Bursa İnebey Kütüphanesi'nde bulunan bir Terceme-i Kur'ân (Fâtiha Sûresi, Bakara Sûresi, Âl-i İmrân Sûresi, Nisâ Sûresi, Mâide Sûresi 1b-127a) (Metin-inceleme)
A translation of the Qur'an found in the Bursa İnebey Library (Surah Al-Fatiha, Surah Al-Baqarah, Surah Al-Imran, Surah An-Nisa, Surah Al-Ma'idah 1b-127a) (Text-analysis)
- Tez No: 999659
- Danışmanlar: DOÇ. DR. REYHAN ÇORAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hasan bin Ali el-Bestāmi tarafından istinsah edilen Terceme-i Kur'an adlı eser, bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Eserin, Eski Anadolu Türkçesi dönemine ait satır arası ilk Kur'an tercümesi olduğu düşünülmektedir. Tez kapsamında 1b-127a arasındaki varaklar transkripsiyon alfabesine aktarılmıştır. Bu varaklar arasında yer alan ilk altı cüz, Fâtiha, Bakara, Âl-i İmrân, Nisâ ve Mâide sûreleri incelenerek Allah Teâlâ'nın isim ve sıfatları tespit edilmiştir. Tespit edilen isim ve sıfatlar tablolar halinde araştırmacılara sunulmuştur. Sûre tablolarında Kur'ân tercümelerinin 15. yüzyıldan 21. yüzyıla kadar değişim seyri ortaya konmak istenmiştir. Bu amaçla tez konusunu oluşturan ve 15. yüzyılda kaleme alınan Hasan bin Ali el-Bestāmi'nin Terceme-i Kur'an adlı eserine, erken cumhuriyet döneminde yazılan ve kendisinden sonra pek çok esere kaynaklık eden Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır'ın Hak Dini Kur'an Dili adlı eserine, Hasan Basri Çantay'ın Kur'an tercümelerinde çığır açan Kur'ân-ı Hakîm ve Meâl-i Kerîm adlı eserine ve günümüz Türkçesiyle hazırlanan, resmi olarak da kabul gören Diyanet İşleri Başkanlığının Kur'ân-ı Kerim meâline yer verilmiştir. Bu eserler, kaleme alındıkları yüzyıllar, itibâr edilir kaynaklar olmaları, müelliflerinin titiz çalışmaları ve dil hassasiyetleri, resmi makamlarca kabul edilmeleri gibi ayrı ayrı kendilerine has özellikleri sebebiyle temsilî olarak seçilmişlerdir. Allah Teâlâ'nın isim ve sıfatları üzerinden Türkçenin gelişim ve değişim seyrinin takibi amaçlandığı için eserler kronolojik sıra ile tabloya yerleştirilmiştir. Sûre tablolarında âyetler ve tercümeler bütün olarak verilmiştir. Böylece Allah Teâlâ'nın isim ve sıfatlarıyla birlikte Türkçe cümle yapısının incelenmesi için de imkân sağlanmıştır.
Özet (Çeviri)
The work entitled Terceme-i Kur'an, transcribed by Hasan bin Ali al-Bestāmi, is the subject of this study. It is believed to be the first interlinear translation of the Quran from the Old Anatolian Turkish period. Within the scope of this thesis, folios 1b-127a have been transcribed into a transcription alphabet. The first six chapters within these folios Surah al-Fatiha, Surah al-Baqarah, Surah al-Imran, Surah an-Nisa, and Surah al-Ma'idah have been examined to identify the names and attributes of Allah. These identified names and attributes are presented to researchers in tabular form. The tables of surahs aim to illustrate the evolution of Quran translations from the 15th to the 21st century. For this purpose, the following works, which form the subject of this thesis and were written in the 15th century, have been included: Hasan bin Ali al-Bestāmi's Terceme-i Kur'an (Translation of the Quran); Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır's Hak Dini Kur'an Dili (The True Religion, the Language of the Quran), written in the early Republican period and serving as a source for many subsequent works; Hasan Basri Çantay's Kur'ân-ı Hakîm ve Meâl-i Kerîm (The Holy Quran and its Noble Translation), a groundbreaking work in Quran translations; and the officially accepted Quran translations of the Presidency of Religious Affairs, prepared in modern Turkish. These works were representatively selected due to their unique characteristics, such as the centuries in which they were written, their status as reliable sources, the meticulous work and linguistic sensitivity of their authors, and their acceptance by official authorities. Since the aim is to trace the development and change of the Turkish language through the names and attributes of Allah, the works are placed in the table in chronological order. In the surah tables, the verses and their translations are given in their entirety. This provides an opportunity to study the names and attributes of Allah, as well as the sentence structure of the Turkish language.
Benzer Tezler
- Bursa İnebey Kütüphanesi'nde bulunan Ulu Cami Koleksiyonuna ait yazma eserlerin şemse cilt kapakları
Semse bookbinding covers of manuscripts which belong to Great Mosque Collection in Bursa Inebey Library
YASİN ÇAKMAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Güzel SanatlarMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. HABİB İŞMEN
- Bursa İnebey yazma eser kütüphanesi'ndeki fıkıh ile ilgili risâleler üzerine bir araştırma
A research on manuscript epistles related to fiqh in Bursa Inebey manuscript library
BİLAL USLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
HukukBursa Uludağ ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RECEP CİCİ
- Bursa İnebey Yazma Eserler Kütüphanesin'nde bulunan tezyinli hat levhalarının incelenmesi
Başlık çevirisi yok
ÖZGE İNAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Güzel SanatlarDokuz Eylül ÜniversitesiGeleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
DOÇ. GÜL GÜNEY ZİNCİR
- GE5299 numaralı Bursa Cöngü (Giriş-dil incelemesi-metin-dizin)
The Bursa Cönk numbered GE5299 (Introduction–language examination– text–directory)
EBRU KUYBU DURMAZ
Doktora
Türkçe
2022
DilbilimBursa Uludağ ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE ŞAHİN
- Ondokuzuncu yüzyıla ait bir baytarnamede at kültürü (yazılı ve basılı kaynaklarla karşılaştırma)
Başlık çevirisi yok
ALİ ABBAS ÇINAR