Türkiye'de sokak hayvanları ve hayvanseverlerin medyada temsili: Ahlaki panik bağlamında eleştirel söylem analizi
The representation of stray animals and animal advocates in the media in Turkey: A critical discourse analysis in the context of moral panic
- Tez No: 999112
- Danışmanlar: PROF. DR. ONUR GÜNEŞ AYAS
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İnsan ve Toplum Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sokakta yaşayan hayvanlar, kenti insanlarla birlikte paylaşan türler olarak hem geçmişte hem günümüzde kamusal alanın ve medyanın tartışmalı özneleri olmuşlardır. Son yıllarda artan köpek popülasyonu, köpek saldırıları ve hayvanlara yönelik şiddet vakaları ile Hayvanları Koruma Kanunu'nda yapılan değişikliğin etrafında yürütülen tartışmalar; konunun yalnızca bir hayvan refahı meselesi olmadığını, aynı zamanda toplumsal, siyasal ve ideolojik boyutlar taşıdığını göstermektedir. Medya, olayları yalnızca aktaran bir araç değil; bilgiyi üreten, anlamı şekillendiren bir alandır. Bu bağlamda, sokakta yaşayan hayvanların, hayvanseverlerin, muhalif politik aktörlerin ve kamuoyu oluşturabilecek aktörlerin temsilleri, toplumda bu gruplara yönelik algıların nasıl kurulduğunu anlamak açısından önemlidir. Çalışma; medyada yer alan bu temsillerin, yasa süreci bağlamında hangi söylemler üzerinden inşa edildiğini, hangi toplumsal değerlerle ilişkilendiğini çözümlemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Türkiye'de 2024 yılında Hayvanlarını Koruma Kanunu'nda yapılan değişikliğin sürecine ilişkin haberleri incelemekte ve haberlerdeki temsil biçimlerini ahlaki panik kuramı ile toplumsal inşacı yaklaşım çerçevesinde değerlendirmektedir. Farklı ideolojik yönelimlere sahip gazetelerde yayınlanan haberler, kanunun Resmî Gazete'de ilanından önceki ve sonraki birer aylık dönemi kapsayacak biçimde incelenmiştir. Çalışmada nitel araştırma yaklaşımıyla kategorik içerik analizi tekniği ve eleştirel söylem analizi yöntemi birlikte kullanılmıştır. Belirlenen anahtar kelimeler üzerinden tarama yapılmış; ardından söylemsel kategoriler oluşturularak haberlerin dili ve söylemi çözümlenmiştir. Bulgular, haber söylemlerinin ideolojik yönelimlere göre belirgin biçimde ayrıştığını göstermiştir. Hayvanlar, hayvanseverler ve diğer aktörlere yönelik temsiller kendi ideolojik hatları içinde tutarlı bir biçimde yeniden üretilmiştir. Yasa gerekçesi, muhalefet şerhleri ve haber metinleri arasındaki örtüşmeler, söylemlerin önce siyasal alanda üretildiğini ve medyada yeniden dolaşıma sokularak toplumsal anlamı yapılandırdığını göstermiştir. Genel olarak, yasa tartışmalarının medyada keskin biçimde kutuplaşmış temsil kalıpları üzerinden yeniden çerçevelendiği ve bu süreçte toplumsal algının ideolojik eksenlerde yeniden kurulduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
Stray animals, as species that share the city with humans, have long been contested subjects within both public spaces and the media. In recent years, the growing dog population, incidents of dog attacks, cases of violence against animals, and the debates surrounding the amendments to the Animal Protection Law have demonstrated that the issue extends beyond animal welfare, encompassing social, political, and ideological dimensions. The media is not merely a channel that reports events; it is a field in which knowledge is produced and meaning is shaped. In this context, the representations of stray animals, animal advocates, oppositional political actors, and other public figures are critical for understanding how social perceptions toward these groups are constructed. The study aims to analyze through which discourses these representations are constructed within the context of the legislative process and how they are associated with particular social values. The research examines news coverage related to the 2024 amendment to the Animal Protection Law in Türkiye, evaluating representational patterns through the frameworks of moral panic theory and social constructionism. News articles from newspapers with differing ideological orientations were analyzed across a one-month period before and after the law's publication in the Official Gazette. Adopting a qualitative research approach, the study employs the categorical content analysis technique and the critical discourse analysis method. News reports were identified through keyword-based searches, followed by the development of discursive categories through which language and meaning were examined. The findings reveal that media discourses differ significantly according to ideological positioning. Representations of animals, animal advocates, and other actors were consistently reproduced within their respective ideological lines. The overlaps between the law's justification, dissenting reports, and news narratives indicate that discourses are first produced in the political sphere and subsequently recirculated in the media, thereby structuring public meaning. Overall, the study concludes that media debates surrounding the law are reframed through sharply polarized representational patterns, contributing to the reconstruction of public perception along ideological boundaries.
Benzer Tezler
- Kent yaban hayatı ve sokak hayvanları arasındaki ilişkilerin araştırılması İstanbul-Kadıköy örneği
Investigation of relationships between urban wildlife and stray animals the case of Istanbul-Kadiköy
UMUT YÜKSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Ormancılık ve Orman Mühendisliğiİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEYNEL ARSLANGÜNDOĞDU
DOÇ. DR. VEDAT BEŞKARDEŞ
DOÇ. DR. CEM DALYAN
- Türkiye'de hayvan hakları politikalarının tarihsel gelişimi ve toplumsal yansımaları
Turkey's history of animal rights policies and their societal implications
MEHMET ERSİN DİZLEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk İnkılap TarihiTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAKAN YAŞAR
- Exploratory analysis of animal rights field in Turkey: Identities and discourses
Türkiye'de hayvan hakları alanının keşifsel analizi: Kimlikler ve söylemler
DENİZ HOŞBAY BAYRAKTAR
Doktora
İngilizce
2024
İşletmeAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiYönetim ve Organizasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KERİM ÖZCAN
- From coexistence to the great divide: Repositioning Türkiye's stray dogs through a posthumanist lens
Birlikte yaşamdan kopuşa: Türkiye'nin sokak köpeklerini posthümanist bir perspektifle yeniden konumlandırmak
RANA İŞTEBEN ÇELİK
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Sosyolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiBilim, Teknoloji ve Toplum Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. ASLI ÖĞÜT ERBİL
- Osmanlı'dan Cumhuriyet'e Türkiye'de hayvan hakları: Himaye-i Hayvanat Cemiyeti
Animal rights in Turkey from the Ottoman Empire to the Republic: Animal Protection Sociaty
ESMA NUR GÖKEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
TarihBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURAY ÖZDEMİR TİRYAKİ