Dicle nehri'nde yaşayan Silurus triostegus'un değişik dokularındaki (kas,karaciğer,gonad) fosfolipit (PL) alt sınıfı yağ asidi içeriklerinin mevsimsel olarak incelenmesi
Seasonal determination of fatty acid composition of phospholipid (pl) subclasses in different tissues (muscle, liver, gonat) of Silurus triostegus living in the Tigres River
- Tez No: 994391
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT YOLCU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Biyoloji, Biology
- Anahtar Kelimeler: Fosfatidilserin, Silurus triostegus, Phosphatidylserine, Silurus triostegus
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Biyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Dicle Nehri'nde yayılış gösteren Silurus triostegus'un kas, karaciğer ve gonat dokularındaki fosfatidilkolin (PC), fosfatidilinositol (PI), fosfatidilserin (PS) ve fosfatidiletanolamin (PE) gibi fosfolipit alt sınıflarının fraksiyonlarında yer alan yağ asidi bileşiminin, eşey ve mevsime bağlı olarak gösterdiği değişimler araştırılmıştır. Balık örnekleri, Dicle Nehri'nden Ekim 2024 ile Temmuz 2025 tarihleri arasında dörder aylık periyotlar hâlinde alınmıştır. Gaz kromatografisi sonuçlarına göre; balıkların kas, gonat ve karaciğer dokularında 6 adet doymuş yağ asidi, 3 adet tekli doymamış yağ asidi ve 10 adet çoklu doymamış yağ asidi tespit edilmiştir. Kas, karaciğer ve gonat dokuları incelendiğinde; doymuş yağ asitleri arasında 16:0 (palmitik asit) ve 18:0 (stearik asit), tekli doymamış yağ asitleri arasında 18:1n-9 (oleik asit) ve çoklu doymamış yağ asitleri arasında ise 20:4n-6 (arakidonik asit), 22:6n-3 (DHA) ve 20:5n-3 (EPA) majör yağ asitleri olarak tespit edilmiştir. Mevsimsel değerlendirmelerde, nisan ayında tüm dokularda 20:5n-3 ve 22:6n-3'e bağlı olarak PUFA düzeylerinde artış olduğu belirlenmiştir. Ocak ve ekim aylarında ise genel olarak SFA yüzdelerinin yüksek, PUFA yüzdelerinin düşük olduğu gözlenmiştir. Temmuz ayında MUFA düzeylerinde düşüş görülürken, bazı PUFA'larda (özellikle omega-6 yağ asitlerinde) artış tespit edilmiştir. Eşeysel açıdan incelendiğinde, erkek bireylerde SFA ve MUFA düzeylerinin daha belirgin mevsimsel dalgalanmalar gösterdiği belirlenmiştir. Dişi bireylerde ise PUFA düzeylerinin, özellikle DHA ve EPA'nın, daha stabil seyrettiği; ancak bazı aylarda (örneğin temmuz ayında) düşüş gösterdiği tespit edilmiştir. Nisan ayında her iki eşeyde de omega-3 yağ asitlerinde eş zamanlı artış gözlenmiştir. Toplam doymuş yağ asitleri (∑SFA) açısından yapılan analizlerde, ocak ve ekim aylarında tüm dokularda yüksek değerler belirlenirken, nisan ve temmuz aylarında düşüş eğilimi saptanmıştır. Toplam tekli doymamış yağ asitleri (∑MUFA) erkek bireylerde ocak, dişi bireylerde ise ekim ayında yüksek bulunmuş; nisan ayında ise çoğu dokuda düşük olduğu tespit edilmiştir. Toplam çoklu doymamış yağ asitleri (∑PUFA) nisan ayında tüm dokularda yüksek iken, ekim ve ocak aylarında düşüş göstermiştir. Omega-3/omega-6 oranı nisan ayında tüm dokularda artış gösterirken, ekim ve temmuz aylarında azalma göstermiştir. Dokular arası dağılım incelendiğinde, karaciğer dokusunda PUFA düzeylerinin özellikle PE ve PI fraksiyonlarında belirgin şekilde arttığı ve nisan ayında omega-3 yağ asitlerinin en yüksek düzeylere ulaştığı tespit edilmiştir. Gonat dokusunda PC ve PE fraksiyonlarında 16:1n-7 ve 18:2n-6 gibi yağ asitlerinin mevsimsel olarak değişkenlik gösterdiği ve omega-3/omega-6 oranının genel olarak düşük olduğu belirlenmiştir. Kas dokusunda ise PC ve PE fraksiyonlarında PUFA düzeylerinin (özellikle DHA ve EPA) nisan ayında yüksek olduğu, temmuz ve ekim aylarında ise düşüş gösterdiği saptanmıştır. MUFA düzeylerinin ise kas dokusunda en düşük değerleri gösterdiği belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
