Hicrî IV ve VIII. asırlar arasında Cizre'de yaşayan muhaddisler
Ḥadīth scholars who lived in Cizre between the IV and VIII centuries
- Tez No: 997758
- Danışmanlar: DOÇ. DR. VELİ TATAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Şırnak Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Cizre, Hz. Nuh'tan (a.s) sonra tarihin yeniden başladığı coğrafyada yer alan bir yerleşim birimidir. İnsanoğlunun tekrar dünyaya yayıldığı ve adı Kur'an-ı Kerim'de geçen Cudi Dağı'nın eteğinde olan bir şehirdir. Cizre sahip olduğu bu özelliğini dini, jeopolitik ve iktisadi olarak koruyarak günümüzde hala devam ettirmektedir. İslamiyetin bölgeye gelişiyle Cizre yeni bir kounm kazanmıştır. Bu dönemde bilim adamlarını yetiştiği, ilmi çalışmalara kaynaklık eden bir eğitim merkezi halini almıştır. Tefsir, Fıkıh, hadis, siyer, şiir, belağat, hendese ilimlerinde ve birçok alanda dönemine ışık tutmuş Cizreli alimler bu bölgede tedrisat ile meşgul olmuş, kendilerinden sonra ilmi geleneği devam ettirecek çok sayıda alim yetiştirmiştir. Cizreli alimler arasında tefsir, fıkıh ve belagatla uğraşanlar olduğu gibi hadis ilmi ile iştigal eden alimler olmuştur. Hadis ilmi Kur'an'dan sonra İslam dininin ikinci kaynağıdır. Kuranda bulamadığımız birçok meseleyi sünnetle çözüme kavuşturabilir, mesele hakkında hüküm verilir. Sünnet bize mutlakın mukayyedi, mücmelin mufassılı amm olanın hassını ve nasih ve mensuh hakkında bilgi verir. Erken dönem İslamiyet ile tanışmış olan Cizre bölgesi sünnetle erken tanışmıştır. Cizreli müslümanlar hadis almaya hadis öğrenmeye ehemmiyet vermiştir. Bu alanda birçok çalışma yapılmış, bir kısmı sonraki nesillere ulaştırılmıştır. Cizreli alimlerin yaptıkları bu çalışmalar yazılı eserlere dökülmüş ve bu eserler günümüze kadar ulaşmıştır. Bu çalışma bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Cizre'de medrese eğitimi, Cizre'nin ilim alanındaki konumuna yer verilirken ikinci bölümde Cizreli olan, Cizre'de yetişen veya oraya yolu düşüp mesken edinen Muhaddisler hakkında bilgi verilecektir. Yapılan bu çalışma ile Cizre'nin ilim dünyasına sağladığı katkılar gün yüzüne çıkarılmaya çalışılmıştır. Son aşamada Cizrede yoğun bir şekilde yapılan hadis çalışmaları gün yüzüne çıkarılmış, birçok muhaddisin Cizre ile bağlantısı kurulmuştur.
Özet (Çeviri)
Cizre is a settlement located in the geography where, according to tradition, history began anew after the Prophet Noah (a.s.) Situated at the foothills of Mount Cudi—mentioned by name in the Qur'an—this region is known as the place from which humanity was once again dispersed across the earth. Cizre has preserved this distinctive characteristic throughout history, maintaining its religious, geopolitical, and economic significance up to the present day. With the arrival of Islam in the region, Cizre entered a new phase. The city became an important center of scholarship, attracting numerous scholars whose names are mentioned in the intellectual history of Islam. Cizre-produced scholars shed light on their era through disciplines such as Qur'anic exegesis (tafsir), jurisprudence (fiqh), hadith, biography (siyar), poetry, rhetoric (balāgha), geometry, and various other fields. These scholars engaged in teaching and scholarly activities in the region and trained many students who continued the intellectual tradition after them. Among the scholars of Cizre were those engaged in tafsir, fiqh, and rhetoric, as well as many who specialized in the science of hadith. As the second primary source of Islam after the Qur'an, hadith plays a fundamental role in resolving numerous issues by means of the Sunnah. The Sunnah provides specification of the general, elaboration of the concise, restriction of the absolute, and clarification of abrogating and abrogated rulings. Since the Cizre region encountered Islam at an early period, it likewise became acquainted with the Sunnah very early. The Muslims of Cizre attached great importance to receiving and learning hadith. Numerous works were produced in this field, some of which have survived to subsequent generations. The scholarly contributions of Cizre's scholars were committed to writing, and several of these works have reached the present day. Their efforts played a significant role in transmitting the region's intellectual heritage to future generations. This study consists of an introduction and two main chapters. The first chapter examines madrasa education in Cizre and the city's position within the broader world of Islamic scholarship. The second chapter provides information about the hadith scholars who were originally from Cizre, who were educated there, or who settled in the city during their scholarly journeys. The findings of this research reveal that hadith studies were carried out in Cizre with great intensity and that numerous hadith scholars maintained strong connections with the city.
Benzer Tezler
- Usûl-i Fıkıh'ta Ta'lîl Tartışmaları(Hicri IV.VIII. Asırlar)
Discussions on Causation in Islamic Legal Theory (fourth-eighth centuries after Hegira)
İBRAHİM ÖZDEMİR
- Ebu Bekr İbn Ebi Şeybe ve Kitabu`l-Musannef`i
Abu Bakr Ibn abi Shayba and his“Kitabu`l-Musannef”
NİHAT YATKIN
Doktora
Türkçe
1998
DinAtatürk ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. TEVHİT BAKAN
- Cemâleddin el-Konevî'nin (v. 770/1369) el-Gunye fi'l-Fetâvâ adlı eserinin tahkik ve değerlendirilmesi
The critical edition of Jamal al-Din al-Qonawi's (770/1369) work named al-Ghonya fi'l-Fatawa
MUHAMMAD AKRAM HAKİM
Doktora
Türkçe
2016
HukukNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SAFFET KÖSE
- Cemâleddin el-Konevî ve el-Mu'temed fî Ehâdîsi'l-Müsned adlı eserinin tahkiki ve incelemesi
Edition and evaluation of al-Mutamad fi Ahadeeth al-Musnad of Jamaluddin al-Qonawi
SEMİH ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ÖZŞENEL