Osmanlı dönemi Arap şairlerinden Libyalı Süleyman Paşa el-Bârûnî ve şiirleri
Libyan Suleyman Pasha el-Bârûnî, one of the Arab poets of the Ottoman period, and his poems
- Tez No: 1000155
- Danışmanlar: PROF. DR. MUHAMMET TASA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Dilbilim, Din, Doğu Dilleri ve Edebiyatı, Linguistics, Religion, Eastern Linguistics and Literature
- Anahtar Kelimeler: Arap şiiri, Arabic poetry
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada Osmanlı Devleti'nin dağılma dönemi şairlerinden Süleyman Paşa el-Bârûnî'nin hayatı ve şiirleri incelenmiştir. Çalışma, bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın konusu, amacı, kapsamı ve yöntemi belirtilmiş; ayrıca Osmanlı dönemi Arap şiiri araştırmalarının genel durumu hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde Süleyman Paşa'nın çalkantılı hayatı ve eserleri ele alınmıştır. Fıkhi ve itikadi olarak İbâḍî mezhebine mensup olmakla birlikte mezhep taassubundan uzak, ıslahatçı ve entelektüel bir kimliğe sahip olduğu görülmüştür. Siyasi olarak ise Panislamist bir düşünceye sahiptir. Bu bölümde ayrıca şairin sürgün yılları ve bu süreçteki irşat faaliyetlerine değinilmiştir. Son olarak Dîvân'ı haricindeki eserleri tanıtılmıştır. İkinci bölümde Süleyman Paşa'nın Dîvân'ı ve baskıları tanıtıldıktan sonra şiirleri muhteva bakımından tahlil edilmiştir. Şiiri dini ve siyasi fikirlerini kitlelere ulaştırma aracı olarak gören şairin medih, mersiye ve iḫvâniyyât gibi konulara ağırlık verdiği; buna mukabil gazel, nesîb ve hiciv gibi temalara şiirlerinde yer vermediği görülmektedir. Üçüncü bölümde ise şairin şiirlerindeki şekil, dil ve üslup özellikleri incelenmiştir. Klasik Arap şiiri formlarını ve aruz veznini kullanan şairin, geniş kitlelere ulaşmak maksadıyla sade ve anlaşılır bir dil tercih ettiği gözlemlenmektedir. Bununla birlikte lafzi iştirak, tazmin, ayet ve hadis iktibasları başta olmak üzere çeşitli edebi sanatları başarıyla kullandığı ortaya konulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study examines the life and poetry of Sulaymān Pasha al-Bārūnī, a poet from the period of the Ottoman Empire's decline. The study consists of an introduction and three chapters. The introduction outlines the subject, purpose, scope, and methodology of the research; it also provides information on the general state of research on Ottoman-era Arabic poetry. The first chapter deals with Sulaymān Pasha's turbulent life and works. While he belonged to the Ibāḍī school of thought in terms of jurisprudence and belief, he was seen as a reformist and intellectual figure, far removed from sectarian fanaticism. Politically, he held Pan-Islamist views. This chapter also touches upon the poet's years of exile and his missionary activities during this period. Finally, his works other than his Dīwān are introduced. The second chapter, after introducing Sulaymān Pasha's Dīwān and its editions, analyzes his poems in terms of content. The poet, who viewed poetry as a means of conveying his religious and political ideas to the masses, focused on themes such as praise, elegy, and iḫwāniyyāt; conversely, he did not include themes such as ghazal, nasīb, and satire in his poems. In the third section, the formal, linguistic, and stylistic features of the poet's poems are examined. It is observed that the poet, who used classical Arabic poetry forms and the ʿarūḍ meter, preferred a simple and understandable language in order to reach a wide audience. However, it has been shown that he successfully used various literary devices, especially verbal participation, imitation, and quotations from the Qurʾān verses and ḥadīths.
Benzer Tezler
- Osmanlı dönemi Arap şairlerinden Şihabuddin İbn Matuk el-Huveyzi ve şiiri
Shihabuddin Ibn Ma'tuq al-Huwayzi: An Ottoman era Arab poet and his poetry
MOHAMMAD MOHAMMADI
Doktora
Türkçe
2023
DilbilimNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHAMMET TASA
- Osmanlı dönemi Arap şairlerinden İbrahim er-Riyâḥî ve şiiri
An Arab poet in the Ottoman period: Ibrahim Al-Riyāḥī and his poems
HALİL İBRAHİM KARAÖZ
Doktora
Türkçe
2024
Doğu Dilleri ve EdebiyatıNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEDAT ŞENSOY
- Osmanlı dönemi Arap şairlerinden İbn Ali el-Cezâirî ve şiirleri
An Arab poet of the Ottoman era Ibn Ali al-Jazairi and his poetry
ABDELDJALİL LABBAS
Doktora
Türkçe
2025
Doğu Dilleri ve EdebiyatıNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEDAT ŞENSOY
- Osmanlı dönemi arap şairlerinden Muhammed el-Me'ûlî ve divanı
An ottoman period poet Muhammed al-Mauli and his divan
SERHAT EYMEN NURAY
Doktora
Türkçe
2026
Doğu Dilleri ve EdebiyatıNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHAMMET VEHBİ DERELİ
- Osmanlı Dönemi şairlerinden Yûsuf El-Esîr ve şiiri
An Ottoman Period poet Yousuf Al-Aseer and his poems
SELÇUK PEKPARLATIR
Doktora
Türkçe
2019
Doğu Dilleri ve EdebiyatıNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHAMMET TASA