Türkiye'nin ekolojik bölgelerinin coğrafi bilgi sistemleri temelli sınıflandırılması
Geographic information systems based classification of Türkiye's eco-regions
- Tez No: 996546
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZNUR YAZICI, PROF. DR. MUHAMMED ZEYNEL ÖZTÜRK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Coğrafya, Geography
- Anahtar Kelimeler: Bitki coğrafyası, Biyocoğrafya, Bölgesel coğrafya, Fiziki coğrafya, Plant geography, Biogeography, Regional geography, Physical geography
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Coğrafya Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ulusal ölçekte ekolojik bölgelerin sınıflandırılması, bölgesel yönetim stratejilerinin geliştirilmesi ve ekolojik ortamlara özgü koruma planlarının oluşturulabilmesi için güvenilir ve kapsamlı bir envanter sağlaması açısından büyük önem taşımaktadır. Türkiye'nin ekolojik bölgelerinin belirlenmesine yönelik önceki çalışmaların bir bölümü geleneksel, uzman yorumu ağırlıklı yaklaşımlara dayanırken, bir kısmı ise istatistiksel ve sayısal yöntemler kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu tez kapsamında Türkiye'nin ekolojik bölgeleri; iklim, ana jeomorfolojik bölgeler ve litolojik özellikler temel alınarak veri temelli bir yaklaşımla sınıflandırılmıştır. İklim ve jeomorfolojik bölgelerin oluşturulmasında yüksek çözünürlüklü ve ayrıntılı sayısal veriler kullanılmış, bu sayede ülke genelinde mekânsal ayrıntı düzeyi yüksek bir ekolojik bölge haritası üretilmiştir. Çalışma sonucunda toplam 541 farklı ekolojik bölge tanımlanmış ve sırasıyla jeomorfoloji, iklim ve litolojik karakterine göre isimlendirilmiştir. Ayrıca bu bölgeler jeomorfolojik birimler baz alınarak iklim, litoloji, arazi örtüsü ve vejetasyon özelliklerine göre açıklanmıştır. Ovalık alanlarda 78 (%14), platolarda 147 (%27), alpin platolarda 29 (%5), dağlık alanlarda 174 (%32), alpin dağlık alanlarda 113 (%21) ekolojik bölge tespit edilmiştir. Bu ekolojik bölgeler arasında“plato-Csa-kırıntılılar”kombinasyonundaki ekolojik bölge Türkiye'de 32.043 km2 (%5) ile en fazla yayılışı olan bölgedir. Ardından sırasıyla“dağ-Cfb-kırıntılılar ve karbonatlar”27.489 km2 (%4) ve“dağ-Csa-neritik kireçtaşı”23.928 km2 (%3) gelmektedir. Elde edilen sonuçlar Türkiye'nin ekolojik açıdan ne kadar zengin bir çeşitliliğe sahip olduğunu ortaya koymuştur. Ekler bölümünde ekolojik bölgeler 27 farklı grid sistemi kullanılarak haritalanmış ve görselleştirilmiştir. Ayrıca GeoServer ve Leaflet tabanlı Web CBS teknikleriyle geliştirilen“https://trgeodata.com”adresi üzerinden sonuç haritası etkileşimli biçimde sunulmuştur. Elde edilen bulguların, doğa bilimleri alanında çalışan araştırmacılara, bölgesel planlamacılara ve yerel yöneticilere ekolojik değerlendirme, koruma ve planlama süreçlerinde bilimsel bir referans sağlaması beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
The classification of ecological regions on a national scale is of great importance in providing a reliable and comprehensive inventory for the development of regional management strategies and the creation of conservation plans specific to ecological environments. While some previous studies on the identification of Türkiye's ecoregions relied on traditional, expert-referenced approaches, others were carried out using statistical and numerical methods. In this thesis, Türkiye's ecoregions were classified using a data-based approach based on climate, main geomorphological regions, and lithological characteristics. High-resolution and detailed numerical data were used in the creation of climate and geomorphological regions, thus producing a spatially detailed ecological region map across the country. As a result of the study, a total of 541 different ecological regions were identified and named according to their geomorphology, climate, and lithological characteristics. In addition, these regions were described according to climate, lithology, land cover, and vegetation characteristics based on geomorphological units. 78 (14%) ecoregions were identified in plains, 147 (27%) in plateaus, 29 (5%) in alpine plateaus, 174 (32%) in mountainous areas, and 113 (21%) in alpine mountainous areas. Among these ecological regions, the“plateau-Csa-clastics”combination is the most widespread in Türkiye with 32,043 km2 (5%). This is followed by“mountain-Cfb-clastics and carbonates”with 27,489 km2 (4%) and“mountain-Csa-neritic limestone”with 23,928 km2 (3%). The results obtained reveal the rich ecological diversity of Türkiye. In the appendices, the ecological regions are mapped and visualized using 27 different grid systems. In addition, the resulting map is presented interactively via“https://trgeodata.com”developed with GeoServer and Leaflet-based Web GIS techniques. The findings are expected to provide a scientific reference for researchers working in the field of natural sciences, regional planners, and local administrators in ecological assessment, conservation, and planning processes.
Benzer Tezler
- Biyoçeşitliliğin korunmasında öncelikli alanların (sıcak-noktaların) belirlenmesi: Anadolu Diyagonali'nin Güneyi
Identification of priority areas (hotspots) for conservation of biodiversity: South of the Anatolian Diagonal
ENES KARADENİZ
- Sosyo-ekolojik sistem olarak peyzaj değerlerinin su tabanlı ekosistemlerde irdelenmesi: Köyceğiz lagünü
Examination of landscape values as socio-ecological systems in aquatic ecosystems: The case of Koycegiz lagoon
ESRA TEKELİ
Doktora
Türkçe
2025
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Teknik ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA AYÇİM TÜRER BAŞKAYA
- Orta Anadolu'daki sulak alanların zamansal-mekansal değişim analizi ve gelecek projeksiyonları
Spatotemporal change analysis and future projections of wetlands in Central Anatolia, Türkiye
HİLAL DAŞDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Uygulamaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADALET DERVİŞOĞLU
- Düzey II bölgelerinde kalkınma modeli oluşturmada coğrafi bilgi sistemlerinin rolü: Lucis modeli yaklaşımı
The role of geographical information systems in building a devolopment model in the nuts II regions: The approach of Lucis model
İBRAHİM TAŞDEMİR
Doktora
Türkçe
2017
Mühendislik Bilimleriİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞİNASİ KAYA
- Kahramanmaraş ili'nde bulunan nadir ve endemik bitki türlerinin ekolojik özelliklerinin CBS kullanılarak incelenmesi
Investigation of ecological conditions of rare and endemic plant species in Kahramanmaraş using GIS
SERCAN BAHÇECİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
CoğrafyaKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiCoğrafya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT KARABULUT