Gazneli dönemi şairlerinden Firdevsî ve Unsurî'nin Sultan Mahmud'u överken kullandıkları övgü kalıpları
The praise poetic themes used by Ghaznavid-era poets Ferdowsi and Unsuri in praise of Sultan Mahmud
- Tez No: 996975
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÖKHAN GÖKMEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Doğu Dilleri ve Edebiyatı, Eastern Linguistics and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fars Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Büyük Gazneli Devleti'nin en etkili ve en önemli hükümdarlarından biri olan, devlet idaresindeki kudreti, gerçekleştirdiği seferler ve kazandığı zaferler, dinî hassasiyeti ve ilim ehline verdiği değer neticesinde şöhreti bütün dünyaya yayılan Sultan Mahmud, birçok şair ve yazarın eserine konu olmuş, kendisinden övgüyle bahsedilmiştir. Bu övgülerin kimi şairler tarafından farklı kalıplar ve ifadelerle dile getirildiği, kimi şairler tarafından ise ortak kalıp ve mazmunlar aracılığıyla da işlendiği görülmektedir. Bu çalışmada Sultan Mahmud'a doğrudan, memdûhlarından sadece Firdevsî ve Unsurî tarafından söylenen eserlerdeki övgü ifadelerinin tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda bu iki şairin divanları incelenmiştir. Tespit edilen bu övgü ifadeleri, aynı zamanda birer mazmun niteliği taşımaktadır. Sultan Mahmud'un şahsiyeti, siyasî, idarî, dinî ve askerî yönlerini ön plana çıkaran bu övgü kalıpları, hükümdarın çok yönlü bir şekilde tanınmasına imkân sağlamaktadır. Edebî metinlerin taranması, tahlili ve fişleme çalışmaları neticesinde, bu övgüye dayalı kalıp ifadelerin bu iki şair arasında ortak bir mazmun teşkil edip etmediği de ayrıca ortaya konacaktır. Böylece belirlenen mazmunlar üzerinden şairler arası ortak eğilimler tespit edilerek Sultan Mahmud'a yönelik övgü kalıplarının ve mazmun geleneğinin sürekliliği ile müşterek yönleri açık bir şekilde gösterilecektir. Bu çalışmanın yalnızca Sultan Mahmud dönemi şiir geleneğini ortaya koymakla kalmayıp, ilerleyen dönemlerde yapılacak benzer araştırmalar için de örnek teşkil edeceği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Sultan Mahmud, one of the most influential and important rulers of the Great Ghaznavid Empire, whose fame spread throughout the world due to his power in statecraft, his campaigns and victories, his religious sensitivity, and his appreciation of scholars, has been the subject of many poets' works, drawing praise from him. While some poets expressed these praises using different phrases and expressions, others used common phrases and themes. This study aims to identify the expressions of praise offered to Sultan Mahmud, either directly or indirectly, in the works of his admirers, Ferdowsi and Unsurî. To this end, the divans of these two poets were examined. These divans also constitute the primary sources of this study. These identified expressions of praise also serve as metaphors. These praise poetic themes, which highlight Sultan Mahmud's personality, political, administrative, and military aspects, allow for a multifaceted understanding of the sultan. Through the scanning, analysis, and profiling of literary texts, it will be determined whether these praise-based phrases constitute a common metaphor between these two poets. Thus, by identifying common trends among the poets through the identified metaphors, the continuity and common aspects of the poetic tradition and the metaphorical tradition of praise for Sultan Mahmud will be clearly demonstrated. It is believed that this study not only reveals the poetic tradition of Sultan Mahmud's era but will also serve as a model for similar research in the future.
Benzer Tezler
- Seyyid Hasan-i Gaznevî Dîvânı'nın tahlili
The analysis of Seyyed Hasan Ghaznavi's Divan
CENGİZ UYSAL
Doktora
Türkçe
2019
Doğu Dilleri ve EdebiyatıKırıkkale ÜniversitesiFars Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YUSUF ÖZ
PROF. DR. HİCABİ KIRLANGIÇ
- Gazneliler ve Büyük Selçuklular döneminde nedimlik
Boon companionship in the Ghaznavid and Great Seljuk periods
SENA DEDEMEN
- Ebu'l-Atahiye ve şiiri
Abu'l-Atahiya and his poem
METİN PARILDI
Doktora
Türkçe
2007
Doğu Dilleri ve EdebiyatıSelçuk ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF.DR. TACETTİN UZUN
- Şeyhi Divanı'ndan seçilen elli gazelin şerhi
Annotation of the fifty ghazals of the Divan's Şeyhi̇
DAMLA ALEVOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Türk Dili ve EdebiyatıCelal Bayar ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KENAN ERDOĞAN
- Aydınlı Visâlî'nin şiirlerinde sözvarlığı
Vocabulary of Aydınlı Visâlî's poems
ATALAY VARDAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiTürkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MÜSLÜM YILMAZ