional dialect features. It was established that Şemkirli's works offer examples reflecting the artistic style demonstrated in the word usage and selection of Azerbaijan Turkish; furthermore, his works are an important document for understanding the formal features of the 19th-century Azerbaijan literary language.
Benzer Tezler
- Çekirdeksiz kuru üzümde uygulanan politikanın Ege Bölgesinde üretim ve üretici açısından sonuçlarının değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
GÜVEN ÖZERİN
