Mimari ve doğa ilişkisi üzerine bütüncül bir tasarım modeli geliştirilmesi
Development of a holistic design model on the relationship between architecture and nature
- Tez No: 988691
- Danışmanlar: PROF. GÖKÇEN FİRDEVS YÜCEL CAYMAZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Doğa ile uyumlu tasarım, sürdürülebilirlik, mimari sertifikasyon, Pritzker ödüllü mimarlar, Design in harmony with nature, sustainability, architectural certification, Pritzker Prize-winning architects
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mimarlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, mimari tasarım ile doğa arasındaki etkileşimi disiplinlerarası bir perspektifle ele alarak, insan-doğa uyumunu merkeze alan bütüncül bir tasarım modeli önermeyi amaçlamıştır. Çalışmanın ilk aşamasında endüstri dönemi öncesi, sonrası ve günümüzdeki doğa ve insan ilişkisi ve mimari tasarımda doğayı yorumlama konuları irdelenmiştir. İkinci bölümde öncelikle mimari tasarımdaki doğa temelli yaklaşımlar konusu; doğa ile tasarımın tanımı, tarihçesi, faydaları; sonrasındaki üçüncü bölümde tezdeki öneri modelin geliştirilmesinde kullanılan organic mimarlık, biyonik mimarlık, biyomimikri, biyofilik mimariyi içeren birleşik-doğa temelli stratejiler araştırılmıştır. Dördüncü bölümde literatür taraması sonucunda mimari ve doğa arasındaki ilişki üzerine öneri tasarım modelinin ana başlıkları bina formu (alt başlıkları: değişen şartlara uyum, form ve fonksiyon birliği), yapının çevresi ile ilişkisi (alt başlıkları: güneş enerjisinin doğrudan kullanımı, yerel olarak uyumlu ve duyarlı olunması, tabi ortamın korunması, yapının doğal ortama uyması, yapı ve etrafının entegrasyonu, sağlıklı çevre oluşturulması), mekanda doğa ile tasarım (alt başlıkları: doğa ile görsel temas, doğa ile görsel olmayan temas), malzeme kullanımı (alt başlıkları: doğal malzemelerin kullanımı, doğa dostu kimyasalların kullanımı), enerji (alt başlıkları: kaynak tükettiminin azaltılması, kaynakların yeniden kullanımı, enerji tasarrufu), mekan ve algısı (alt başlıkları: insan ve doğa ilişkisi,mekanın doğası) olarak belirlenmiştir. Beşinci bölümde Pritzker Ödüllü beş mimar (Norman Foster, Glenn Murcutt, Renzo Piano, Thom Mayne, Richard Rogers) ve bu mimarların üçer yapısı seçilerek öneri modelin değerlendirmeleri yapılmıştır. Değerlendirilmelerde kullanılan üçlü likert sistemi ile her yapının sayısal hesaplamalara dayalı puanlamaları yapılmıştır. Hesaplamalar dikkate alınarak öneri modele yönelik bir puanlama sistemi oluşturulmuştur. Öneri modelin değerlendirilmesi sonucunda toprak ve korku alt kriterlerine yer verilmediğı; kendini yenileme yoluyla bütünlüğünü korumak, ışık havuzları, toz bölgelerini sınırlandırmak, kötü kokuların yayılmasını önlemek, gerçek doğaya öncelik vermek, su ögelerinin görsel, akustik veya termal katkıları, doğayı iç mekâna entegre etmek, yenilebilir enerji kaynaklarina kismen yer verildiği ve bunlarin dişindaki kriterle yer verilmediği belirlenmiştir. Çalışmanın ikincil sonucu ise: Örneklem alanların karşılaştırılmalı değerlendirmeleri sonucunda her bir yapının belirlenen kriterlerden aldıkları puanların dikkate alınarak belirlendiği üç farklı sertifika seviyeleridir. Bu sertifika seviyeleri: 101 puan ve üzeri iyi, 85- 100 orta ve 84 ve altı kötü şeklindedir. Sonuç olarak; bu tezde, mimari tasarımın doğayla bütünleşme düzeyini ölçmek için kapsamlı ve uygulanabilir bir model sunmaya çalışılmıştır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the interaction between architectural design and nature from an interdisciplinary perspective, aiming to propose a holistic design model centered on human-nature harmony. The first phase of the study examines the relationship between nature and humans before, after, and today's industrial era, as well as the interpretation of nature in architectural design. The second section explores nature-based approaches in architectural design, including the definition, history, and benefits of design with nature. The third section explores the integrated nature-based