Multipl Skleroz hastalarında prognoz ve tanı tayinindekullanılan beyin omurilik sıvısından ölçülenbiyobelirteçler ile optik koherens tomografi anjiografiverilerinin korelasyonu ve karşılaştırılması
Başlık çevirisi mevcut değil.
- Tez No: 992181
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET İLKER YÖN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Nöroloji, Neurology
- Anahtar Kelimeler: Multipl skleroz, Beyin omurilik sıvısı biyobelirteçleri, Optik koherens tomografi anjiyografi, Nörodejenerasyon, Beyin omurilik sıvısı, Nörofilament hafif zincirleri, Multiple sclerosis, Cerebrospinal fluid biomarkers, Optical coherence tomography angiography, Neurodegeneration, Neurofilament light chains
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Ankara Bilkent Şehir Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Nöroloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Nöroloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Amaç: Multipl skleroz (MS), inflamatuvar demiyelinizasyon ile birlikte belirgin nöronal ve glial hasarın izlendiği heterojen bir hastalık olup, tanısal kesinlik ve prognoz öngörüsünü güçlendirecek sıvı ve görüntüleme temelli biyobelirteçlere olan gereksinim giderek artmaktadır. Gereç ve Yöntem: Bu prospektif, kesitsel vaka-kontrol çalışmasında; Beyin omurilik sıvısı (BOS) biyobelirteçleri; nörofilament hafif zincir (NfL), glial fibriller asidik protein (GFAP), kappa serbest hafif zincir (kFLC) ve kFLC indeksi ile optik koherens tomografi anjiografi (OKTA) üzerinden elde edilen retinal yapısal ve mikrovasküler parametreler arasındaki ilişkiler, 51 MS hastası (41 RRMS, 10 PMS) ve 16 sağlıklı kontrol üzerinde değerlendirilmiştir. Tüm katılımcılara BOS ve serum örneklemesi, EDSS skorlaması, MRG incelemesi, ayrıntılı oftalmolojik muayene ve yüksek çözünürlüklü OKTA çekimleri uygulanmıştır. Bulgular: BOS NfL ve GFAP düzeylerinin MS'te, özellikle PMS alt tipinde belirgin şekilde arttığını; kFLC indeksinin ise MS varlığıyla güçlü biçimde ilişkili olduğunu göstermiştir. OKTA analizlerinde retinal sinir lifi tabakası (RSLT) kalınlığında azalma ile peripapiller ve maküler kapiller ağda damar yoğunluğu kaybı saptanmış olup, bu değişiklikler PMS grubunda en belirgin düzeydedir. Korelasyon analizleri, NfL, GFAP ve kFLC indeksinin retinal yapısal ve mikrovasküler parametrelerle zayıf–orta düzeyde ancak biyolojik açıdan anlamlı ilişkiler gösterdiğini; PMS'de bu ilişkilerin daha güçlü seyrettiğini ortaya koymuştur. Lojistik regresyon analizlerinde GFAP, NfL ve kFLC indeksi MS için bağımsız ve güçlü prediktörler olarak belirlenmiş; RSLT incelmesi ve peripapiller damar yoğunluğu azalması ise anlamlı görüntüleme belirteçleri olarak saptanmış ve bu biyobelirteç–görüntüleme kombinasyonu yüksek sınıflandırma başarısı (%89,7) sağlamıştır. Retinal foveal ve parafoveal vasküler yoğunluk ölçümleri RRMS ile PMS ayrımında bağımsız ayırt edici değişkenler olarak bulunmuştur. Sonuç: BOS biyobelirteçlerinin OKTA temelli retinal analizlerle entegrasyonu, MS'in tanısı, alt tip ayrımı ve hastalık progresyonunun non-invaziv takibinde gelecek vadeden bir multimodal yaklaşım sunmaktadır. Bulguların daha geniş ve uzunlamasına çalışmalarda doğrulanması, bu biyobelirteç panelinin MS tanı ve progresyon tahmini karar süreçlerine entegrasyonunu destekleyecektir.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT Objective: Multiple sclerosis (MS) is characterized by inflammatory demyelination with prominent neuroaxonal and glial injury, creating a growing need for fluid and imaging based biomarkers that can improve diagnostic accuracy and prognostication. Materials and Methods: This prospective cross sectional case control study evaluated the relationship between cerebrospinal fluid (CSF) biomarkers; neurofilament light chain (NfL), glial fibrillary acidic protein (GFAP), κ-free light chain (kFLC) and kFLC index and optical coherence tomography angiography (OCTA) derived structural and microvascular retinal parameters in 51 MS patients (41 RRMS, 