Geri Dön

Mehmed Zahid Kotku'nun Tasavvufî Ahlâk adlı eserinde geçen hadislerin kritiği

A critical examination of the hadiths in Mehmet Zahid Kotku's Tasavvufî Ahlâk

PDF İndir

  1. Tez No: 998783
  2. Yazar: MUHAMMED EMİN KIZILGÜL
  3. Danışmanlar: PROF. DR. AHMET YILDIRIM
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Din, Religion
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

İslâmiyette dinî bilginin sahih biçimde aktarılması ve yaşanan hayata rehberlik etmesi, başta Kur'ân-ı Kerîm ve Sünnet olmak üzere temel kaynaklarla kurulan sağlıklı ilişkiye bağlıdır. Hadisler, bu iki ana kaynaktan biri olarak, inanç, ibadet ve ahlâk alanlarının şekillenmesinde belirleyici bir role sahiptir. Tasavvuf ise İslâm'ın ahlâkî ve manevî boyutunu merkeze alan bir ilim ve tecrübe alanı olarak, hadislerden yoğun biçimde beslenmiştir. Bu yakın ilişki, tasavvufî eserlerde hadislerin sıkça kullanılmasını beraberinde getirmiştir. Ancak bu durum, kullanılan rivayetlerin sıhhat durumunun ve bağlamının ilmî ölçütlerle değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır. Özellikle yakın dönem tasavvuf literatüründe, hadislerin ne ölçüde klasik hadis tenkidi kriterlerine uygun şekilde kullanıldığı meselesi, akademik açıdan üzerinde durulması gereken önemli bir problem alanı olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışma Mehmed Zahid Kotku'nun Tasavvufî Ahlâk adlı eserinde yer alan merfû hadisleri ilmî yöntemlerle inceleyerek, bu rivayetlerin sahihlik derecelerini, sened ve metin açısından güvenilirlik düzeylerini ve tasavvufî bağlamdaki kullanım biçimlerini ortaya koymaktadır. Eser bütünüyle taranarak yalnızca merfû rivayetler incelenmiş, mevkûf ve maktû rivayetler kapsam dışında tutulmuştur. Tespit edilen rivayetlerin kaynakları belirlenmiş, sened zincirleri klasik hadis literatüründeki varyantlarla karşılaştırılmış ve râvîlerin güvenilirlikleri cerh–ta'dîl eserleri ışığında değerlendirilmiştir. Metin analizlerinde rivayetlerin Kur'ân ve sahih hadislerle ilişkisi, ayrıca ahlâk, ihlâs, tevazu ve zühd gibi temalarla bağlantısı irdelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, Kotku'nun eserinde yer alan merfû hadislerin çoğu sahih veya hasen derecesindedir; bazı zayıf rivayetler ise terğîb–terhîb ve irşad amacıyla kullanılmıştır. Sonuç olarak çalışma, mezkur eserdeki hadisleri çok yönlü metodolojik hadis tenkidiyle ele almış, hadis–tasavvuf ilişkisine akademik katkı sağlamış ve literatürdeki boşluğu doldurmaya çalışmıştır.

Özet (Çeviri)

In Islam, the sound transmission of religious knowledge and its ability to guide lived life depend on a healthy relationship with the primary sources, foremost among them the Qurʾān and the Sunnah. As one of these two main sources, hadiths play a decisive role in shaping the fields of belief, worship, and ethics. Sufism, as a field of knowledge and experience that places the moral and spiritual dimensions of Islam at its center, has drawn extensively on hadiths. This close relationship has led to the frequent use of hadiths in Sufi works. However, this situation necessitates that the authenticity and contextual use of the transmitted reports be evaluated according to scholarly criteria. Especially in modern Sufi literature, the question of the extent to which hadiths are employed in accordance with the classical standards of hadith criticism emerges as an important problem area that requires academic attention.This study examines the marfūʿ hadiths found in Mehmed Zahid Kotku's Tasavvufî Ahlâk using scholarly methods, aiming to determine their degrees of authenticity, their levels of reliability in terms of isnād and matn, and their modes of use within a Sufi context. The work was examined in its entirety, and only marfūʿ reports were analyzed, while mawqūf and maqṭūʿ reports were excluded from the scope of the study. The sources of the identified reports were determined, their chains of transmission were compared with variants in the classical hadith literature, and the reliability of the transmitters was evaluated in light of works on al-jarḥ wa'l-taʿdīl. In the textual analyses, the relationship of the reports to the Qurʾān and sound hadiths, as well as their connections to themes such as ethics, sincerity, humility, and asceticism, were examined. According to the findings, most of the marfūʿ hadiths included in Kotku's work are of ṣaḥīḥ or ḥasan status, while some weak reports are employed for purposes of encouragement and warning (targhīb–tarhīb) and moral guidance. In conclusion, the study addresses the hadiths in the aforementioned work through a multidimensional methodological approach to hadith criticism, makes an academic contribution to the study of the relationship between hadith and Sufism, and fills a gap in the literature.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    998794

    Mehmet Zahit Kotku'nun Tasavvufî Ahlâk adlı eserindeki konuların aktüel değeri

    The contemporary relevance Of Mehmet Zahit Kotku's Tasavvufî Ahlâk

    FATMA YAVUZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    DinAnkara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi

    Tasavvuf Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ÖMER YILMAZ

  2. Tez No

    380033

    Mehmed Zahid Kotku'nun hayatı,eserleri ve Seyr ü Sülûk anlayışı

    Mehmed zahi̇d kotku's li̇ves, book's and understandi̇ng of Seyr u Suluk

    MÜZEKKİR KIZILKAYA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2015

    DinBozok Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. AHMET ATLI

  3. Tez No

    294469

    Mehmet Zahit Kotku'nun Hadislerle Nasihatler -I- isimli eserindeki hadislerin tahriç ve değerlendirilmesi

    Revealing and assessing the Prophet Muhammad?s sayings in Mehmet Zahit Kotku?s book headed ?Hadislerle Nasihatler -I- (Sermons/Advices Through the Prophet Muhammad?s Sayings -I-)?

    GÜLTEN YILMAZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2011

    DinSelçuk Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. FİKRET KARAPINAR

  4. Tez No

    967351

    Şahver Çelikoğlu'nun hayatı, eserleri ve tasavvufi görüşleri

    Şahver Çelikoğlu's life, works and sufi views

    HAYRUNNİSA KELEŞ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    DinKarabük Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ UĞUR GÖZEL

  5. Tez No

    383475

    Mahmud Es'ad Coşan'ın hayatı, eserleri ve tasavvufi görüşleri

    Mahmud Es'ad Cosan: Life, work and his sufi perspective

    MUHAMMED ZAHİD ERKAYA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2014

    DinAnkara Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MUSTAFA AŞKAR

Geri Dön