İbn 'Acîbe'nin el-Bahru'l-Medîd adlı eseri bağlamında dilciliği
Ibn 'Ajiba's linguistic approach in the context of al-Bahr al-Madîd
- Tez No: 996569
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET CEVAT ERGİN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Dilbilim, Din, Linguistics, Religion
- Anahtar Kelimeler: Arap dili, İbn 'Acîbe, el-Bahru'l-Medîd, Lugat, Sarf, Nahiv, Dilbilimsel Tefsir, Arabic Language, Ibn ʿAjîba, al-Bahr al-Madîd, Lexicography, Morphology, Syntax, Linguistic Tafsir
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, XIX. yüzyılın önemli âlimlerinden İbn 'Acîbe'nin (ö. 1224/1809) el-Bahru'l-Medîd fî Tefsîri'l-Kur'âni'l-Mecîd adlı eserini Arap dili açısından incelemeyi konu edinmektedir. İbn 'Acîbe çoğunlukla işârî yönüyle tanınmakla birlikte, söz konusu eserinde lugat, sarf ve nahiv ilimlerine geniş yer vermiş ve bu özelliğiyle dikkat çekmiştir. Onun dil tahlilleri, âyetlerin manalarının şekillenmesinde önemli bir işlev görmüştür. Müellif, eserinde zâhirî ve bâtınî manaları aktarırken dil kurallarını ustaca kullanmıştır. Kelimelerin köken bilgisi (iştikak) ve gramer yapıları (sarf/nahiv) üzerinden âyetlere getirdiği yorumlarda, çoğunlukla Basra ekolüne yakın durmakla birlikte, bağlamın gerektirdiği durumlarda Kûfe ekolünün görüşlerini de tercih etmiştir. İbn 'Acîbe dilsel tahlilleri, yalnızca gramatik bir izah olmanın ötesinde, âyetin mana derinliğini ve işârî boyutunu temellendiren bir araç olarak kullanmıştır. Müellifin eserde benimsediği metot, Arapçanın tefsirde nasıl bir anahtar rol üstlendiğini gözler önüne sermiştir.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT This study examined the work titled al-Bahr al-Madid fi Tafsir al-Qur'an al-Majid by Ibn 'Ajiba (d. 1224/1809), one of the prominent scholars of the 19th century, from the perspective of the Arabic language. Although Ibn 'Ajiba is primarily known for his esoteric (ishārī) orientation, he devoted significant space to lexicography (lughah), morphology (ṣarf), and syntax (naḥw) in this work, thereby distinguishing himself through this characteristic. His linguistic analyses played a crucial role in shaping the meanings of the verses. The author skillfully utilized linguistic rules while conveying both exoteric (ẓāhirī) and esoteric (bāṭinī) meanings in his work. In his interpretations based on etymology (ishtiqāq) and grammatical structures (ṣarf/naḥw), he generally aligned with the Basra school; however, he also preferred the views of the Kufa school when the context required it. Ibn 'Ajiba employed linguistic analyses not merely as grammatical explanations, but as tools to substantiate the depth of meaning and the esoteric dimension of the verse. The method adopted by the author in this work demonstrated the key role that the Arabic language assumes in Qur'anic exegesis (tafsīr).
Benzer Tezler
- İşari tefsirlerde tasavvufi adab el-Bahru'l-Medîd örneği
The spiritual etiquette of sufis in sufi exegisis the example of Bahru'l-Madid
HAMİT DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DİLAVER SELVİ
- İbn Acîbe'nin el-Bahru'l-Medîd adlı tefsirinde Meşîet kavramı
The concept of the will-the volition in the el-Bahru'l-Medîd interpretation of İbn Acîbe
AİŞE BERİRE DAĞLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Dinİstanbul 29 Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHSİN DEMİRCİ
- İşârî tefsirlerde kevnî âyetlerin yorumlanması: El-Bahru'l-Medid tefsiri örneği
Interpretation of kawni verses in ishari tafsir: The example of Al-Bahru'l-Medid tafsir
LOKMAN AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinMardin Artuklu ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDURRAHİM KAPLAN
- İbn Acîbe'nin ed-Dürerü'n-nâsire fî tevcîhi'l kırââti'l mütevâtire adlı eserinin kıraat yönünden incelenmesi
An examination of ibn Acībe's work called ed-Dureru'n-nāsire fī tevcīhi'l-kirāāti'l-mutevātire in terms of recitation
SELVİHAN ÇALYAKA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinGaziantep İslam Bilim ve Teknoloji ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT AKKUŞ
- İbn Acibe'nin Bahru'l-Medîd adlı tefsirinde aile hukukuna dair ayetlere yapılan işârî yorumlar
Illusive comments made on the verses about family law in Ibn Acibea's commentary called Bahru'l Medid
MAHİDE ŞEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinÇukurova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DERVİŞ DOKGÖZ