Anadolu selçuklu dönemi mimari yapılarında görülen süslemelerin kumaş tasarımlarına aktarılması ve yeni öneriler
Transferring the ornamentation seen in anatolian seljuk period architectural structures to fabric designs and new suggestions
- Tez No: 995478
- Danışmanlar: DOÇ. DR. KEZBAN SÖNMEZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Tekstil ve Tekstil Mühendisliği, Sanat Tarihi, Fine Arts, Textile and Textile Engineering, Art History
- Anahtar Kelimeler: Anadolu Selçukluları, Dokumalar, Tekstil, Anatolian Seljuks, Weavings, Textile
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Güzel Sanatlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tekstil ve Moda Tasarımı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Anadolu Selçuklu süsleme sanatı, zengin ve özgün altyapısıyla mimariyi sadece işlevsel bir yapı olarak değil; aynı zamanda estetik değer taşıyan, simgesel ve düşünsel bir boyuta da taşımıştır. Mimari eserlerde kullanılan geometrik, bitkisel ve yazılı süslemeler; dönemin inanç sistemi, matematiksel düzeni ve sanat felsefesi ile de doğrudan ilişkilendirilmiştir. Böylelikle bu süslemeler zamanla sadece mimari bir bezeme unsuru olmaktan çıkmış ve farklı sanat disiplinlerini de etkileyen güçlü bir tasarım öğesi haline dönüşmüştür. Bu bağlamda bu tez çalışmasında, Anadolu Selçuklu Dönemi mimari yapılarının taş, ahşap ve çini yüzeylerinde görülen süslemelerden esinlenerek özgün dokuma kumaş tasarımları yapmak ve yeni öneriler getirmek amaçlamıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış, konuyla ilgili kitaplar, makaleler ve tezler incelenerek kuramsal altyapı hazırlanmıştır. Çalışmanın uygulama aşaması için Anadolu Selçuklu mimari eserlerinden 24 çerçeveli armürlü dokuma tezgâhlarında dokunabilecek süslemeler seçilerek 15 adet özgün dokuma kumaş deseni Microsoft Excel programında çizilmiştir. Aynı yazılım programında desenin birim ve tam raporları ile armür ve tahar planları oluşturularak dokuma kumaşlar armürlü dokuma tezgâhlarında üretilmiştir. Üretilen dokuma kumaşlar belirlenen hedef kitle doğrultusunda Google Gemini programında oluşturulan 15 farklı kadın giyim koleksiyonundaki kıyafetlere Adobe Photoshop programında giydirme işlemi yapılarak süreç tamamlanmıştır. Çalışmanın sonucunda Anadolu Selçuklu Dönemi süslemelerinin dokuma kumaş tasarımlarına aktarılabileceği görülmüştür. Tez çalışmasının kültürel mirasın tekstil ve dokuma tasarımıyla sürdürülebilirliğine katkı sağladığı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Anatolian Seljuk decorative art, with its rich and unique foundation, elevated architecture from a purely functional structure to a symbolic and intellectual dimension possessing aesthetic value. The geometric, floral, and calligraphic decorations used in architectural works are directly linked to the belief system, mathematical order, and art philosophy of the period. Thus, these decorations gradually ceased to be merely architectural ornamentation and transformed into a powerful design element influencing various art disciplines. In this context, this thesis aims to create original woven fabric designs and offer new suggestions, inspired by the decorations found on the stone, wood, and tile surfaces of Anatolian Seljuk architectural structures. A qualitative research method was employed, and a theoretical framework was prepared by examining relevant books, articles, and theses. For the application phase of the study, 15 original woven fabric patterns were drawn in Microsoft Excel, selecting decorations from Anatolian Seljuk architectural works that could be woven on 24-frame dobby looms. In the same software program, unit and complete reports of the pattern, as well as dobby and warp plans, were created, and woven fabrics were produced on dobby looms. The produced woven fabrics were then fitted onto 15 different women's clothing collections created in Google Gemini, targeting a specific audience, using Adobe Photoshop. The study concluded that Anatolian Seljuk period ornamentation can be transferred to woven fabric designs. It is believed that this thesis contributes to the sustainability of cultural heritage through textile and weaving design.
Benzer Tezler
- Anadolu Selçukluları Dönemi Kayseri türbelerinde taş süslemeciliği
Stone decoration in the Kayseri tombs in the Anatolian Seljuk period
ŞÜKRÜ DURSUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Sanat TarihiSelçuk ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜL TUNÇEL
- Erken Osmanlı mimarisinde taş süsleme (2 cilt)
The Stone decoration in early Ottoman architecture
YILDIRAY ÖZBEK
Doktora
Türkçe
1999
El SanatlarıHacettepe ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF.DR. FİLİZ YENİŞEHİRLİOĞLU
- Büyük Selçuklu cami mimarisinde alçı süsleme
Stucco ornaments in great Seljuk mosque architecture
KAMRAN SOKHANPARDAZ
Doktora
Türkçe
2020
Sanat TarihiOndokuz Mayıs Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YILMAZ CAN
- Artuklu Dönemi tarihi yapılarındaki figürlü süslemeler ve Orta Asya kültürünün etkileri
Artuklu figurative decoration art and historical development of the effects of Central Asian culture
ÇİMEN TURAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Sanat TarihiBatman ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDÜSSELAM ULUÇAM
- Konya'nın Bizans Dönemi dini mimarisi
Religious architecture of Konya in Byzantine Period
İLKER METE MİMİROĞLU
Doktora
Türkçe
2015
Sanat TarihiSelçuk ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BEDİA YELDA UÇKAN
PROF. DR. HAŞİM KARPUZ