Tarım çalışanlarında pestisit maruz kalımı ve dikkat düzeyi
Pesticide exposure and attention level in agricultural workers
- Tez No: 999782
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MAHMUT SAADİ YARDIM, PROF. DR. SİBEL KIRAN BAYAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Halk Sağlığı, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İş Sağlığı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Özpolat Çakar N., Tarım Çalışanlarında Pestisit Maruz Kalımı ve Dikkat Düzeyi, Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü İş Sağlığı Programı Doktora Tezi, Ankara, 2026. Bu tez çalışması, tarım çalışanlarında pestisit maruz kalım riskinin dikkat eksikliği düzeyi ile ilişkisini ve bu ilişkide mental sağlık durumunun rolünü incelemek amacıyla yapılan kesitsel tipte bir araştırmadır. Araştırmada, Mersin ili, Erdemli Ziraat Odası'na kayıtlı 1050 tarım çalışanından 400'üne ulaşılmıştır. Çalışanların sosyodemografik özellikleri, alışkanlıkları, çalışma yaşamı özellikleri, pestisitle karşılaşma durumları, mental sağlık durumları ve dikkat düzeyleri değerlendirilmiştir. Pestisit maruz kalım riski; maruz kalım süresi, sıklığı ve miktarı, kullanılan pestisitin toksisitesi, maruz kalım yaşı, pestisit uygulama eğitimi alma ve kişisel koruyucu donanım kullanımı gibi etkenlerin geriye dönük sorgulanmasıyla oluşturulan toplam risk puanı üzerinden hesaplanmıştır. Dikkat eksikliği düzeyleri incelendiğinde 18 katılımcının (%4,5) DEHB tanısıyla tutarlı olduğu, klinik olarak değerlendirilmesi gerektiği saptanmıştır. Dikkat eksikliği düzeyi ile ilişkili değişkenleri belirlemek amacıyla yapılan çoklu doğrusal regresyon analizinde; alkol kullanma alışkanlığı olan (p=0,042; %95GA 0,03/ 1,41), gündüz uykululuk durumu (p=0,002; %95GA 0,06/ 0,24), mental sağlık durumu (p<0,001, %95GA 0,41/ 0,57) ve pestisit risk durumu (p=0,006 %95GA 0,03/ 0,17) puanları yüksek olan çalışanlarda dikkat eksikliği düzeyinin yüksek olduğu görülmüştür. Dikkatsizlik alt boyutu ile alkol kullanma, kronik hastalık varlığı, gündüz uykululuk durumu ve mental sağlık durumu; hiperaktivite/dürtüsellik alt boyutu ile alkol kullanma, mental sağlık durumu ve pestisit risk durumu ilişkili bulunmuştur. Aracılık analizi sonuçları ise, mental sağlık durumunun, pestisit risk durumu ile dikkat eksikliği düzeyi arasındaki ilişkiyi açıklayan bir aracı mekanizma olmadığını göstermiştir. Sonuç olarak, tarım çalışanlarında dikkat eksikliği düzeyinin çoklu faktörlerle ilişkili olduğu pestisit maruz kalımını azaltmaya yönelik uygulamalarla birlikte mental sağlığı güçlendirmeye yönelik önlemlerin birlikte ele alınmasının uygun olacağı değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
Özpolat Çakar N., Pesticide Exposure and Attention Level in Agricultural Workers, Hacettepe University, Graduate School of Health Sciences, Occupational Health Program PhD Thesis, Ankara, 2026. This thesis is a cross-sectional study conducted to examine the relationship between the risk of pesticide exposure and attention deficit level in agricultural workers, and the role of mental health status in this relationship. The study included 400 out of 1050 agricultural workers registered with the Erdemli Chamber of Agriculture in Mersin province. The sociodemographic characteristics, habits, work life characteristics, pesticide exposure, mental health status, and attention levels of the workers were evaluated. The risk of pesticide exposure was calculated based on a total risk score created by retrospectively questioning factors such as exposure duration, frequency and amount, toxicity of the pesticide used, age of exposure, receiving pesticide application training, and use of personal protective equipment. When attention deficit levels were examined, it was determined that 18 participants (4.5%) had levels consistent with an ADHD diagnosis and required clinical evaluation. In the multiple linear regression analysis conducted to determine the variables associated with attention deficit level; it was observed that employees with higher scores in alcohol use habit (p=0.042; 95% CI 0.03/1.41), daytime sleepiness (p=0.002; 95% CI 0.06/0.24), mental health status (p<0.001, 95% CI 0.41/0.57), and pesticide risk status (p=0.006 95% CI 0.03/0.17) had higher attention deficit levels. The inattention subscale was associated with alcohol use, presence of chronic disease, daytime sleepiness, and mental health status; the hyperactivity/impulsivity subscale was associated with alcohol use, mental health status, and pesticide risk status. The mediation analysis results showed that mental health status was not a mediating mechanism explaining the relationship between pesticide risk status and attention deficit level. In conclusion, it was assessed that attention deficit levels in agricultural workers are related to multiple factors, and that measures to strengthen mental health should be considered together with practices aimed at reducing pesticide exposure.
Benzer Tezler
- Adana ili Ceyhan ilçesi tarım çalışanlarında pestisit kalıntısı ve asetilkolinesteraz enzim aktivitesinin araştırılması
Investigation of pesticide residue and acetylcholinesterase enzyme activity in Adana Ceyhan District aglicultural workers
SALİHA ÇELİK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Halk SağlığıÇukurova ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHSİN AKBABA
- Narlıdere ve Balçova ilçesi sera çalışanlarının pestisit kullanım durumları
Pesticide usage and greenhouse workers in Narlıdere and Balcova district
AKÇA ERGÖNEN (TOPRAK)
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2000
Adli TıpDokuz Eylül ÜniversitesiAdli Tıp Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERPİL SALAÇİN
- Tarım sektöründe tütün yetiştiriciliği çalışanlarında iş sağlığı ve güvenliği; Malatya ili örneği
Occupational health and safety in tobacco farming employees in the agricultural sector; sample of Malatya
KÜBRA KARAKAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Halk SağlığıUşak Üniversitesiİş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM BULDUK
- Şanlıurfa İl Merkezine bağlı köylerde tarım iş kolunda akut yaralanma sıklığı ve kişi / ortam faktörleri
Frequency of acute injury and personal/environmental factors in agriculture in villages of Şanliurfa city centre
SAMİ AKPİRİNÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Halk SağlığıHarran ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEYNEP ŞİMŞEK
- İş sağlığı ve güvenliği bakımından geri dönüşüm yaklaşımları: Pestisit ve kimyasal gübre zararını en aza indirmede kompost gübre ve solucan gübresi üretiminde iyi örnekler
Recycling approaches in terms of occupational health and safety: Good examples in composting fertilizer and worm fertilizer production to minimize pesticide and chemical fertilizer damage
NAZMİ CEMALOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Halk Sağlığıİstanbul Rumeli Üniversitesiİş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OSMAN ÇAKMAK