Osmanlı kadı sicillerinde evlilik birliğinin sona ermesi ve sonuçları (1719-1732)
The dissolution of marriage and its consequences in Ottoman qadi registers (1719-1732)
- Tez No: 993420
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MİYASE YAVUZ ALTINTAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Din, Law, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kadı Sicilleri, hukuk tarihi araştırmalarının temel kaynakları arasında yer almasına ve dönemin hukuki-sosyal yapısına dair zengin veriler sunmasına rağmen, bu hacimli külliyat üzerine yapılan çalışmaların derinleştirilmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışma, Osmanlı Devleti'nin Vidin, Ayıntab (Antep), Ankara, Tekirdağ, Trabzon ve İstanbul (Bab/Galata) gibi farklı coğrafi ve sosyal özelliklere sahip altı şehrindeki kadı (Şer'iyye) sicillerine yansıyan, 1719-1732 yılları arasındaki evlilik birliğinin sona ermesi vakalarını ve bu vakaların hukuki sonuçlarını incelemektedir. Araştırmanın temel amacı, belirtilen yedi şehirdeki kadı sicillerini merkeze alarak Osmanlı toplumunda İslam boşanma hukukunun uygulamadaki görünümlerini analiz etmektir. Bu analizle, dönemin özgün sosyoekonomik ve kültürel dinamiklerinin aile hukukuna etkileri, boşanma süreçlerinde karşılaşılan hukuki ve sosyal sorunlar, bu sorunlara yönelik geliştirilen çözüm yolları ve uygulamadaki bölgesel farklılıkların tespit edilmesine katkıda bulunulması hedeflenmektedir. Karşılaştırmalı bir metodoloji benimsenerek yürütülen bu çalışma, incelenen döneme ait boşanma pratiklerine ilişkin kapsamlı ve nüanslı bir tablo ortaya koymayı amaçlamaktadır. Elde edilen bulgular, Osmanlı hukukunda aile hukuku uygulamalarında talâk, tefrik ve muhâlea gibi yöntemlerde kadıların Hanefi usulünü sıkı bir şekilde takip ettiğini göstermektedir. Osmanlı başkenti ile diğer şehirler arasında ekonomik ve sosyal açıdan belirgin farklılıklar olduğu tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
Qadi (muslim judge) Registers, though absolutely fundamental for legal historical research and a rich source of data on the legal and social fabric of their eras, genuinely need more in-depth study of their vast collection. This study examines the cases of the dissolution of marriage and their legal consequences as reflected in the Sharia court registers of six cities of the Ottoman Empire with different geographical and social characteristics Vidin, Ayıntab (Antep), Ankara, Tekirdağ, Trabzon, and Istanbul (Bab/Galata) between the years 1719 and 1732. The primary aim of the research is to analyze the practical applications of Islamic divorce law in Ottoman society by focusing on the kadı registers of the specified seven cities. Through this analysis, it is intended to contribute to the identification of the effects of the unique socioeconomic and cultural dynamics of the period on family law, the legal and social problems encountered in divorce processes, the solutions developed for these problems, and the regional differences in practice. Conducted with a comparative methodology, this study aims to present a comprehensive and nuanced picture of divorce practices in the period under review. The findings show that in family law practices in Ottoman law, the qadıs strictly followed the Hanafi school of thought in methods such as talâq, tafriq, and khul'. It has been determined that there were significant economic and social differences between the Ottoman capital and the other cities.
Benzer Tezler
- B-221 numaralı (1783-1784 tarihli) Bursa Mahkemesi Defteri
B-221 numbered (1783-1784) Court Report of Bursa
ÖNDER KÖRFEZ
- Hanefi mezhep hükümlerinin tatbiki açısından İstanbul kadı sicilleri'nde evlilik nafakası kararları
Alimony decisions in İstanbul kadi registers in terms of the application of Hanafi madhhab provisions
ŞEYDANUR KERİM
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinAfyon Kocatepe ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MÜNİR YAŞAR KAYA
- Ankara'nın Zir (Sincan) Kazası'nın sosyo-ekonomik yapısı (975 numaralı kadı siciline göre)
Ankara'nin Zir (Sincan) Kazası'nin sosyo-ekonomik yapısı (975 numaralı kadı siciline göre)
VİLDAN YURDUSEVEN EVCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
TarihKırıkkale ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET ESAT SARICAOĞLU
- 12 numaralı Ayntab Şer'iyye Sicili'nin transkripsiyonu ve değerlendirmesi (H.1027-1028/M.1618-1619.s.303-397)
The transcription and evaluation of Ayntab Sheria Record/Registry numbered 12 (H.1027-1028 / M.1618-1619 pages 303-397)
SEVİL ÖZOĞLU
- 456 numaralı Elbistan şer`iye sicili H. 1302-1308/M. 1885-1891 değerlendirme ve transkripsiyon
Judgement register numbered as 456 of Elbistan H. 1302-1308/M. 1885-1891
FİLİZ KORKARER
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
TarihKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FARUK SÖYLEMEZ