Monetary policy in Turkey: Historical analysis of a century
Türkiye'de para politikası: Bir yüzyılın tarihsel analizi
- Tez No: 1000244
- Danışmanlar: PROF. DR. AYŞEGÜL ÇORAKCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Makroekonomi, Makroekonomik büyüklükler, Makroekonomik politikalar, Para politikaları, Para politikası araçları, Macroeconomy, Macroeconomic indicators, Macroeconomic policies, Monetary policies, Monetary policy toolls
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Çankaya Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Türkiye Cumhuriyeti'nin para politikasının bir asrı aşan deneyimini tarihsel ve kurumsal bir çerçeve içinde incelemekte ve uygulanan politika çerçevelerinin makroekonomik sonuçlarını beş temel gösterge üzerinden değerlendirmektedir: işsizlik oranı, fiyat endeksi, milli gelirin büyüme hızı, faiz oranı ve döviz kuru. Çalışma, Türkiye'de para politikasının saf biçimde teknik bir alan olarak işlemediğini; aksine kurumsal düzenlemeler, siyasal iktisat dinamikleri, dışsal kısıtlar ve küresel finansal koşullar tarafından şekillenen bir yönetişim kapasitesi meselesi olduğunu ortaya koymaktadır. Tarihsel dönemler arasında yapılan karşılaştırmalı değerlendirme, politika çerçevelerindeki değişimlerin makroekonomik sonuçlarla nasıl ilişkilendiğinin sistematik biçimde analiz edilmesine olanak sağlamaktadır. Bulgular, Türkiye'de para politikasının etkinliğinin kullanılan araç setinden ziyade, politikanın uygulandığı kurumsal mimarinin niteliği ve sürdürülebilirliğine bağlı olduğunu göstermektedir. Kurumsal istikrar, güvenilirlik, şeffaflık ve düzenleyici özerklikle karakterize edilen dönemler görece daha dengeli makroekonomik sonuçlarla ilişkilenirken, kurumsal zayıflama ve siyasi müdahalenin arttığı dönemler yüksek ekonomik kırılganlıklarla örtüşmektedir. Türkiye'nin para politikası tarihi; istikrar ve kriz, liberalizasyon ve yeniden müdahale, özerklik ve siyasi yönlendirme döngülerinin tekrarlandığı bir seyir ortaya koymakta; dış finansmana bağımlılık, düşük yurtiçi tasarruf oranları ve ithal ara malına dayalı üretim yapısı gibi kalıcı yapısal kısıtların bu döngüleri güçlendirdiğini göstermektedir. Genel olarak analiz, para politikasının sürdürülebilir makroekonomik istikrarı yalnızca teknik tasarımıyla değil, ancak güvenilir ve öngörülebilir bir kurumsal çerçeveye yerleştiğinde sağlayabildiğini ortaya koymaktadır. Bu çalışma tarihsel ve yorumlayıcı bir yaklaşım benimsemekte; makroekonomik göstergeleri biçimsel nedensel çıkarım amacıyla değil, betimleyici analitik araçlar olarak kullanmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines more than a century of monetary policy experience in the Republic of Turkey through a historical and institutional framework and evaluates macroeconomic outcomes using five key indicators: the unemployment rate, the price index, the growth rate of national income, the interest rate and the exchange rate. The analysis demonstrates that monetary policy in Turkey has not operated as a purely technical domain, but rather as a function of governance capacity shaped by institutional arrangements, political economy dynamics, external constraints and global financial conditions. A comparative assessment across historical periods allows for a systematic evaluation of how changes in policy frameworks have been associated with differing macroeconomic outcomes. The findings indicate that the effectiveness of monetary policy in Turkey has depended less on the specific configuration of policy instruments and more on the quality and durability of the institutional architecture within which policy was conducted. Periods characterized by institutional stability, credibility, transparency and regulatory autonomy are associated with relatively improved macroeconomic balances, while periods marked by institutional weakening and political intervention coincide with heightened economic fragility. Turkey's monetary history further reveals recurring cycles of stability and crisis, liberalization and renewed intervention and autonomy and political steering, reflecting persistent structural constraints such as reliance on external financing, low domestic savings and dependence on imported intermediate inputs. Overall, the analysis underscores that monetary policy contributes to sustainable macroeconomic stability not through technical design alone, but when embedded in a credible and predictable institutional framework. The study adopts a historical and interpretive approach and employs macroeconomic indicators as descriptive tools rather than as a basis for formal causal inference.
Benzer Tezler
- Avrupa Merkez Bankası'nın oluşumu, para politikası, uygulama sorunları ve Türkiye etkileri
Formation of European Central Bank, its monetary policy, application problems and its effects on Turkey
ALİ POLAT
- Türk sigorta sektörünün piyasa yapısı ve analizi
Market structure and anaysis of Turkish insurance sector
LÜTFİ AYKAÇ
- ABD Merkez Bankası politikalarının küresel piyasalara olan etkisi
The impact of USA Central Bank policies in global markets
İHSAN ERDEM KAYRAL