strategies used in the development of the proposed model in the thesis, including organic architecture, bionic architecture, biomimicry, and biophilic architecture. In the fourth section, the main themes of the proposed design model on the relationship between architecture and nature were determined based on a literature review: building form (subheadings: adaptation to changing conditions, unity of form and function), the building's relationship with its surroundings (subheadings: direct use of solar energy, local compatibility and sensitivity, preservation of the natural environment, the building's integration with the natural environment, the integration of the building and its surroundings, and the creation of a healthy environment), design with nature in space (subheadings: visual contact with nature, non-visual contact with nature), material use (subheadings: use of natural materials, use of environmentally friendly chemicals), energy (subheadings: reduction of resource consumption, reuse of resources, energy conservation), and space and its perception (subheadings: the relationship between humans and nature, the nature of space). In the fifth section, five Pritzker Prize-winning architects (Norman Foster, Glenn Murcutt, Renzo Piano, Thom Mayne, Richard Rogers) were selected and three of their buildings were evaluated. Each building was scored using a three-point Likert system, based on numerical calculations. A scoring system for the proposed model was developed based on these calculations. The evaluation of the proposed model revealed that soil and fear sub-criteria were not included; preserving integrity through self-renewal, limiting light pools and dust zones, preventing the spread of unpleasant odors, prioritizing real nature, and incorporating visual, acoustic, or thermal contributions of water elements, integrating nature into the interior space, partially incorporating renewable energy sources, and not including criteria beyond these. The secondary result of the study was that three different certification levels were determined based on the scores each building received from the specified criteria, based on the comparative evaluations of the sample areas. These certification levels are: 101 points and above is considered good, 85-100 is moderate, and 84 and below is considered poor. As a result, this thesis attempts to present a comprehensive and applicable model to measure the level of integration of architectural design with nature.
Benzer Tezler
- Architecture and circular economy: Developing a building-scale circularity indicator
Mimarlık ve döngüsel ekonomi: Bina ölçeğinde döngüsellik indikatörü geliştirilmesi
BURCU KISMET
Doktora
İngilizce
2025
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MERYEM BİRGÜL ÇOLAKOĞLU
- Yapı cephelerinin yatay ve düşey ekseninde renk algısının EEG analizi için bir yaklaşım önerisi: eğitim yapıları örneği
A proposal for an approach to EEG analysis of color perception along the horizontal and vertical axes of building facades: the example of educational buildings
RÜMEYSA BETÜL İPEK
Doktora
Türkçe
2026
MimarlıkDicle ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA DEMET AYKAL
DOÇ. DR. ABDULNASIR YILDIZ
- Avangart tasarım süreci için kent morfolojisi kısıtlayıcıları ile bir simülasyon modeli
A simulation model with urban morphology constraints for avant-garde design process
ASLI AĞIRBAŞ
Doktora
Türkçe
2016
MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FETHİYE EMEL ARDAMAN
- Marinaların sürdürülebilirliğinin izlenmesi için bir yöntem: Ataköy Marina ve west İstanbul Marina
A method for monitoring the sustainability of marinas: Ataköy Marina and west İstanbul Marina
DENİZ DEMLİ
Doktora
Türkçe
2025
MimarlıkYıldız Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERVER FUNDA KERESTECİOĞLU
- Mimari - doğa ilişkisi ve doğayla uyumlu mimari tasarım yaklaşımları üzerine bir inceleme
Relationship between architecture with nature and research about the harmony of architectural design with nature
BEYTULLAH GÜLER