Me'mûn döneminin veliaht imamı Ali er-Rızâ
The heir apparent Imam Alī al-Riḍā in the period of al-Maʾmūn
- Tez No: 990275
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ESRA DOĞAN TURAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Erken Dönem Abbâsî Tarihi, Hilafet, Veliaht İmam, Ali er-Rızâ, Ehl-i beyt, Me'mûn, Early Abbâsîd History, Caliphate, Crown Imam, Ali al-Rida, Ahl-al Bayt, al-Ma'mun
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mardin Artuklu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Genel kabule göre, Ali er-Rızâ'nın doğum yılı 148/765'tir. Doğum yeri Medinedir. Ehl-i beyt'e mensup olması ve sahip olduğu ilmi derinlik, dönemin farklı şahsiyetlerinden biri olarak onun öne çıkmasına ve dönemin halifelerinden Hârûnürreşîd'in oğlu Abbasî Halifesi Abdullah el-Me'mûn'un ilgisini çekmesine neden olmuştur. Ali er-Rızâ'nın bu dönemde gördüğü ilgi ve alaka, onun yaşadığı zamanın önemli bir figürü olduğunu ve toplumda öne çıkan bir şahsiyet haline geldiğini göstermektedir. Halife Me'mûn döneminde Abbâsî devleti içerisinde büyük yankı uyandıran Ali er-Rızâ'nın veliahtlık meselesinin karmaşıklığını anlamak için dönemin idari ve siyasi yapısını iyi okumak gerekir. Ali er-Rızâ'nın yaşadığı dönemde hem Ehl-i beyt mensubiyeti, hem de derin ilmi birikime sahip olması, her sınıftan insanın teveccühüne mazhar olmuştur. Özellikle Me'mûn'un Ali er-Rızâ'ya gösterdiği yakınlık, o dönemdeki siyasi dinamikleri etkilemiştir. Bu süreçte kendisinin yerine hilafete geçebilecek en faziletli ve en liyakatli şahıs olarak tanıttığı gördüğü Ehl-i beyt neslinin öncü şahsiyetlerinden Ali er-Rızâ'yı veliahtı tayin etmiştir. Me'mûn'un bu kararı alması ve hayata geçirmesi dönemin İslam dünyasındatoplumda büyük yankı uyandırmıştır. Bu karar aynı zamanda hilafetin Abbâsî hanedanından alınıp Me'mûn'un tabiriyle“gerçek sahiplerine teslim edilmesi”yani Alioğullarının eline geçmesi anlamı taşıyordu. Bununla birlikte Ali er-Rızâ'nın veliahtlık meselesine karşı sergilediği tutum ve Me'mûn'un siyasi düşüncesindeki değişim, hilafetin Alioğullarına geçmesine engel olmuştur. Çalışmamızda Me'mûn döneminde İslam âlemi içerisinde büyük yankı uyandıran Ali er-Rızâ'nın veliahtlık meselesinin arka planını, Me'mûn'un Ali er-Rızâ'yı veliaht tayin etmesindeki siyasi ve idari hedeflerini, Ali er-Rızâ'nın veliahtlık meselesi hakkındaki tavrını ve Me'mûn ile aralarında ortaya çıkan ihtilafları irdelemeye çalışacağızinceledik. Ayrıca Ali er-Rızâ'nın tarihi şahsiyeti, siyasi yönü, fikirleri ve eserleri eleştirel ve bilimsel bir metotla incelemeye alınacaktır.
Özet (Çeviri)
Although there are different narrations, according to the prefferd view, Ali Reza was born in Medina 148/765. Being one of the descendants o the Ahl-al Bayt (Islam the family of the Prophet Muhammad) and being one of the different personalities of his time in terms of his knowledge, he attracted the attention of the people and the admininstrators, causing Abdullah Mamun, the son of Harun Rashid, one of the caliphs of his time, to show a close interest in him. To understand the complexity of Ali al-Ridha's succession issue during the reign of Caliph al-Ma'mun, it is necessary to grasp the administrative and political structure of the Abbasid state at that time. During the era in which Ali al-Ridha lived, both his affiliation with the Ahl al-Bayt and his profound scholarly knowledge earned him the respect and attention of people from all walks of life. Particularly, al-Ma'mun's closeness to Ali al-Ridha influenced the political dynamics of the period. In this process, al-Ma'mun appointed Ali al-Ridha as his successor, presenting him as the most virtuous and deserving individual from the lineage of the Ahl al-Bayt who could assume the caliphate. Al-Ma'mun's decision to appoint Ali al-Ridha as his heir and implement it caused a significant stir in the Islamic world of that time. This decision also implied the transfer of the caliphate from the Abbasid dynasty to what al-Ma'mun referred to as its“true owners,”namely, the descendants of Ali. However, Ali al-Ridha's stance on the succession issue and the shift in al-Ma'mun's political thinking prevented the caliphate from passing to the descendants of Ali. In our study, we will scrutinize the background of the succession issue of Ali al-Ridha, which caused a significant impact within the Islamic world during the reign of Caliph al-Ma'mun. We will delve into the political and administrative objectives behind al-Ma'mun's appointment of Ali al-Ridha as his successor, Ali al-Ridha's stance on the succession matter, and the conflicts that arose between them. Our study will critically and scientifically examine the historical personality, political aspects, ideas, and works of Ali al-Ridha.
Benzer Tezler
- Abbâsî halîfesi Muhammed el-Emîn ve halîfeliği dönemi iç siyasî olaylar
Abbâsîd caliph Mohammed al-Amîn and internal political events during his caliphate
HATİCE DOKGÖZ
Doktora
Türkçe
2026
TarihBursa Uludağ Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADEM APAK
- Tâhir B. Hüseyin'in Abbâsî tarihindeki yeri ve önemi
Tahir Ibn Huseyin's place and importance in Abbasid history
FATİH OKTAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinKayseri Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET DALKILIÇ
- Emevi Halifesi Ömer b. Abdülaziz ve Devri (717-720)
Başlık çevirisi yok
MEVLÜT KOYUNCU
Doktora
Türkçe
1987
Tarihİstanbul ÜniversitesiOrtaçağ Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKKI DURSUN YILDIZ
- Halife Me'mûn'un Şîa politikası
Shia policy of Caliph Al-Ma'mun
KADYR SAPAROV
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinPamukkale ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH TOPALOĞLU
- Din-siyaset ilişkisi açısından Me'mun dönemi mihnesi
He relati̇on between reli̇gi̇on and poli̇ti̇cs i̇n the context of Ma'mun peri̇od i̇nqui̇sati̇on
BAYRAM ÇINAR
Doktora
Türkçe
2019
DinAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. METİN ÖZDEMİR