İdrarda LC-MS/MS ile nitel ve nicel NPS analizi için işletme içi yöntem geliştirilmesi ve validasyonu
Development and validation of an in-house method for qualitative and quantitative NPS analysis in urine using LC-MS/MS
- Tez No: 988312
- Danışmanlar: PROF. DR. SEVİL ATASOY
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Adli Tıp, Forensic Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Bağımlılık ve Adli Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Adli Bilimler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Klasik psikoaktif maddelere alternatif olarak üretilen NPS'ler (yeni psikoaktif maddeler) dikkat çekmektedir. Sentetik kannabinoidler, sentetik katinonlar ve sentetik opioidler başta olmak üzere NPS bileşikleri, günümüzde hızla değişen yasa dışı madde piyasasının önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Bu nedenle, adli toksikoloji laboratuvarlarında kullanılan analitik yöntemlerin, yüksek duyarlılık ve özgüllük sağlayacak biçimde optimize edilmesi gerekmektedir. Mevcut madde kullanımında sıklıkla tespit edilen aynı zamanda güçlü potent etkileri olan güncel NPS'ler bu kapsamdadır. NPS'lerin analiz metotları henüz standardize edilmemiş olup bu konuda çalışmalar devam etmektedir. Buna paralel olarak bu doktora tezinde, idrar matrisi üzerinde 23 yeni psikoaktif maddenin (New Psychoactive Substances, NPS) LC-MS/MS ile nitel ve nicel analizine yönelik kapsamlı bir yöntem geliştirilmiş ve yöntem geçerliliği uluslararası standartlara uygun şekilde değerlendirilmiştir. Bu çalışmada öncelikle LC-MS/MS cihazında hedeflenen 23 NPS bileşiği için en uygun iyon geçişleri, fragmantasyon parametreleri ve kromatografik koşullar belirlenmiş; ardından yöntem duyarlılık, doğruluk, tekrarlanabilirlik, seçicilik ve ölçüm belirsizliği gibi validasyon kriterleri açısından değerlendirilmiştir. Yapılan validasyonlarda RSD değerlerinin genellikle %5–14 aralığında olduğu, LOD ve LOQ değerlerinin 0.1–10 ng/mL arasında değiştiği ve genişletilmiş ölçüm belirsizliğinin Eurachem protokolüne göre %15–25 aralığında bulunduğu tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, geliştirilen yöntemin güvenilir ve tekrarlanabilir olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak bu tez çalışması, idrar örneklerinde 23 farklı NPS'in hızlı, doğru ve duyarlı bir şekilde analiz edilmesini sağlayan kapsamlı bir LC-MS/MS yöntemi sunmaktadır. Geliştirilen yöntem, adli toksikoloji alanında hem tarama hem de doğrulama süreçlerinde kullanılabilir nitelikte olup, yeni psikoaktif maddelerin sürekli değişen yapısı karşısında erken uyarı sistemleri ve laboratuvar uygulamalarına bilimsel katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
New psychoactive substances (NPS), produced as alternatives to classical psychoactive drugs, have increasingly attracted attention in recent years. NPS compounds—including synthetic cannabinoids, synthetic cathinones, and synthetic opioids—now constitute a significant portion of the rapidly evolving illicit drug market. Consequently, analytical methods employed in forensic toxicology laboratories must be optimized to ensure high sensitivity and specificity. Contemporary NPS, which are frequently detected in current patterns of substance use and are characterized by their potent pharmacological effects, fall within this scope. The analytical methods for NPS have not yet been standardized, and research in this area is ongoing. In parallel with these developments, this doctoral thesis developed a comprehensive method for the qualitative and quantitative analysis of 23 new psychoactive substances (NPS) in urine matrices using LC-MS/MS, and the method validation was evaluated in accordance with international standards. Validation results demonstrated that RSD values generally ranged between 5–14%, while LOD and LOQ values were found to be between 0.1–10 ng/mL. Expanded measurement uncertainty, calculated following the Eurachem protocol, ranged between 15–25%. These results indicate that the developed method is reliable, reproducible, and analytically robust. In conclusion, this dissertation introduces a rapid, accurate, and sensitive LC–MS/MS method for the analysis of 23 distinct NPS compounds in urine samples. The developed method is suitable for use in both screening and confirmatory workflows in forensic toxicology laboratories. Furthermore, it provides valuable scientific support to early warning systems and laboratory practices in response to the continuously evolving nature of NPS.
Benzer Tezler
- İmmunolojik analiz (CEDIA) pozitif sonuçlarının LC/MS/MSs yöntemi ile teyidi ve yöntemin validasyonu
Confirmation of the immunological analysis (CEDIA) results, using LC/MS/MS method and its validation
SİNAN ZAZOĞLU
- Bir- üç ay arası anne sütü ve biberon ile beslenen çocukların idrar bisfenol düzeylerinin karşılaştırılması
The Comparition of urine bisphenol a levels between breastfeeding and bottle feeding Turkish infants in 1-3 months
DAMAT BAGHISHOV
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıBezm-İ Alem Vakıf ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMEL TORUN
- İdrardaki ketamin ve metabolitlerinin yüksek performanslı ince tabaka kromatografisi (YPİTK) ve sıvı kromatografisi-kütle spektrometresi (LC-MS/MS) ile analizi
Determinatiion of ketamine and metabolites in urine by HPTLC and LC-MS/MS
NAZLI DEMİRTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Biyokimyaİstanbul ÜniversitesiFen Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SALİH CENGİZ
- Kötüye kullanılabilen maddelerin idrar örneklerinde immunoassay ve kromatografik analiz verilerinin karşılaştırılması
Comparison of immunoassay and chromatographic analysis data for drug of abuse in urine
DUYGU KURUMLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
KimyaEge ÜniversitesiBağımlılık Toksikolojisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERAP ANNETTE AKGÜR
- Lc-ms/ms yöntemi ile polikistik over sendromlu (pkos) hastalarda idrarda 8-hidroksi-2'-deoksiguanozin (8-ohdg) düzeylerinin ölçümü
The measurement of urinary 8-hidroxy-2'deoxyguanosine level with lc-ms/ms method in patients with polycystic ovary syndrome
ŞEYDA ÖZDEMİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2010
BiyokimyaSağlık BakanlığıBiyokimya Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA METİN YILDIRIMKAYA