Türkiye'de ve Balkan ülkelerinde maddi yoksunluk oranı ve vergi yapısı ile ilişkisi
The relationship between material deprivation rates and tax structure in Turkey and the Balkan countries
- Tez No: 989497
- Danışmanlar: PROF. DR. FİLİZ GİRAY
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Maliye, Economics, Finance
- Anahtar Kelimeler: Dolaylı vergiler, Dolaysız vergiler, Göreli yoksunluk, Indirect taxes, Direct taxes, Relative deprivation
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bursa Uludağ Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Maliye Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Maliye Teorisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Maddi yoksunluk kavramı, bireylerin asgari ihtiyaçlara erişiminde yaşadığı yetersizlikleri görünür kılan çok boyutlu bir yoksulluk göstergesidir. Bu gösterge yardımıyla yalnızca parasal anlamda değil aynı zamanda fırsat eşitsizliği ve mahrum kalma yoluyla meydana gelen yoksunluğun tespiti de yapılmaktadır. Literatürde son yıllarda öne çıkan ciddi maddi yoksunluk ve ciddi maddi ve sosyal yoksunluk endeksleri temel alınarak ülkelerin yoksunluk düzeyleri analiz edilmiştir. Vergi politikaları yapısı itibariyle bireylerin ekonomik davranışları üzerinde etki sahibidir. Bu özelliği sayesinde ekonomideki maddi yoksunluk oranlarını da etkileyebilmektedir. Bu tez çalışmasında, Türkiye ve beş seçilmiş Balkan ülkesinde (Bulgaristan, Hırvatistan, Romanya, Slovenya ve Yunanistan) maddi yoksunluk düzeyleri ile vergi yapıları arasındaki ilişki teorik, karşılaştırmalı ve ampirik boyutlarıyla incelenmiştir. Kullanılan veriler 2010-2024 yıllarını kapsamaktadır. Çalışmanın teorik kısmında maddi yoksunluğun tanımı, ölçüm yöntemleri ve vergi yapısıyla ilişkisi ele alınmış; karşılaştırmalı bölümde ise Türkiye ile Balkan ülkelerinin vergi sistemleri ve maddi yoksunluk oranları karşılıklı olarak değerlendirilmiştir. Ampirik analizde panel veri yöntemiyle oluşturulan dört farklı model aracılığıyla vergi türlerinin (dolaylı ve dolaysız) maddi yoksunluk göstegeleri (ciddi maddi yoksunluk ve ciddi maddi ve sosyal yoksunluk) üzerindeki etkisi test edilmiştir. Bulgular, dolaylı vergilerin maddi yoksunluk düzeylerini anlamlı biçimde artırdığını, buna karşın dolaysız vergilerin etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olmadığını göstermektedir. Ayrıca işsizlik oranının pozitif etkisi dikkat çekerken, kamu sosyal harcamalarının yoksunluk düzeyleri üzerindeki etkisi anlamsız bulunmuştur. Sonuç olarak, vergi sistemlerinin maddi yoksunlukla mücadelede önemli bir rol oynadığı, özellikle dolaylı vergilere olan yüksek bağımlılığın maddi yoksunluğu artırabileceği tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
The concept of material deprivation is a multidimensional indicator of poverty that makes visible the inadequacies individuals face in accessing basic needs. This indicator enables the identification of deprivation not only in monetary terms but also through unequal opportunities and social exclusion. Based on the indices of severe material deprivation and severe material and social deprivation, which have gained prominence in recent literature, countries' deprivation levels have been analyzed. Due to their structural nature, tax policies influence individuals' economic behavior and, through this mechanism, can affect material deprivation rates within an economy. This thesis examines the relationship between material deprivation levels and tax structures in Turkey and five selected Balkan countries (Bulgaria, Croatia, Romania, Slovenia, and Greece) from theoretical, comparative, and empirical perspectives. The data used includes the years 2010-2024. The theoretical section discusses the definition of material deprivation, its measurement methods, and its relationship with tax structures; in the comparative section, the tax systems and material deprivation rates of Turkey and the Balkan countries are evaluated comparatively. In the empirical analysis, four different models constructed using panel data methods are used to test the effects of tax types (indirect and direct) on material deprivation indicators (severe material deprivation and severe material and social deprivation). The findings show that indirect taxes significantly increase material deprivation levels, whereas the effect of direct taxes is not statistically significant. Moreover, the unemployment rate has a notable positive effect, while public social expenditures were found to have no significant impact on deprivation levels. In conclusion, the study identifies tax systems as playing a critical role in combating material deprivation, and that high reliance on indirect taxes may exacerbate deprivation.
Benzer Tezler
- Çağdaş Balkan Türk edebiyatları üzerine Türkiye'de yapılan bilimsel çalışmaların analitik bibliyografyası
Analytical bibliography of scientific studies in Turkey on contemporary Balkan Turkish literatures
ESENGÜL ÖZCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıEge ÜniversitesiTürk Dünyası Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ATIF AKGÜN
- Ahmed er-Rifâî ve Rifâiyye tarikatı
Ahmad al-Rifai and Rifaiyya order
ERGÜN ÖZTÜRK
Doktora
Türkçe
2021
DinNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİLAVER GÜRER
- Türkiye'de yükseköğretime devam eden Balkan ülkeleri öğrencilerinin kişisel uyum düzeylerinin incelenmesi
Investigation of personal adjustment levels of students from Balkan countries in higher education in Turkey
NALAN KAZAZ
Doktora
Türkçe
2015
PsikolojiSakarya ÜniversitesiEğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET KAYA
- Uyuşturucu madde kaçakçılığı ve alternatif çözüm önerileri
Rauschgiftschmuggeln und alternative
SERTAÇ SOLGUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
Kamu YönetimiMuğla ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. SUAVİ TUNCAY