10 PMS) and 16 healthy controls. All participants underwent CSF sampling, serum analyses, EDSS scoring, MRI assessment, detailed ophthalmologic examination, and high-resolution OCTA imaging. Results: CSF NfL and GFAP levels were significantly elevated in MS, particularly in PMS, while kFLC index demonstrated strong association with MS status but not with subtype separation. OCTA revealed marked retinal neurodegeneration and microvascular compromise in both MS groups, with pronounced retinal nerve fiber layer (RNFL) thinning and reduced peripapillary and macular vascular densities, most severe in PMS. Correlation analyses showed that NfL, GFAP and kFLC index exhibited weak to moderate but biologically meaningful associations with retinal structural and vascular changes, with PMS demonstrating stronger negative correlations especially between foveal deep capillary plexus density and both NfL and GFAP suggesting progressive neurodegenerative and microvascular pathology. Logistic regression identified CSF GFAP, NfL and kFLC index as strong independent predictors of MS, while reduced RNFL thickness and peripapillary capillary density emerged as significant imaging markers, yielding high classification accuracy (89.7%) when combined. Retinal foveal and parafoveal vascular metrics independently differentiated PMS from RRMS. Conclusion: Overall, integrating CSF biomarkers with OCTA-derived parameters offers a promising multimodal approach for distinguishing MS from healthy individuals, differentiating clinical subtypes, and assessing disease progression. Larger longitudinal studies are warranted to validate these findings and support translation into routine clinical decision making.
Benzer Tezler
- Yeni tanı alan multipl skleroz ve klinik izole sendrom hastalarında beyin omurilik sıvısında inflamatuar marker düzeyleri ve optik koherens tomografi takiplerinin prognozdaki yeri
Optic coherence tomography follow-up and cerebrospinal fluid inflammatory markers in newly diagnosed multiple sclerosis and clinical isolated syndrome patients and their effect on progrnosis
ZEHRA CEMRE KARAKAYALI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
NörolojiBezm-İ Alem Vakıf ÜniversitesiNöroloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AZİZE ESRA GÜRSOY
- Fingolimod ve glatiramer asetat kullanan ile koruyucu ilaç kullanmayan multiple skleroz hastalarında SOCS1, SOCS3, stat3 ve stat6 genlerinin mrna düzeyleri ile IL-13 ve IL-22 sitokin düzeylerinin hastalık aktivitesi, prognoz ve tedaviye yanıt üzerine olan etkilerinin araştırılması
Başlık çevirisi yok
FİDEL DEMİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
NörolojiDicle ÜniversitesiNöroloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET UFUK ALUÇLU
- Multipl skleroz tanılı hastalarda özürlülük durumu ve manyetik rezonans görüntüleme bulgularının karşılaştırılması
Comparison of disability and magnetic resonance imaging findings in patients with multiple sclerosis
ÇİLEM KOLCA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Radyoloji ve Nükleer TıpSağlık Bilimleri ÜniversitesiRadyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL ŞERİFOĞLU
- Multipl skleroz hastalığında serum ile beyin omurilik sıvısında sitokin ile kemokin düzeyleri ve yüsek hastalık aktivitesiyle ilişkili olabilecek olası biyobelirteçler
Cytokin and chemokine levels in serum and cerebrospinal fluid in multiple sclerosis patients and possible biomarkers related to high disease activity
EZGİ VURAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
NörolojiMarmara ÜniversitesiNöroloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KADRİYE AĞAN YILDIRIM
- Multipl skleroz hastalığında moleküler biyobelirteçlerin in siliko ve in vitro yöntemlerle araştırılması
The analysis of molecular biomarkers in multiple sclerosis using in slico and in vitro methods
BURÇİN ERKAL ÇAM
Doktora
Türkçe
2023
GenetikYıldız Teknik ÜniversitesiMoleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞENAY VURAL KORKUT
DOÇ. DR. ARZU ÇOBAN