Havaalanlarındaki yapısal değişimlerin psınsar tekniği ile belirlenmesi Hatay havaalanı örneği
Detection of structural movements with psinsar at airports – a case study of Hatay Airport
- Tez No: 989168
- Danışmanlar: PROF. DR. HACI MUSTAFA KANDIRMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Jeodezi ve Fotogrametri, Geodesy and Photogrammetry
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çukurova Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ulaşımın önemli bir bölümünü oluşturan hava yolu taşımacılığında havaalanları stratejik bir öneme sahiptir. Bu mühendislik yapının tesislerinde meydana gelebilecek hasarlar sebep olacağı maddi kayıpların yanı sıra yolcuların can güvenliğini de tehdit edebilme potansiyeline sahiptir. Bu nedenle olası kayıpların önüne geçebilmek ve zamanında müdahale edebilmek amacıyla yapısal değişimlerin sürekli olarak izlenmesi gerekmektedir. Değişimlerin izlenmesinde kullanılan Global Navigasyon Uydu Sistemleri (GNSS-Global Navigation Satellite Systems), nivelman, inklonometre vb. geleneksel ölçme yöntemleri yüksek doğruluğa sahip olsa da nokta tabanlı oldukları için özellikle büyük yapıların incelenmesinde yüksek iş gücü, zaman ve maliyet gerektirmektedir. Öte yandan son yıllarda yapılan çalışmalar göstermiştir ki, tüm hava koşullarında, gece ve gündüz görüntü alabilen, geniş kapsama alanına sahip yapay açıklıklı radar (Sytnthetic Aperture Radar-SAR) verilerinin kullanıldığı yöntemler geleneksel yöntemlere çok yakın sonuçlar üretmektedir. SAR görüntüleriyle gerçekleştirilen interferometrik SAR (InSAR) analizleriyle birlikte yapısal değişimler yüksek hassasiyette belirlenebilmektedir. Tez çalışması kapsamında Hatay Havaalanı'nda (36° 21′ 46″ K, 36° 16′ 56″ D: WGS-84) meydana gelen yapısal hareketleri belirlemek üzere Avrupa Uzay Ajansı (ESA) tarafından açık kaynaktan ücretsiz olarak kullanıma sunulan Sentinel-1 c-SAR (Synthetic Aperture Radar) uydu görüntülerine, SNAP ve StaMPS yazılımları kullanılarak PSInSAR zaman serisi yöntemi uygulanmıştır. Hatay Havaalanı özelinde gerçekleştirilen çalışma sonuçlarına göre havaalanı genelinde 2022 yılı boyunca 100 mm/yıl'a varan konumsal değişimlerin meydana geldiği tespit edilmiştir. Başlangıçta uydu bakış doğrultusu boyunca pozitif yönde gözlenen yüzey hareketliliği, nihai olarak yerini negatif yönlü yüzey hareketliliğine bırakmış ve çökmeler -60 mm/yıl'a ulaşmıştır. Sık kullanıma sahip terminal binası, hangar vb. ağır yapıların ve uçak park sahalarının bulunduğu merkez kısımlarda değerler maksimum seviyeye ulaşırken, uç kısımlarda daha az hareketlilik gözlemlenmiştir. Elde edilen mm hassasiyetindeki sonuçların diğer tüm havaalanları ve kritik öneme sahip tesislerin incelenmesine katkı sağlayacağı, bu sayede zaman, maliyet ve can kayıplarının önlenmesine yardımcı olacağı değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
Airports hold a strategic importance in air transport, which constitutes a significant portion of overall transportation. Damages that may occur in the facilities of these engineering structures have the potential to threaten the safety of passengers in addition to the material losses they may cause. Therefore, structural changes must be continuously monitored to prevent potential losses and enable timely intervention. While conventional surveying methods used for monitoring changes, such as Global Navigation Satellite Systems (GNSS), levelling, and inclinometers, offer high accuracy, they are point-based. This requires significant labor, time, and cost, especially when investigating large structures. In this context, Synthetic Aperture Radar (SAR) satellites, which can acquire images day and night in all weather conditions and have a wide coverage area, overcome the limitations of traditional methods. Structural changes can be determined with high precision using Interferometric SAR (InSAR) analysis performed with SAR images. Within the scope of this thesis study, the Permanent Scatterer Interferometric SAR (PSInSAR) time-series method was applied to Sentinel-1 c-SAR (Synthetic Aperture Radar) satellite images, which are provided free of charge as open-source by the European Space Agency (ESA), using SNAP and StaMPS software to determine the structural movements occurring at Hatay Airport (36° 21′ 46″ N, 36° 16′ 56″ E: WGS-84). According to the results of the study conducted specifically for Hatay Airport, spatial deformations reaching up to 100 mm/year were detected across the airport during 2022. The surface movement, which was initially observed in the positive direction along the satellite Line-of-Sight (LOS), eventually gave way to negative surface movement, with subsidence reaching -60 mm/year. The deformation values peaked in the central parts where heavily-utilized heavy structures such as the terminal building, hangars, and aircraft parking aprons are located, while less movement was observed in the outer sections. It is assessed that the millimetre-level precision results obtained will contribute to the investigation of all other airports and critically important facilities, thereby helping to prevent losses in time, cost, and lives.
Benzer Tezler
- Türkiye'deki ramsar alanlarında su yüzey alanı değişimlerinin uydu görüntüleri, meteorolojik veri ve antropojenik etkilerle incelenmesi
Investigation of water surface area changes in ramsar sites in türki̇ye using satellite images, meteorological data, and anthropogenic effects
İLYAS BURSA
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADALET DERVİŞOĞLU
- Türkiye'de hava kirliliği konsantrasyon değerlerinin meteorolojikdeğişkenler ile arasındaki ilişkilerin belirlenmesi ve kirleticikonsantrasyonlarının doğası
Determination of the relationships between air pollution concentration values and meteorological variables in Turkey and the nature of pollutant concentrations
ENES BİRİNCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Meteorolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiMeteoroloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMRAH TUNCAY ÖZDEMİR
PROF. DR. ALİ DENİZ
- Yüksek çözünürlüklü uydu verileri kullanılarak şehir alanlarının incelenmesi
Investigation of city areas using high-resolution satellite data
RAZİYE HALE TOPALOĞLU
Doktora
Türkçe
2022
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ELİF SERTEL
- Knitted textiles as a growing medium for mycelium to enhance acoustic comfort in vertical landscape architecture
Miselyum için büyüme ortamı olarak örgü tekstillerin kullanımı: Dikey peyzaj mimarisinde akustik konforun artırılması
SHEIDA SHAKERI
Doktora
İngilizce
2026
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Teknik ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED ALİ ORNEK