Hattat Mustafa Halim Özyazıcı'nın seçilmiş bazı eserleri üzerinde bir değerlendirme
An evaluation of some selected works by calligrapher Mustafa Halim Özyazıcı
- Tez No: 999658
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NEBİ BUTASIM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bingöl Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hat sanatı, Kur'ân-ı Kerim'in yazıya geçirilmesiyle birlikte şekillenmeye başlayan ve zaman içerisinde estetik, düşünsel ve ahlaki boyutlar kazanarak gelişen köklü bir sanat dalıdır. Türk-İslâm kültüründe önemli bir ifade alanı hâline gelen bu sanat, kamış kalem, is mürekkebi ve aharlı kâğıt gibi geleneksel malzemeler aracılığıyla icra edilmekle birlikte, yalnızca yazının aktarımını değil, aynı zamanda estetik ölçüleri ve sanat anlayışını da yansıtan bir kültürel miras niteliği taşımaktadır. Bu çalışma, Türk-İslâm sanatlarının temel alanlarından biri olan hüsn-i hat sanatını merkeze alarak, Cumhuriyet döneminin önde gelen hattatlarından Mustafa Halim Özyazıcı'nın hayatı, sanat anlayışı ve bazı eserlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, Osmanlı'dan Cumhuriyet'e geçiş sürecinde hat sanatının karşılaştığı değişimler ve bu değişimlerin sanat üzerindeki etkileri ele alınmış; söz konusu süreçte Halim Özyazıcı'nın üstlendiği rol değerlendirilmiştir. Sanatkâr, sülüs, nesih ve ta'lik gibi klasik yazı türlerindeki ustalığının yanı sıra, Cumhuriyet döneminde Latin harfleriyle gerçekleştirdiği çalışmalar ve grafik tasarım alanındaki faaliyetleriyle de dikkat çekmiştir. Bu yönüyle Halim Özyazıcı, geleneksel hat anlayışını modern dönemin imkânlarıyla birleştirerek sanata özgün bir boyut kazandırmıştır. Ayrıca yetiştirdiği talebeler ve verdiği eğitimler aracılığıyla hüsn-i hat sanatının devamlılığına katkı sağlamış, sanat ahlakı ve estetik değerlerin aktarılmasında etkili olmuştur. Çalışmanın temel hedefi, Mustafa Halim Özyazıcı'nın sanatını, bazı eserlerini ve Türk hat sanatına kazandırdığı yenilikleri ortaya koymaktır. Bu doğrultuda literatür taraması yapılmış; sanatçıya ait kataloglar, koleksiyonlar ve akademik çalışmalar incelenmiş, ayrıca dönemin sanat ortamı ve sanatçının eserleri üzerinden değerlendirmelerde bulunulmuştur. Elde edilen veriler, Halim Özyazıcı'nın yalnızca usta bir hattat olmanın ötesinde, Cumhuriyet döneminde hat sanatının yeniden şekillenmesinde belirleyici bir sanatkâr olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak bu tez, Mustafa Halim Özyazıcı'nın hayatı ve eserleri ekseninde hüsn-i hat sanatının tarihsel gelişimine ışık tutmakta ve sanatçının Türk-İslâm estetik geleneğine sunduğu katkıları ortaya koymaktadır. Böylece hem sanat tarihi hem de kültürel miras açısından önemli bir ismin sanatı kayıt altına alınarak gelecek kuşaklara aktarılması hedeflenmektedir.
Özet (Çeviri)
Calligraphy is a deeply rooted art form that began to take shape with the transcription of the Holy Qur'an and gradually developed by acquiring aesthetic, intellectual, and ethical dimensions. Within Turkish-Islamic culture, it has become a significant means of expression, representing not only the transmission of text but also a cultural heritage that embodies artistic principles and aesthetic values. Executed with traditional materials such as reed pens, soot-based ink, and burnished paper, calligraphy reflects a long-standing artistic tradition. This study focuses on the art of hüsn-i hat, one of the fundamental branches of Turkish-Islamic arts, and examines the life, artistic approach, and works of Mustafa Halim Özyazıcı, one of the prominent calligraphers of the Republican period.The research addresses how calligraphy was reinterpreted under changing conditions during the transition from the Ottoman Empire to the Republic and evaluates the role undertaken by Mustafa Halim Özyazıcı in this process. In addition to his mastery of classical script styles such as sülüs, nesih, and taʿlîq, Özyazıcı attracted attention through his works produced with the Latin alphabet and his contributions to the field of graphic design during the Republican era. In this respect, he endowed calligraphy with a distinctive identity by combining traditional practices with the possibilities of the modern period. Furthermore, through the students he trained and the art education he provided, he contributed to the continuity of calligraphy and played a significant role in transmitting artistic ethics and aesthetic understanding to subsequent generations. The primary aim of this study is to reveal Mustafa Halim Özyazıcı's artistic vision, his works, and the innovations he introduced to Turkish calligraphy. Accordingly, a comprehensive literature review was conducted, including catalogues, collections, and academic studies related to the artist. In addition, evaluations were made based on the artistic milieu of the period and an analysis of Özyazıcı's works. The findings indicate that Halim Özyazıcı was not only a master calligrapher but also an influential artist who played a decisive role in the reshaping of calligraphy during the Republican period.In conclusion, this thesis sheds light on the historical development of calligraphy through the life and works of Mustafa Halim Özyazıcı and highlights his contributions to the Turkish-Islamic aesthetic tradition.
Benzer Tezler
- Türk hat sanatı ve Hattat Mustafa Halim Özyazıcı'nın Ankara camilerindeki eserlerinin incelenmesi
Turkish calligraphy art and investigates of caligrapher Mustafa Halim Özyazıcı?s work in Ankara mosques
ÖZGÜR ÇETİNTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
El SanatlarıGazi ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. YILMAZ ÖZCAN
- Hattat Mustafa Halim Özyazıcı hayatı, sanatı ve eserleri
Life, art and works of Mustafa Halim Özyazıcı, the calligrapher
YUSUF BİLEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
El SanatlarıAtatürk Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF.DR. NACİ OKCU
- Hattat Hamid Aytaç ve Halim Özyazıcı'nın bazı eserlerinin temel tasarım ilkeleri bakımından tahlili
Calligrapher Hami̇d Aydaç and Hali̇m Özyazıcı's some of the works in terms of the basic design of the assay
SÜMEYRA ERDEM
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Güzel SanatlarSelçuk ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATİH ÖZKAFA
DOÇ. DR. E.EGEMEN ASLAN
- Hattat Hamid Aytaç hayatı ve eserleri
Başlık çevirisi yok
ÖMER MOHAMED ALİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
El SanatlarıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SAVAŞ ÇEVİK
- Celî divanî levhalarda hareke ve tezyînî unsurlar
Diacritical marks (Ḥarakat) and decorative elements in Jali divani script
ABDURRAHİM KAHYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Güzel SanatlarSelçuk ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAFİZE MELEK HİDAYETOĞLU