Adölesanlarda ekran maruziyeti, e-sağlık okuryazarlığı ve sağlığı geliştirme davranışları arasındaki ilişki
The relationship between screen exposure, e-health literacy, and health promoting behaviors among adolescents
- Tez No: 1000217
- Danışmanlar: PROF. DR. AYŞEGÜL İŞLER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Nursing, Child Health and Diseases
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırma adölesanlarda ekran maruziyeti, e-sağlık okuryazarlığı ve sağlığı geliştirme davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Yöntem: İlişki arayıcı ve tanımlayıcı türde yapılan bu araştırma Ocak 2025-Ocak 2026 tarihleri arasında Antalya İl'indeki üç farklı Anadolu Lisesinde öğrenim gören 471 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Veriler;“Birey Tanıtım Formu”,“Adölesanlarda Ekran Maruziyeti Değerlendirme Ölçeği”,“Adölesanlarda e-Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği”ve“Adölesan Sağlığı Geliştirme Ölçeği-Kısa Form”aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde IBM SPSS 23 paket programı ve Mplus 7 yazılımı kullanılmıştır. Adölesanlarda e-sağlık okuryazarlığının, sağlık geliştirme davranışları üzerindeki etkisi, adölesan ekran maruziyeti ölçeğinin alt boyutları aracılığıyla tam ve kısmı aracılık çerçevesinde test edilmiştir. Bulgular: Adölesanlarda Ekran Maruziyeti ve e-Sağlık Okuryazarlık Ölçekleri puan ortalamaları (sırasıyla 60,24±9,91 ve 29,61±4,52) orta düzeyde, Sağlığı Geliştirme Ölçeği puan ortalaması ise 74,42±10,07 orta düzeyin üzerindedir. Üç ölçek ayrı ayrı ölçme modeli için test edilmiş ve sonuçlar Yapısal Eşitlik Modellemesi için kabul edilebilir olduğunu göstermiştir. Yapısal yollar incelendiğinde, e-sağlık okuryazarlığının adölesan ekran maruziyeti alt boyutları üzerindeki etkileri,“erteleme eğilimi”üzerinde negatif ve anlamlı bir etki göstermiştir; ayrıca“sosyalleşme”ye karşılık gelen alt boyutta da negatif bir ilişki saptanmıştır. E-sağlık okuryazarlığı ve sağlığı geliştirme davranışları arasında ise pozitif ve anlamlı bir ilişki vardır. Sonuç: Çalışma sonuçlarımız adölesanların ekran maruziyeti, e-sağlık okuryazarlığı ve sağlığı geliştirme davranışları arasında anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. e-Sağlık okuryazarlığı arttıkça ekran maruziyeti alt boyutu olan erteleme eğilimi ve sosyalleşmenin azaldığı ve sağlığı geliştirme davranışlarının ise arttığı belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aimed to investigate the relationship between screen exposure, e-health literacy, and health-promoting behaviors among adolescents. Method: This relational and descriptive study was conducted between January 2025 and January 2026 with 471 students attending three different Anatolian High Schools in Antalya Province. The data were collected using the“Individual Introduction Form,”“Evaluating the Screen Exposure of Adolescents,”“E-Health Literacy Scale,”and“Adolescent Health Promotion Scale-Short Form.”IBM SPSS 23 software package and Mplus 7 software were used to analyze the data. The effect of e-health literacy on health promotion behaviors in adolescents was tested within a full mediation framework using the subscales of the Adolescent Screen Exposure Scale. Results: The mean scores of the Screen Exposure and E-Health Literacy Scales among adolescents (60.24 ± 9.91 and 29.61 ± 4.52, respectively) were at a moderate level, whereas the mean score of the Health Promotion Scale (74.42 ± 10.07) was above the moderate level. Three scales were tested separately for the measurement model, and the results showed that they were acceptable for Structural Equation Modelling. When examining the structural paths, the effects of e-health literacy on the sub-dimensions of adolescent screen exposure showed a negative and significant effect on procrastination tendency; in addition, a negative relationship was found in the sub-dimension corresponding to Socialisation. There is a positive and significant relationship between e-health literacy and health-promoting behaviours. Conclusion: Our study results have determined that there is a relationship between adolescents' screen exposure, e-health literacy, and health promoting behaviours. As e-health literacy increases, the tendency to procrastinate and socialise, which are sub-dimensions of screen exposure, decreases, and health-promoting behaviours increase.
Benzer Tezler
- Omurga deformitesi olan adölesanlarda çoklu ekran bağımlılığı ile algılanan görünüm arasındaki ilişkinin değerlendirmesi
Evaluation of the relationship between multiple screen addiction and perceived appearance among adolescents having spinal deformities
PREMTİM JONUZI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Fizyoterapi ve RehabilitasyonSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OKCAN BASAT
DR. DENİZ ÖKE
- Adölesanlarda sorunlarla baş etme yöntemlerinin ve akıllı telefon bağımlılığının fazla kiloluluk ve obezite ile ilişkisi
The relationship of coping strategies and smartphone addiction with overweight and obesity in adolescents
OSMAN KARABOĞA
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Beslenme ve DiyetetikEge ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜR HASSOY
DOÇ. DR. RECİ MESERİ DALAK
- Obez ve aşırı kilolu ergenlerde patolojik internet kullanımının değerlendirilmesi ve kontrol grubu ergenler ile karşılaştırılması
Evaluation of pathological internet use in obese and overweight adolescents and comparison with control group
CEVAT YILDIRIM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜSEYİN DAĞ
- Çocuklarda el kavrama gücü için normatif referans değerlerinin oluşturulması ve beslenme durumu ile ilişkisi
Establishing normative reference values for handgrip strength in children and the relationship with nutritional status
GÖKCEN DOĞAN
Doktora
Türkçe
2023
Beslenme ve DiyetetikAnkara ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURCAN YABANCI AYHAN
- Adölesanlarda ekran karşısında geçirilen sürenin değerlendirilmesi
Evaluation of the screen time in adölescents
SEHER DEMİRCİ