Üstbilişsel strateji öğretiminin ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin beceri temelli problem çözme başarılarına etkisi
The effect of metacogni̇ti̇ve strategy instructi̇on on ski̇ll-based problem-solvi̇ng success of 5th grade mi̇ddle school students
- Tez No: 999809
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NEJLA GÜREFE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Matematik, Eğitim ve Öğretim, Mathematics, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Üstbilişsel öğrenme stratejileri, Metacognitive learning strategy
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mersin Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Matematik bilimi; yapısı gereği soyut verilerin somutlaştırılmasını, somut olguların ise zihinsel şemalarla soyutlanarak yeniden anlamlandırılmasını zorunlu kılan bilişsel bir süreçtir. Bu süreçte problemlerin başarıyla çözülebilmesi, bireylerin sadece işlem becerilerini değil, aynı zamanda bilişsel ve üstbilişsel becerilerini de aktif bir biçimde kullanmalarına bağlıdır. Öğrencilerin kendi öğrenme süreçlerini yönetebilmeleri, bilişsel farkındalık kazanmaları ve karşılaştıkları karmaşık problemlerde hangi stratejiyi, ne zaman kullanacaklarına bağımsız olarak karar verebilmeleri için sistemli bir üstbilişsel strateji öğretimine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu ihtiyaçtan hareketle tasarlanan bu araştırmada, üstbilişsel stratejileri öğretimin özellikle muhakeme, akıl yürütme ve üst düzey analiz yeteneği gerektiren beceri temelli matematik problemlerini çözmedeki etkisi araştırılmıştır. Beceri temelli promlemler, öğrencinin sadece formül bilgisini değil, bilgiyi yeni durumlara transfer etme ve süreci yönetme becerisini de ölçtüğü için üstbilişsel farkındalık bu noktada anahtar bir rol oynamaktadır. Araştırma, karma desenli olup nicel araştırma yöntemi olarak“ön test-son test-kalıcılık kontrol gruplu yarı deneysel desen”nitel olarak ise durum çalışması kullanılmıştır. Çalışma grubu, Türkiye'nin güney bölgesinde yer alan bir devlet ortaokulunda öğrenim gören ve sosyo-ekonomik düzeyleri benzerlik gösteren 58 beşinci sınıf öğrencisinden (10-11 yaş) oluşmuştur. Grupların dağılımı, deney grubunda 30 öğrenci (16 kız, 14 erkek), kontrol grubunda ise 28 öğrenci (14 kız, 14 erkek) şeklinde olmuştur. Aynı okul bünyesinden seçilen bu iki sınıf, gruplar arası denkliğin sağlanması amacıyla yansız atama yöntemi ile deney ve kontrol grupları olarak belirlenmiştir. Uygulama sürecinde deney grubunda dersler, üstbilişsel stratejilere dayalı bir öğretim modeliyle işlenmiş; öğrencilere kendi düşünme süreçlerini izleme, yönetme, hatalarını fark etme ve süreci değerlendirme becerileri kazandırılmaya çalışılmış, kontrol grubunda ise herhangi bir deneysel müdahale yapılmadan, mevcut müfredat programına ve ders kitabına dayalı öğretim yöntemi sürdürülmüştür. Nicel verilerin analizinde ANCOVA, nitel verilerin analizinde ise içerik analizi kullanılmıştır. Araştırmada üstbilişsel strateji öğretiminin öğrencilerin beceri temelli problem çözme performanslarını anlamlı olarak olumlu yönde etkilediği belirlenmiştir. Ayrıca bu eğitim öğrencilerin üstbilişsel farkındalığını da anlamlı olarak arttırmıştır. Bu eğitimin öğrenciler üzerinde olumlu duygular oluşturduğu da belirlenmiştir. Erken dönemde sağlanan bu beceri gelişiminin, öğrencilerin ileriki sınıf seviyelerinde karşılaşacakları daha karmaşık akademik zorlukları aşmalarında ve öz düzenlemeli öğrenenler haline gelmelerinde önemli bir kolaylık sağlayacağı öngörüldüğünden sınıf içi uygulamalarda bu strateji öğretiminin kullanımı önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Mathematics, by its very nature, is a cognitive process that necessitates the concretization of abstract data and the reinterpretation of concrete phenomena through abstraction using mental schemas. Successfully solving problems in this process depends not only on individuals' procedural skills but also on their active use of cognitive and metacognitive skills. Students need systematic metacognitive strategy instruction to manage their own learning processes, gain