Geri Dön

Ralph Barton Perry'nin bilim, siyaset ve felsefe anlayışı

Ralph Barton Perry's understanding of science, political and philosophy

PDF İndir

  1. Tez No: 1000156
  2. Yazar: MUHAMMED KARAMOLLA
  3. Danışmanlar: PROF. DR. HASAN ASLAN
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Felsefe, Siyasal Bilimler, Philosophy, Political Science
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Felsefe Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Klasik Amerikan felsefesi tarihsel olarak 1870'lerden yaklaşık 1945'e kadar, Peirce, James ve bir grup düşünür tarafından Cambridge, Massachusetts'de kurulan“Metafizik Kulübü”nün ilk toplantılarında felsefi pragmatizmin ortaya konulduğu dönemden, Dewey'in II. Dünya Savaşı'ndan sonraki son çalışmalarına ve Dewey ile Santayana'nın 1950'lerin başındaki ölümlerine kadar Amerika'da ana akımı oluşturmuş olan felsefedir. Eserleri bu çalışmanın ana hareket noktasını oluşturan R. B. Perry de benzer şekilde, içerisinden geldiği ekol ve felsefi konuları ele alış biçimi itibariyle klasik Amerikan felsefesinin karakteristik figürlerinden birisidir. Amerikan felsefesinin içeriğinin homojen olmadığını ve onun, kendisinden önceki birçok farklı düşünme tarzının bir potada eritilmesinden ortaya çıktığını söylemek yanlış olmaz. Ancak, R. B. Perry'nin sözleriyle ifade edecek olursak:“Pota bu malzemeyi eritmekle kalmamış, kendisine özgü lezzeti olan bir çorbaya dönüştürmüştür”. Perry'nin bilim felsefesini ele alış tarzı, pratik yaşamı referans noktası kabul etmesiyle ve bilimsel bilginin oluşum sürecini evrimsel süreçler üzerinden açıklamasıyla pragmatik, çoğulcu ve radikal deneyci bir tavır sergilemektedir. O, bilimsel bilgiyi ve felsefeyi, dünyaya aşkın bir akıl sahibi olan insana özgü yüce bir etkinlik olarak görmek yerine, deneyimin en ilksel, en somut köklerinde, canlılığın ilkel aşamalarında temellendirmeye çalışmaktadır. Perry'ye göre bir doğa bilimcisi ile ilkel bir canlının dünyaya karşı tutumları niteliksel bakımdan aynıdır; her ikisi de çevresinde olup bitenlere mevcut koşullarda ve kendi becerileri ile reaksiyon vermektedir ve her ikisi de canlı varlığın doğaya yönelik belirli bir ilgisini ifade etmektedir. Bu yaklaşıma göre doğa-kültür ayrımı bir yanılsamadır ve kültür, doğaya aşkın değildir. Kültürün en sofistike unsurlarından biri olan doğa bilimi, doğal olandan yalnızca daha kompleks olması bakımından ayrılmaktadır. Bilim bu yönüyle daha temel bir yaşamsal faaliyettir ve mitolojiyi ile diğer kültürel unsurları öncelemektedir. Bu çalışma, felsefi özgünlük sorununu klasik Amerikan felsefesi üzerinden incelemekte ve bu tartışmayı Ralph Barton Perry'nin bilim, değer ve demokrasi anlayışının sistematik bir çözümlemesiyle sonuçlandırmaktadır. Çalışmanın temel sorusu şudur: Felsefi özgünlük, gelenekten radikal bir kopuşta mı aranmalıdır, yoksa miras alınan kavramsal çerçevelerin yeni tarihsel ve kültürel koşullar altında işlevsel biçimde yeniden yapılandırılmasında mı? Georg Wilhelm Friedrich Hegel'in felsefe tarihini tek bir aklın içkin gelişimi olarak gören yaklaşımına karşı bu çalışma, özgünlüğün ontolojik bir kopuştan ziyade yapısal bir dönüşüm olduğunu savunmaktadır. Bu bağlamda klasik Amerikan felsefesi —özellikle Charles Sanders Peirce, William James ve John Dewey'in çalışmaları— Avrupa modernitesinin türevsel bir uzantısı olarak değil, felsefenin işlevini yeniden tanımlayan özgün bir yönelim