Karabük kent bütününde konut üretim dinamiklerinin irdelenmesi
Examination of housing production dynamics in Karabük city
- Tez No: 994655
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYŞEN ESRA BÖLÜKBAŞI ERTÜRK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Konut mimarisi, Şehir mimarisi, Housing architecture
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Erken Cumhuriyet Dönemi'nin planlı sanayileşme politikaları çerçevesinde inşa edilen Karabük kentinin konut üretim tarihini, sosyo-mekânsal bağlamda çok katmanlı bir şekilde ele almaktadır. Sanayiye dayalı kentleşmenin fiziksel ve sosyal izdüşümlerini inceleyen bu araştırmada, mimari form, kent planlama kararları, kullanıcı deneyimi ve mekânsal organizasyon birlikte analiz edilmiştir. Çalışmada, konut kavramı yalnızca barınma işleviyle sınırlandırılmamış; konutun birey üzerindeki psikolojik, sosyolojik ve kültürel etkileri de kapsamlı biçimde değerlendirilmiştir. Bu kapsamda“konut”ve“ev”kavramları arasındaki farktan yola çıkılarak, mekânın aidiyet, güvenlik, temsil ve kimlik gibi insani boyutları vurgulanmıştır. Karabük'ün kentleşme serüveni Yenişehir, 5000 Evler ve 100. Yıl olmak üzere belirlenen üç bölge üzerinden ele alınmış; bu bölgelerin planlama süreçleri, fiziksel formu, kente katkıları ve kullanıcı memnuniyeti analiz edilmiştir. Araştırmanın yöntemsel çerçevesi için iki ana eksen belirlenmiştir. Temelde anket uygulaması kullanılmış ve mekan dizim analiziyle desteklenmiştir. Anket sorularının hazırlanması için Qol ölçeğinden yararlanılmış, analizler için Amsterdam Üniversitesi'nin paydaşlığında geliştirilen JASP yazılımı ve mekan dizim analizi için University College London (UCL) tarafından geliştirilen depthmapX yazılımı kullanılarak konut üretim tarihi analiz edilmiştir. Kullanıcı deneyimlerinin ölçülmesi amacıyla geliştirilen anket aracılığıyla, kullanıcıların konutlara yönelik memnuniyet algısı, konuta yükledikleri anlam ve yaşam kalitesi üzerindeki etkiler değerlendirilmiş ve mekânsal organizasyonun sosyal etkileşimler üzerindeki etkisini incelemek üzere de mekan dizim analizi uygulanmıştır. Karabük'ün planlı gelişim süreci içinde ortaya çıkan konut tipolojileri ve üretim modelleri, literatürde yer alan kavramsal çerçevelerle karşılaştırılarak yorumlanmıştır. Konutun bir yapı olarak değil, aynı zamanda toplumsal bir varlık olarak değerlendirilmesi gerektiği fikriyle yola çıkan bu tez, konut üretiminde kullanıcı, tasarımcı ve uygulayıcı rollerini birlikte ele almakta; gelecekteki konut politikalarına rehberlik edecek nitelikte öneriler sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the history of housing production in the city of Karabük, which was established within the framework of planned industrialization policies of the Early Republican Period, through a multi-layered socio-spatial perspective. The research analyzes the physical and social implications of industrial urbanization by integrating architectural form, urban planning decisions, user experiences, and spatial organization. In the study, the concept of housing is not limited to its function as a shelter; instead, its psychological, sociological, and cultural impacts on individuals are comprehensively evaluated. Within this scope, the distinction between the concepts of“house”and“home”is addressed, emphasizing the human dimensions of space such as belonging, security, representation, and identity. Karabük's urbanization journey is explored through three specific regions (Yenişehir, 5000 Evler, and 100. Yıl)analyzing their planning processes, physical forms, contributions to the city, and levels of user satisfaction. The methodological framework of the research is based on two main axes. Primarily, a survey study was conducted, supported by spatial syntax analysis. To construct the survey, the Quality of Life (QoL) scale was utilized; for analysis, the JASP software—developed in collaboration with the University of Amsterdam—was employed, while spatial syntax analysis was carried out using the depthmapX software developed by University College London (UCL). The survey measured user perceptions of satisfaction, the meaning attributed to housing, and impacts on quality of life, while spatial syntax was used to investigate the effects of spatial organization on social interaction. The housing typologies and production models that emerged during Karabük's planned development process were interpreted through comparison with conceptual frameworks in the literature. Starting from the premise that housing should be evaluated not only as a physical structure but also as a social entity, this dissertation addresses the roles of user, designer, and implementer collectively and offers recommendations with the potential to guide future housing policies.
Benzer Tezler
- Beşeri ve iktisadi coğrafya açısından bir araştırma Safranbolu platosu
A Researh according to human and economical geography: Safranbolu platosu
ÜNAL ÖZDEMİR
Doktora
Türkçe
1998
CoğrafyaAtatürk ÜniversitesiCoğrafya Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAYATİ DOĞANAY
- Mimarinin tarihi ferman üzerinden okunması: Hoşgörü başkenti Nikomedia ve rota üzerindeki taşınmaz kültür varlıklarının incelenmesi
Reading architecture through the historical edict: Nicomedia, capital of tolerance and analysis of immovable cultural assets on the route
GÜRKAN YILDIZHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Sanat TarihiKarabük ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ANAR AZİZSOY
- Yerel siyasal katılımda kent konseylerinin işlevleri: Zonguldak-Karabük-Düzce Kent Konseyleri örneği
Functions of city councils in local political participation: The example of Zonguldak-Karabük-Düzce City Councils
LEYLA UMA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Kamu YönetimiZonguldak Bülent Ecevit ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZCAN SEZER
- Sanayinin kent kimliğine etkisi: Sheffield ve Karabük örnekleri
The impact of industry on urban identity: The case of Sheffield and Karabuk
AYŞE ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Şehircilik ve Bölge PlanlamaYıldız Teknik ÜniversitesiŞehir Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ESİN ÖZLEM AKTUĞLU AKTAN
- Açık-yeşil alanların peyzaj mimarlığı açısından incelenmesi: Karabük kent merkezi örneği
Investigation of open green areas from landscape architecture: Karabük city center sample
AYŞENUR HÜSAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Peyzaj MimarlığıKastamonu ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEVGİ ÖZTÜRK