cognitive awareness, and independently decide which strategy to use and when to use it in complex problems. This research, designed based on this need, investigates the effect of teaching metacognitive strategies on solving skill-based mathematical problems that require reasoning, critical thinking, and higher-order analysis. Since skill-based problems measure not only a student's knowledge of formulas but also their ability to transfer knowledge to new situations and manage the process, metacognitive awareness plays a key role here. The research is a mixed-methods study, employing a quantitative research method (“pre-test-post-test-retention control group quasi-experimental design”) and a qualitative case study. The study group consisted of 58 fifth-grade students (10-11 years old) from a public secondary school in southern Turkey, exhibiting similar socioeconomic backgrounds. The experimental group comprised 30 students (16 girls, 14 boys), while the control group consisted of 28 students (14 girls, 14 boys). These two classes, selected from the same school, were assigned randomly to ensure equivalence between the groups. During the application process, the experimental group received instruction using a metacognitive strategy-based teaching model; students were taught skills in monitoring and managing their own thinking processes, recognizing their mistakes, and evaluating the process. The control group, however, continued teaching using the existing curriculum and textbook without any experimental intervention. ANCOVA was used for quantitative data analysis, and content analysis for qualitative data analysis. The study determined that metacognitive strategy instruction significantly and positively impacted students' skill-based problem-solving performance. Furthermore, this training significantly increased students' metacognitive awareness. It was also found to have generated positive emotions in the students. Since it is anticipated that this early skill development will significantly facilitate students' ability to overcome more complex academic challenges in later grade levels and become self-regulated learners, the use of this strategy in classroom practices is recommended.
Benzer Tezler
- Yedinci sınıf öğrencilerine verilen üstbiliş destekli problem çözme öğretiminin problem çözme başarısı ve üstbiliş becerilere etkisi
The effect of the problem solving instractionon problem solving success and metacognition skils of seventh grades
SEVGİ ARSUK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DİLEK SEZGİN MEMNUN
- Üstbilişsel yazma stratejileri eğitiminin yazma becerisine ve yazmaya yönelik tutuma etkisi
The effect of metacognitive writing strategies on writing skills and writing attitudes
TEYMUR EROL
Doktora
Türkçe
2021
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN KAVRUK
- Fermi problemleri ile tasarlanmış strateji öğretiminin ortaokul öğrencilerinin üstbilişsel deneyimleri, problem çözme başarıları ve tutumları üzerine etkisi
The effect of strategy teaching designed with fermi problems on middle school students' metacognitive experiences, problem solving achievements and attitudes
TUĞBA GENÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve Öğretimİstanbul Medeniyet ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE TUĞBA ÖNER
- Bilgisayar destekli matematik öğretiminin öğrenme güçlüğü olan öğrencilerin sayı hissi, matematiksel üstbiliş farkındalık ve öz yeterlilik algısı üzerindeki etkililiği
The effectiveness of computer assisted mathematics instruction on number sense, mathematical metacognition awareness and self-efficacy perception of students with learning disability
SILA DOĞMAZ
Doktora
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VESİLE YILDIZ DEMİRTAŞ
- Geogebra destekli etkinliklerin geometrik akıl yürütme sürecine ve başarıya etkisinin incelenmesi
An investigation into the impact of geogebra-supported activities on geometric reasoning and academic achievement
MERVE İNCE
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
MatematikNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ARZU AYDOĞAN YENMEZ