In this study, sex- and season-related changes in fatty acid composition in the phospholipid subclass fractions, such as phosphatidylcholine (PC), phosphatidylinositol (PI), phosphatidylserine (PS), and phosphatidylethanolamine (PE), of muscle, liver, and gonats of Silurus triostegus distributed in the Tigris River were investigated. Fish samples were collected from the Tigris River in four-month periods between October 2024 and July 2025. According to gas chromatography results, six saturated fatty acids, three monounsaturated fatty acids, and ten superunsaturated fatty acids were identified in tissues such as muscle, gonat, and liver of the fish. When muscle, liver, and gonat tissues were examined, saturated fatty acids 16:0 (palmitic acid) and 18:0 (stearic acid); monounsaturated fatty acids 18:1n-9 (oleic acid); and polyunsaturated fatty acids 20:4n-6 (arachidonic acid), 22:6n-3 (DHA), and 20:5n-3 (EPA) were identified as the major fatty acids. When examined seasonally, PUFA levels increased in all tissues in April due to 20:5n-3 and 22:6n-3. In January and October, SFA percentages were generally high, while PUFA percentages were low. While MUFA levels decreased in July, increases were observed in some PUFAs (especially omega-6). When examined by sex, SFA and MUFA levels generally showed more pronounced seasonal fluctuations in male individuals. In females, PUFA levels, particularly DHA and EPA, remained more stable but decreased in some months (e.g., July). In April, a simultaneous increase in omega-3 fatty acids was observed in both sexes. Analysis of ∑SFA revealed high levels in all tissues in January and October, with a decreasing trend in April and July. ∑MUFA was found to be high in males in January and females in October, and low in most tissues in April. ∑PUFA was high in all tissues in April, but decreased in October and January. The omega-3/omega-6 ratio increased in all tissues in April and decreased in October and July. When tissue distribution was examined, PUFA levels in liver tissue, particularly in the PE and PI fractions, showed a significant increase. Omega-3 fatty acids were highest in April. In gonatal tissue, fatty acids such as 16:1n-7 and 18:2n-6 in the PC and PE fractions showed seasonal variation. The omega-3/omega-6 ratio was generally found to be low. In muscle tissue, PUFA (especially DHA and EPA) in the PC and PE fractions was highest in April and decreased in July and October. MUFA was found to be lowest in muscle.
Benzer Tezler
- Dicle Nehri'nde su, sediment ve bentik bazı canlı organizmalardaki ağır metal birikiminin araştırılması
Investigation on the concentrations of heavy metals in water, sediment and some benthic organisms living from the Tigris River
HÜLYA KARADEDE
- Dicle nehri'nde yaşayan Cyprinidae familyası dışındaki bazı balık türlerinin karyolojik özellikleri
Karyological features of some fish species except for family Cyprinidae from the Tigris river
DENİZ DEĞER
- Dicle nehrinin Ilısu baraj göl bölgesindeki su, sediment ve bazı balıklardaki ağır metal birikiminin incelenmesi
Investigation of heavy metal accumulation in water, sediment and some fish in Ilisu reservoir region of Tigris river
EMEL KAÇAR
- Determination of some growth characteristics of arabibarbus grypus (heckel, 1843) (shabut) population living ın great zab river (ıraq).
Büyük zap nehrinde (İrak) yaşayan arabibarbus grypus (heckel, 1843) (sabut) popülasyonunun bazi büyüme özelliklerinin belirlenmesi
OMAR ABDULAZEEZ ABDULKAREEM SHWANI
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Su ÜrünleriFırat ÜniversitesiSu Ürünleri Temel Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERAP SALER
- Munzur nehri'nde yaşayan Capoeta Umbla (Heckel, 1843) ve Chondrostoma Regium (Heckel, 1843)'un total lipit ve yağ asitlerinin mevsimsel değişimi
Seasonal variation of total lipid and fatty acids of the Capoeta Umbla (Heckel, 1843) and Chondrostoma Regium (Heckel, 1843) living in the Munzur river
HACER KAYA
