Deleuze'de kurum felsefesi: Dolaylı işlevselcilikten dinamik yapısalcılığa
Deleuze's philosophy of institutions: From indirect functionalism to dynamic structuralism
- Tez No: 999810
- Danışmanlar: PROF. DR. NEDİM YILDIZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Felsefe, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Sosyal kurumlar, Social institutions
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Gilles Deleuze'ün erken ve geç dönemde kuruma ilişkin düşüncelerini sistematik biçimde ele alarak, dolaylı işlevselcilikten dinamik yapısalcılığa yönelen dönüşümü ortaya koymayı amaçlamaktadır. Kurumsal teorinin antropoloji alanındaki iki temel çizgisi olan Bronisław Malinowski'nin işlevselciliği ve Claude Lévi-Strauss'un yapısalcılığı ele alınmış; böylece Deleuze'ün kurum felsefesinin, bu iki kurucu antropolojik perspektifle hem temas eden hem de onlardan belirgin biçimde ayrışan özgün bir bağlama sahip olduğu gösterilmiştir. Tezin ilk bölümünde, Michel Foucault'nun hükümranlık, disiplin ve denetim modelleri üzerinden geliştirdiği tarihsel-siyasal analizler kurumsal bağlamda incelenmiştir. Bu çerçeve, kurumların modern iktidar stratejileriyle iç içe geçtiğini ve Deleuze'ün düşüncesinin de bu iktidar ilişkilerindeki dönüşümle birlikte anlaşılması gerektiğini ortaya koyar. İkinci bölümde, Deleuze'ün David Hume okumalarına dayanan erken dönem düşüncesi ayrıntılandırılmış; Hume'un çağrışım ilkeleri ve özellikle sempati kavramının, kurumların toplumsal düzeni mümkün kılan alışkanlıklar üzerinden anlaşmasında Deleuze'e sağladığı katkı tartışılmıştır. Aynı şekilde, Henri Bergson'un sezgi felsefesinin ve élan vital kavrayışının da bu dönemde Deleuze'ün kurumlara ilişkin düşüncelerinin şekillenmesinde etkili olduğu vurgulanmıştır. Bu dönemde saptanan Deleuze'ün dolaylı işlevselcilik kavrayışı, Malinowski'nin klasik işlevselciliğiyle karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, evlilik ve mülkiyet kurumları sınırlı sempatinin aşılması ve eğilimlerin ve ihtiyaçların tatminlik prosedürlerinin belirlenmesinde örnek olarak sunulmuştur. Üçüncü bölümde, Benedictus de Spinoza'nın conatus ve Friedrich Nietzsche'nin güç istenci kavrayışının, Deleuze'ün geç dönem kurum eleştirilerini ve dinamik yapısalcılığa yön veren kavramları nasıl şekillendirdiği ele alınmıştır. Kurumların arzuyla ilişkili dinamik ve farklılaşan yapısı, Lévi-Strauss'un yapısalcılığından hem beslenen hem de onu aşan bir perspektifle ortaya konmuştur. Çalışma, Deleuze'ün kurumlara ilişkin düşüncesinin tek bir çizgide ilerlemediğini; aksine, farklı dönemlerdeki kavramsal gerilimler ve yön değişimleri üzerinden üretken bir çeşitlilik sunduğunu ileri sürer.
Özet (Çeviri)
This study aims to trace the transformation from indirect functionalism to dynamic structuralism by systematically addressing Gilles Deleuze's early and late reflections on institutions. The two central anthropological approaches to institutional theory, Bronisław Malinowski's functionalism and Claude Lévi-Strauss's structuralism, are discussed in order to demonstrate that Deleuze's philosophy of institutions occupies a distinctive position that both intersects with and diverges from these foundational perspectives. In the first chapter, Michel Foucault's historical-political analyses of sovereignty, discipline and control are approached within the context of an institutional framework. This framework demonstrates that institutions are embedded within modern strategies of power and that Deleuze's thought should be read alongside the transformations that take place within these power relations. In the second chapter, Deleuze's early thought grounded in his readings of David Hume is elaborated, and it is discussed how Hume's principles of association, and especially the notion of sympathy, contribute to Deleuze's account of how institutions arise through the habits and customs that make social order possible. Likewise, Henri Bergson's philosophy of intuition and his conception of élan vital also play a significant role in shaping Deleuze's reflections on institutions during this period. The indirect functionalist conception identified in Deleuze's thought during this period is evaluated comparatively in relation to Malinowski's classical functionalism. In this context, the institutions of marriage and property are presented as examples of extending naturally limited sympathy and designating procedures for the satisfaction of tendencies and needs. The last chapter considers the manner in which Benedictus de Spinoza's notion of conatus and Friedrich Nietzsche's concept of will to power guided Deleuze's late-period critiques of institutions and his approach to dynamic structuralism. The desire-related and dynamic structure of institutions is presented from a perspective that is simultaneously nourished by and goes beyond Lévi-Strauss's classical structuralism. Deleuze's philosophy of institutions produces multiplicity through conceptual tensions and shifts in direction across different periods.
Benzer Tezler
- Hak yaratmak: Deleuze felsefesinde hayat ve içtihat
Creating right: Life and jurisprudence in Deleuze's philosophy
SİNAN KÜRKCÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
SosyolojiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. CEM DOĞAN YAŞAT
- Mimari temsilde eleştiri oluş farklanmalarını sorunsallaştırmak
Problematizing the differentiations of becoming-critique in architectural representation
MUSTAFA MORTAŞ
Doktora
Türkçe
2022
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. PELİN DURSUN ÇEBİ
- Identities in flux: A cartography of feminist artistic practice in the Middle East
Akışkan kimlikler: Orta Doğu'daki feminist sanat pratiğinin bir kartografisi
OĞUZ KAAN KAYIR
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Felsefeİhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesiİletişim ve Tasarımı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU BAYKAN
- Temporality and belief: Time of the political from the perspective of an ethics of immanence in the philosophy of Deleuze
Zamansallık ve inanç: Deleuze'ün felsefesinde içkin etik açısından siyasalın zamanı
PİRAYE BURCU YALIM
Doktora
İngilizce
2012
Felsefeİhsan Doğramacı Bilkent ÜniversitesiGrafik Tasarımı Ana Sanat Dalı
PROF. DR. MAHMUT MUTMAN
YRD. DOÇ. DR. DİLEK KAYA
- Gilles Deleuze'ün sinematografik imgeleri çerçevesinde Stanley Kubrick'in Otomatik Portakal filminin analizi
The analysis of Stanley Kubrick's a Clockwork Orange within the frame of Gilles Deleuze's cinematographic images
LEYLA DEMİROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
FelsefeVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FIRAT İLİM