Sosyal hizmet uzmanlarında öz şefkatin merhamet yorgunluğuna etkisi: Psikolojik sağlamlık ve azimli olmanın aracılık rolü
The effect of self-compassion on compassion fatigue among social workers: The mediating role of psychological resilience and grit
- Tez No: 995153
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ZEKİ KARATAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyal Hizmet, Social Work
- Anahtar Kelimeler: Akademik azim, Merhamet yorgunluğu, Psikolojik sağlamlık, Sosyal hizmet uzmanları, Academic grit, Compassion fatigue, Resilience, Social workers
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sosyal hizmet mesleği, doğası gereği travmatik yaşam olaylarına maruz kalan dezavantajlı gruplarla yoğun etkileşim gerektirmektedir. Başkalarına yardım etme ve empatik bir yaklaşım sergileme sürecinin getirdiği duygusal yük, sosyal hizmet uzmanlarını merhamet yorgunluğu riskiyle karşı karşıya bırakmaktadır. Bu araştırmanın temel amacı; sosyal hizmet uzmanlarının öz şefkat düzeylerinin merhamet yorgunluğu üzerindeki etkisini incelemek ve bu ilişkide psikolojik sağlamlık ile azimli olma değişkenlerinin aracılık rolünü belirlemektir. Çalışma, uzmanların mesleki iyi oluşlarını koruyacak içsel kaynakların etkileşimini ortaya koyması açısından önem taşımaktadır. Nicel araştırma yönteminin benimsendiği bu çalışma, ilişkisel tarama modelinde desenlenmiştir. Araştırmanın örneklemini, 2024-2025 döneminde Türkiye'de farklı kurumlarda (büyük çoğunluğu Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı) görev yapan 152 sosyal hizmet uzmanı oluşturmaktadır. Veriler kolayda örnekleme yöntemiyle; Kişisel Bilgi Formu, Kısa Merhamet Yorgunluğu Ölçeği, Öz-Şefkat Ölçeği Kısa Formu, Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği ve Azim Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 26.0 programı kullanılmış; betimsel istatistikler, korelasyon analizi ve Process Macro (Model 4) aracılığıyla aracılık analizleri yapılmıştır. Araştırma bulgularına göre; sosyal hizmet uzmanlarının öz şefkat düzeylerinin merhamet yorgunluğunu anlamlı ve negatif yönde yordadığı saptanmıştır. Aracılık analizleri sonucunda, öz şefkatin merhamet yorgunluğu üzerindeki etkisinde psikolojik sağlamlığın anlamlı bir kısmi aracı rolü olduğu belirlenmiştir. Buna karşın, azimli olmanın aracılık rolü istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Demografik değişkenler incelendiğinde; erkek katılımcıların ve evli bireylerin psikolojik sağlamlık düzeylerinin anlamlı derecede daha yüksek olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, sosyal hizmet uzmanlarının merhamet yorgunluğuyla baş etmesinde öz şefkat ve psikolojik sağlamlığın kritik koruyucu faktörler olduğu, ancak azmin tek başına duygusal tükenmişliği önlemede yeterli bir mekanizma olmadığı görülmüştür. Bu doğrultuda, kurumsal düzeyde öz şefkat ve psikolojik sağlamlık temelli psikoeğitim programlarının yaygınlaştırılması ve süpervizyon desteklerinin artırılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The social work profession, by its very nature, necessitates intensive interaction with disadvantaged groups exposed to traumatic life events. The emotional burden resulting from the process of helping others and displaying an empathic approach exposes social workers to the risk of compassion fatigue. The primary aim of this research is to examine the effect of social workers self-compassion levels on compassion fatigue and to determine the mediating role of psychological resilience and variables in this relationship. The study is significant in terms of revealing the interaction of internal resources that preserve the professional well-being of the experts. Adopting a quantitative research method, this study was designed using the relational screening model. The sample of the study consists of 152 social workers working in various institutions in Turkey (the vast majority in the Ministry of Family and Social Services) during the 2024-2025 period. Data were collected using the convenience sampling method via the Personal Information Form, Compassion Fatigue-Short Scale, Self-Compassion Scale-Short Form, Brief Resilience Scale, and Short Scale. The SPSS 26.0 program was used for data analysis; descriptive statistics, correlation analysis, and mediation analyses via Process Macro (Model 4) were conducted. According to the research findings, it was determined that social workers self-compassion levels significantly and negatively predicted compassion fatigue. As a result of mediation analyses, it was determined that psychological resilience played a significant partial mediating role in the effect of self-compassion on compassion fatigue. Conversely, the mediating role of was not found to be statistically significant. When demographic variables were examined, it was observed that the psychological resilience levels of male participants and married individuals were significantly higher. Consequently, it was observed that self-compassion and psychological resilience are critical protective factors in social workers coping with compassion fatigue, whereas alone is not a sufficient mechanism to prevent emotional exhaustion. Accordingly, it is recommended to expand psychoeducation programs based on self-compassion and psychological resilience and to increase supervision support at the institutional level.
Benzer Tezler
- Sosyal hizmet öğrencilerinin, uzmanlarının ve akademisyenlerinin öz şefkate yönelik bakış açıları ve deneyimleri
Perspectives of social work students, practitioners, and academics on self-compassion
DOĞUCAN ÇATULAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sosyal HizmetBaşkent ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET CAN AKTAN
- Sosyal hizmet uygulamasında mesleki uygunluk, genel öz yeterlilik ve mesleki doyum ilişkisi
The relationship between professional suitability, general self-efficacy and job satisfaction in social work practice
HURİYE İREM KALAYCI KIRLIOĞLU
- Toplumun sosyal hizmet uzmanına ilişkin görüş ve düşüncelerinin incelenmesi: Manisa örneği
Examination of the public's views and opinions about social workers: Manisa example
CEMRE BOLGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Sosyal HizmetCelal Bayar ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATİH ŞAHİN
- Sosyal hizmet uzmanlarının müracaatçı şiddetine uğrama durumları ve etkileyen etmenler
The purpose of this study is to examine exposure of social workers to client violence and the influencing factors
AYŞENUR GÖNÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Sosyal HizmetManisa Celal Bayar ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATİH ŞAHİN
- Travma bilgili bakım ve ikincil travma: Sosyal hizmet uzmanları örneği
Trauma-informed care and secondary traume: The case of social workers
MUSTAFA TOPAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sosyal HizmetNecmettin Erbakan ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HASAN HÜSEYİN TEKİN