Sinema ve sanal gerçeklik ilişkisi bağlamında bilim kurgu sinemasında yapay zekâ temsilleri
Representations of artificial intelligence in science fiction cinema in the context of the relationship between cinema and virtual reality
- Tez No: 997839
- Danışmanlar: PROF. DR. FİLİZ ERDEMİR GÖZE
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Radyo-Televizyon, Radio and Television
- Anahtar Kelimeler: Bilim kurgu sineması, Sanal gerçeklik, Tür film, Yapay zeka, Science fiction cinema, Virtual reality, Genre film, Artificial intelligence
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Radyo-Televizyon ve Sinema Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma kültür, teknoloji ve sinema arasındaki çok boyutlu ilişkiyi, kültürün teknolojiyi anlamlandırma yöntemlerini ve kültürel temsiller aracılığıyla yeniden yorumlanan teknolojiyi analiz etmektedir. 21. yüzyıl itibariyle dijitalleşmenin de etkisiyle teknik bir ilerleme olmaktan daha fazla anlamlar barındıran teknoloji, toplumun düşünme biçimlerini, kişisel ilişkileri ve gerçeklik algısını şekillendiren kültürel bir forma dönüşmüştür. Buradan hareketle çalışma, bilim kurgu sinemasının geleceğe yönelik tahminler üretme gücünden yola çıkarak, teknolojiye bağlı dönüşümlerin insanlığın günlük yaşam alışkanlıklarını ve kültürel ortamını nasıl yeniden yorumladığını sorgulamaktadır. Nitel bir araştırma tasarımının tercih edildiği tez çalışmasında, The Matrix (1999-2021) serisi, Her (Aşk, 2013), Ready Player One (Başlat, 2018) ve Free Guy (Gerçek Kahraman, 2021) filmleri, tür film eleştirisi ile çözümlenmiştir. Araştırmada bu filmler üzerinden teknoloji, toplum ve sinema arasındaki ilişki çözümlenmektedir. Çalışmanın kuramsal çerçevesi, kültürel çalışmalar, medya teorisi, film eleştirileri, yönetmen söyleşi ve röportajları etrafında oluşmaktadır. Bu bağlamda yapay zekâ ve sanal gerçeklik teknolojilerini konu edinen bilim kurgu filmlerinin teknolojik yenliklerle beraber gelen kültürel, felsefi ve etik problemlere değinen eleştirel anlatılar olduğu çalışmada ortaya konmaktadır. Ele alınan filmler aracılığıyla teknolojinin, bilimsel bir gelişme olmasının yanında kültürel anlam üretimi, kimlik inşası ve iktidar ilişkilerinin yeniden yorumlandığı bir alan olduğu belirtilmektedir. Çalışma, teknoloji ve kültür arasındaki etkileşime dayanan karşılıklı ilişkinin sinemasal boyutlarını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak bu araştırmada, dijital kültürün hakim olmaya başladığı çağdaki bilim kurgu sinemasının, kültürel bellek, temsiliyet, kimlik ve beden inşası, gerçeklik ve etik sorunlar gibi kavramlar üzerinden teknolojiye yönelik yeni yorumlar geliştirdiği; sinemanın, dijital çağın kültürel yapısını hem temsil eden hem de eleştiren bir anlatı alanı olarak görev aldığı ifade edilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study analyses the multidimensional relationship between culture, technology and cinema, the ways in which culture makes sense of technology, and technology reinterpreted through cultural representations. By the 21st century, partly due to the impact of digitalisation, technology has transformed from a mere technical advancement into a cultural form that shapes society's ways of thinking, personal relationships and perception of reality. Building on this, the study draws on the power of science fiction cinema to generate predictions about the future and questions how technology-driven transformations reinterpret humanity's daily habits and cultural environment. The study utilises qualitative research methods and, within the framework of genre film analysis, examines The Matrix (1999-2021) series, Her (2013), Ready Player One (2018) and Free Guy (2021). The research analyses the relationship between technology, society and cinema through these films. The theoretical framework of the study is based on cultural studies, media theory, film criticism, director interviews and discussions. In this context, the study reveals that science fiction films dealing with artificial intelligence and virtual reality technologies are critical narratives that address the cultural, philosophical and ethical problems that accompany technological innovations. Through the films examined, it is stated that technology is not only a scientific development but also an area where cultural meaning production, identity construction, and power relations are reinterpreted. The study reveals the cinematic dimensions of the reciprocal relationship based on the interaction between technology and culture. In conclusion, this research states that science fiction cinema in the age of digital culture has developed new interpretations of technology through concepts such as cultural memory, representation, identity and body construction, reality and ethical issues; cinema serves as a narrative space that both represents and critiques the cultural structure of the digital age.
Benzer Tezler
- Gerçekçi kuram bağlamında Bela Tarr sineması
Bela Tarr cinema in the context of realistic theory
OSMAN ÇAKIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Sahne ve Görüntü SanatlarıErciyes ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURAK MEDİN
- 2010 sonrası Türk sinemasında yönetmen odaklı filmlerde zaman-mekân-hareket kavramlarının incelenmesi
An analysis of time-space-movement concepts in director centred films in Turkish cinema after 2010s
ALPER ERÇETİNGÖZ
Doktora
Türkçe
2019
İletişim BilimleriEge ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LALE KABADAYI
- İstanbul'un tarihî çevresinin değişimi üzerine sinematografik bir inceleme
A cinematographic examination of the transformation of Istanbul's historic environment
LEILA NOROUZI HASANBAROUGH
Doktora
Türkçe
2026
MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BURCU SELCEN COŞKUN
- Eş zamanlı devinim ve gerçeklik bükme kavramlarının“Doctor Strange”filmi üzerinden okunması
Reading of the concept simultaneous motion and reality bending through“The Doctor Strange”movie
GÜLŞAH ÜNER
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Güzel SanatlarSelçuk Üniversitesiİç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EBRU ERDOĞAN
- Agnès Varda and essay film
Agnès Varda ve deneme film
ASLIHAN ZEYNEP KAPLAMA
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Sahne ve Görüntü SanatlarıKadir Has Üniversitesiİletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. G. DENİZ BAYRAKDAR