Automation and artificial intelligence in the future of work: Composite indices for measuring the sensitivity of occupations the case of Turkey
İşlerin geleceğinde otomasyon ve yapay zeka: Mesleklerin hassasiyetini ölçmek için birleşik endeksler-(Türkiye örneği)
- Tez No: 1000053
- Danışmanlar: PROF. DR. NURİ VEDİT İNAL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Yeditepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ekonomi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Teknolojik dönüşüm, işgücü piyasalarında yalnızca fiziksel emeği değil, bilişsel, sosyal ve yönetsel süreçleri de kapsayan çok katmanlı bir yeniden yapılanmayı beraberinde getirmektedir. Literatürdeki tek boyutlu“iş kaybı”yaklaşımının ötesine geçen bu tez, Türkiye işgücü piyasasının 2014-2024 dönemindeki dönüşümünü ilk kez geliştirilen Otomasyon Risk Endeksi (ARI) ve Yapay Zekâ Risk Endeksi (AIRI) modelleri aracılığıyla görev-tabanlı bir perspektifte analiz etmektedir. Endeks parametreleri, 30 uzmanın katılımıyla yürütülen Delphi çalışmasıyla belirlenmiş; O*NET ve ISCO-08 görev tanımlarına dayalı skorlama yöntemi Z-score, Cronbach's alpha ve korelasyon analizleriyle doğrulanmıştır. Bulgular, Türkiye'de istihdamın %18,77'sinin (≈6,1 milyon kişi) yüksek otomasyon riski, %14,18'inin (≈4,6 milyon kişi) ise yüksek yapay zekâ riski altında bulunduğunu göstermektedir. Çalışanların çoğunluğunun her iki endekste de“orta risk”grubunda yer alması, dönüşümün ani bir kırılmadan ziyade kademeli ve yönetilebilir bir seyir izlediğine işaret etmektedir. Sonuçlar, Türkiye'nin Endüstri 2.5-3.5 üretim modundan insan-makine işbirliğine dayalı bilişsel bir üretim paradigmasına geçiş sürecinde olduğunu ortaya koymakta; ayrıca teknolojik dönüşümün cinsiyet ve bölge düzeyinde asimetrik riskler yarattığını, kadın yoğun sektörlerde bilişsel (AIRI), erkek yoğun sektörlerde ise fiziksel (ARI) dönüşüm baskısının belirginleştiğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Technological transformation brings about a multi-layered restructuring in labor markets, encompassing not only physical labor but also cognitive, social, and managerial processes. Going beyond the one-dimensional“job loss”approach in the literature, this thesis analyzes the transformation of the Turkish labor market between 2014 and 2024 from a task-based perspective using the newly developed Automation Risk Index (ARI) and Artificial Intelligence Risk Index (AIRI) models. Index parameters were determined through a Delphi study involving 30 experts; validated using Z-score, Cronbach's alpha, and correlation analyses based on O*NET and ISCO-08 job descriptions. The findings show that 18.77% (≈6.1 million people) of employment in Turkey is at high automation risk, and 14.18% (≈4.6 million people) is at high artificial intelligence risk. The fact that the majority of employees are in the“medium risk”group in both indices indicates that the transformation is following a gradual and manageable course rather than a sudden disruption. The results reveal that Turkey is in the process of transitioning from the Industry 2.5-3.5 production mode to a cognitive production paradigm based on human-machine collaboration; furthermore, they show that technological transformation creates asymmetric risks at the gender and regional levels, with cognitive (AIRI) transformation pressure becoming more pronounced in female-dominated sectors and physical (ARI) transformation pressure becoming more pronounced in male-dominated sectors.
Benzer Tezler
- Kuyumculuk sektöründe organizasyonel bilgi sistemleri tasarımı ve uygulamaları
The Design and application of organizational information systems in the goldsmithery sector
HALDUN ULUTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
1995
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiPROF.DR. ETHEM TOLGA
- Uzman sistem teknolojisi ve çizelgeleme uygulaması
The technology of expert system and applications of scheduling
TARIK ÇAKAR
Yüksek Lisans
Türkçe
1991
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiY.DOÇ.DR. ORHAN KURUÜZÜM
- Yapay zekâ ve robotik teknolojilerin işlerin geleceği üzerindeki etkileri: Meta-analiz çalışması
Effects of artificial intelligence and robotic technologies on the future of work: A meta-analysis study
ERCAN MAYAER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriYıldız Teknik Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEMAL ZEHİR
- Yapay zeka teknolojisinin medya örgütlerinde kullanımı: Enformasyon üretim sürecinin otomatikleşmesi ve robot gazetecilik
The use of artificial intelligence technology in media organizations: Automation of the information production process and robotic journalism
ALPASLAN ÖNGEL
Doktora
Türkçe
2023
İletişim Bilimleriİstanbul Ticaret ÜniversitesiMedya ve İletişim Çalışmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FÜSUN ALVER
- Dijital aktivizm ve yapay zekâ uygulamaları bağlamında iş yaşamına yönelik algıların incelenmesi: nitel bir araştırma
Examining perceptions of working life in the context of digital activism and artificial intelligence applications: A qualitative study
CEREN YAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Yönetim Bilişim SistemleriNecmettin Erbakan ÜniversitesiYönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. EBRU ERTÜRK