olarak yorumlanmaktadır. Bu özgünlük, yeni metafizik içerikler üretmekten çok, felsefenin konumunu dönüştürmesinde yatar: Felsefe artık nihai temellerin peşinde koşan aşkın bir disiplin değil; deneyim içine yerleşmiş, yanılabilir ve yeniden kurucu bir etkinliktir. Bu dönüşüm üç düzeyde belirginleşir. Ontolojik düzlemde çoğulculuk ve radikal deneycilik savunularak zihin/madde ve olgu/değer gibi katı düalizmler sorgulanır. Epistemolojik düzlemde temelcilik terk edilerek yanılabilirlik ve bütüncülük benimsenir; bilgi, revizyona açık dinamik bir inanç ağı içinde kavranır. Pratik-normatif düzlemde ise iyileştirmecilik öne çıkar; insan eylemi ve düşüncesi, mutlak kesinliklere değil, deneyimin ilerleyici dönüşümüne dayanır. Perry bu entelektüel bağlam içinde özgün ve sistematik bir konuma sahiptir. James'in öğrencisi ve Yeni Gerçekçilik akımının önde gelen isimlerinden biri olarak Perry, pragmatist yöntemi güçlü bir değer ontolojisiyle birleştirir. Bu çalışmanın temel iddiası, Perry'nin yalnızca bir epistemolog ya da ahlak filozofu olarak değil; bilim, felsefe ve demokrasiyi tek bir normatif-ontolojik yapı içinde bütünleştiren bir düşünür olarak okunması gerektiğidir. Perry'nin düşüncesinin merkezinde olgu–değer ayrımına yönelttiği eleştiri yer alır. Modern felsefe, özellikle pozitivist eğilimler, bilimi değer-dışı ve nesnel; etik ile siyaseti ise öznel ve normatif alanlar olarak konumlandırmıştır. Perry ise değerin öznel bir yükleme değil, ilgi (interest) ile nesne arasındaki ilişkide ortaya çıkan nesnel bir özellik olduğunu savunur. Değer, varlığa dışsal değil; belirli ilişkisel yapılarda gerçekleşen ontolojik bir gerçekliktir. Bu yaklaşım iki önemli sonuç doğurur. Birincisi, değer ontolojik statü kazanır; ikincisi, bilim bütünüyle değer-dışı bir etkinlik olarak görülemez. Bilimsel araştırmanın konusu, yöntemi ve uygulaması insan ilgileri tarafından yönlendirilir. Perry bilimsel nesnelliği reddetmez; ancak nesnelliğin değer-bağımsızlık anlamına gelmediğini ileri sürer. Bilim, yaşamın içinden doğan ve uyum sağlama ile inşa etme işlevlerini yerine getiren evrimsel bir etkinliktir. Bu bütünlük, Perry'nin demokrasi anlayışında daha da belirginleşir. Demokrasi yalnızca bir yönetim biçimi değil; ontolojik çoğulculuğun siyasal ifadesidir. Gerçeklik çoklu ilgilerden oluşuyorsa, bu ilgileri tanıyan ve uyumlaştırmaya çalışan siyasal düzen normatif olarak üstün kabul edilir. Demokrasi, çıkarların zor yoluyla bastırılması değil; eleştirel müzakere yoluyla düzenlenmesidir. Çalışma, Perry'nin özgünlüğünün yeni ve kapalı bir metafizik sistem kurmasında değil; pragmatist içgörüleri normatif realizm yönünde sistematikleştirmesinde yattığını savunmaktadır. O, deneyim, yanılabilirlik ve pratik sonuçlara yapılan pragmatist vurguyu korurken, değeri salt faydaya indirgemez. Değere ontolojik statü tanıyarak bilimsel realizm ile etik ve siyasal normativiteyi aynı kuramsal zeminde birleştirir. Sonuç olarak bu çalışma iki temel iddiayı temellendirmektedir: (1) Amerikan felsefesinin özgünlüğü, içeriksel bir kopuştan çok felsefenin işlevini dönüştürmesinde aranmalıdır; (2) Perry'nin değer ontolojisi, bilim, etik ve demokrasiyi yanılabilir fakat realist bir çerçevede birleştiren bütüncül bir model sunmaktadır. Bu yönüyle Perry yalnızca tarihsel bir figür değil; normativite, realizm ve demokratik yaşamın yapısı üzerine çağdaş tartışmalar için kavramsal imkânlar sunan bir düşünürdür.

Özet (Çeviri)

Classical American philosophy is historically the philosophy that constituted the mainstream in America from the 1870s to about 1945, from the period when philosophical pragmatism was put forward in the first meetings of the“Metaphysical Club”founded by Peirce, James, and a group of thinkers in Cambridge, Massachusetts, to the final works of Dewey after World War II and the deaths of Dewey and Santayana in the early 1950s. R. B. Perry, whose works form the main point of departure for this study, is similarly one of the characteristic figures of classical American philosophy in terms of the school from which he came and the way he approached philosophical issues. It would not be wrong to say that the content of American philosophy is not homogeneous and that it emerged from the melting pot of many different ways of thinking that preceded it. However, to put it in the words of R. B. Perry:“The crucible has not only melted this material, but has turned it into a soup with its own unique flavor.”Perry's approach to philosophy of science exhibits a pragmatic, pluralistic and radically empiricist attitude by accepting practical life as a reference point and explaining the formation process of scientific knowledge through evolutionary processes. Instead of seeing scientific knowledge and philosophy as a sublime activity specific to humans who have a transcendent mind, he tries to ground them in the most primitive, most concrete roots of experience, in the primitive stages of life. According to Perry, the attitudes of a natural scientist and a primitive creature towards the world are qualitatively the same; both react to what is happening around them under current conditions and with their own skills, and both express a certain interest of the living being towards nature. According to this approach, the distinction between nature and culture is an illusion, and culture is not transcendent to nature. Natural science, one of the most sophisticated elements of culture, differs from the natural only in that it is more complex. In this respect, science is a more fundamental vital activity and prioritizes mythology and other cultural elements. This study examines the problem of philosophical originality through an analysis of classical American philosophy, culminating in a systematic interpretation of Ralph Barton Perry's philosophy of science, value, and democracy. The central question guiding the inquiry is whether philosophical originality consists in a radical break with tradition or in the functional reconfiguration of inherited conceptual frameworks under new historical and cultural conditions. Against the view—famously articulated by Georg Wilhelm Friedrich Hegel—that philosophy unfolds as the immanent self-development of a single rational tradition, this study argues that originality is not ontological rupture but structural transformation. Within this framework, classical American philosophy—especially in the works of Charles Sanders Peirce, William James, and John Dewey—is interpreted not as a derivative extension of European modernity but as a distinctive reorientation of philosophy's function. Its originality lies less in the invention of unprecedented doctrines than in the redefinition of philosophy itself: from a discipline concerned with ultimate metaphysical foundations to a reflective, fallibilistic, and reconstructive practice embedded in lived experience. Three structural transformations characterize this reorientation. First, at the ontological level, classical American philosophy advances pluralism and radical empiricism, rejecting rigid dualisms such as mind/matter and fact/value. Second, at the epistemological level, it abandons foundationalism in favor of fallibilism and holism, conceiving knowledge as part of a dynamic web of beliefs subject to revision. Third, at the practical-normative level, it embraces meliorism—the view that human inquiry and action can progressively improve experience without appealing to absolute certainties. Within this broader intellectual movement, Perry occupies a distinctive and systematic position. A student of James and a leading figure in New Realism, Perry integrates pragmatist methodology with a robust ontology of value. The study's principal thesis is that Perry should not be read fragmentarily—as merely an epistemologist, realist, or moral philosopher—but as a thinker who constructs a unified normative-ontological framework in which science, philosophy, and democracy are conceptually interrelated. A central feature of Perry's thought is his critique of the entrenched fact–value dichotomy. Modern philosophy, especially in its positivist forms, tends to construe science as a domain of objective, value-neutral description and ethics or politics as domains of subjective normativity. Perry challenges this division by arguing that value is neither a subjective projection nor an ontologically secondary quality. Rather, value arises objectively within relations between interests and their objects. It is not external to reality but an intrinsic structural feature of certain relational configurations. This position yields two important consequences. First, value possesses ontological status: it is real insofar as interests and their objects enter into determinate relations. Second, science itself cannot be entirely value-free, since the selection of problems, methods, and applications is always guided by human interests. While Perry does not deny the ideal of scientific objectivity, he rejects the idea that objectivity entails value-independence. Science emerges from life, serving adaptive and constructive functions rooted in biological and social existence. Accordingly, Perry's philosophy of science situates scientific inquiry within a broader naturalistic and evolutionary framework. Scientific cognition represents a refined and institutionalized form of adaptive intelligence. The difference between everyday practical orientation and advanced theoretical science is one of degree rather than kind. In this respect, Perry aligns with pragmatist continuity while maintaining realist commitments regarding the independence of objects from cognition. The unifying element of Perry's system is his ontology of value. By grounding both epistemic and moral norms in objective relational structures, he seeks to overcome the fragmentation characteristic of modern philosophy. Science (epistemic normativity), ethics (moral normativity), and politics (collective normativity) are not isolated domains but differentiated expressions of value relations. This integrative structure becomes particularly significant in Perry's conception of democracy. Democracy is not merely a procedural arrangement or a contingent political preference; it is the institutional expression of ontological pluralism. If reality consists of multiple, interacting interests, then a political order that recognizes and coordinates this plurality is normatively superior to authoritarian or monistic alternatives. Democracy, on this view, embodies the harmonization of competing interests through reflective deliberation rather than coercion. The study concludes that Perry's originality lies neither in constructing a wholly unprecedented metaphysical system nor in rejecting tradition outright. Instead, his achievement consists in reconfiguring pragmatist insights into a systematic normative realism. He preserves pragmatism's emphasis on experience, fallibilism, and practical consequences while resisting the reduction of value to mere utility. By granting value ontological weight, he offers a framework capable of integrating scientific realism with ethical and political normativity. At a theoretical level, this interpretation contributes to contemporary debates about the status of normativity in a naturalistic worldview. Perry demonstrates that naturalism need not entail value reductionism, and that realism about the external world can coexist with realism about values. His philosophy thus provides conceptual resources for overcoming the rigid separation between descriptive and normative domains that has shaped much of modern thought. In sum, the combined analysis of classical American philosophy and Perry's systematic project supports two overarching claims: first, that American philosophy's originality consists in transforming the function of philosophy rather than severing it from its European antecedents; and second, that Perry's value ontology offers a coherent and integrative model uniting science, ethics, and democracy within a fallibilistic yet realist framework. Through this synthesis, Perry emerges not merely as a historical figure but as a philosophically relevant interlocutor in ongoing discussions concerning realism, normativity, and the structure of democratic life.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    16142

    Ralph Waldo Emerson ve Edgar Allan Poe'nun eserlerinde XIX.yüzyıl yazın eleştirisi

    Başlık çevirisi yok

    ATİLLA SİLKÜ

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    1991

    Amerikan Kültürü ve EdebiyatıEge Üniversitesi

    Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı

    PROF.DR. SEÇKİN ERGİN

  2. Tez No

    582135

    Discrimination in Ralph Ellison's Invisible Man and Richard Wright's Native Son

    Ralph Ellison'ın Invısıble Man ve Richard Wright'ın Native Son eserlerinde ayrımcılık

    BAYAN AHMED MOHAMMED

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2019

    İngiliz Dili ve EdebiyatıVan Yüzüncü Yıl Üniversitesi

    İngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. AYDIN GÖRMEZ

  3. Tez No

    652311

    Alternative spaces, identity, and language in the proto- and afrofuturist writing of Zora Neale Hurston, Ralph Ellison, and Octavia Butler

    Zora Neale Hurston, Ralph Ellison ve Octavia Butler'ın proto-afrofütürist ve afrofütürist eserlerinde alternatif alanlar, kimlik ve dil

    TUĞBA AKMAN KAPLAN

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2020

    Karşılaştırmalı Edebiyatİstanbul Üniversitesi

    Karşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ SİNEM YAZICIOĞLU

  4. Tez No

    788577

    Ralph Vaughan-Wıllıams'ın“Songs of Travel”şarkı dizisi'nin incelenmesi

    A review of Ralph Vaughan-Williams'“Songs of Travel”song cycle

    ULAŞ SAKA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Sahne ve Görüntü Sanatlarıİstanbul Üniversitesi

    Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ ALPER ALPMAN

  5. Tez No

    835779

    Identity and binary oppositions in Ralph Ellison and Tony Morrison: A comparative study

    Ralph Ellison ve Tony Morrison'da kimlik ve ikili karşıtlıklar: Karşılaştırmalı bir çalışma

    MOHAMMED AWAD MOHAMMED

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2023

    İngiliz Dili ve EdebiyatıVan Yüzüncü Yıl Üniversitesi

    İngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. AYDIN GÖRMEZ

Geri Dön